Zoeken in deze site

Toezicht en handhaving van beleid en regelgeving over ozonlaagafbrekende stoffen en F-gassen

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) ziet toe op de naleving van de regelgeving over gefluoreerde broeikasgassen (F-gassen) en ozonlaagafbrekende stoffen. Deze stoffen staan internationaal bekend als Ozone-Depleting Substances (ODS). Op diverse specifiekere onderdelen van de F-gassenverordening zijn daarnaast nog andere toezichtinstanties actief.

Op deze pagina

Toezicht actoren

Inspectie Leefomgeving en Transport

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) ziet in Nederland toe op de naleving van de regelgeving over ozonlaagafbrekende stoffen en gefluoreerde broeikasgassen. De ILT werkt samen met de Douane als het gaat om de import en export van deze stoffen. De ILT werkt ook samen met de regionale omgevingsdiensten voor het toezicht op stationaire koelinstallaties en de productie van F-gassen en ozonlaagafbrekende stoffen.

Er zijn diverse soorten bedrijven die te maken hebben met de handel in of het gebruik van ozonlaagafbrekende stoffen en/of gefluoreerde broeikasgassen. De ILT controleert de volgende partijen:

  • producenten en handelaren in ozonlaagafbrekende stoffen of gefluoreerde broeikasgassen of producten en apparatuur die deze stoffen bevatten (bijvoorbeeld koudemiddelen; industriële en medische gassen)
  • gebruikers van stationaire koel- en vriesinstallaties (vaste installaties in bijvoorbeeld koelhuizen), brandbeveiligingssystemen, mobiele koelinstallaties (bijvoorbeeld die in vrachtauto’s voor koeltransporten) en hoogspanningsschakelaars

Hieronder vallen ook middenspanningsschakelaars voor primaire en secundaire verdeling tot en met 24 kV die zijn gevuld met een gefluoreerd broeikasgas, zoals SF₆. Het in bedrijf stellen van deze schakelaars moet worden gemeld bij de ILT.

Daarnaast is de ILT toezichthouder op:

  • certificerende instellingen/instanties (die certificaten verstrekken aan installatie- en onderhoudsbedrijven)
  • exameninstellingen (waar installateurs een diploma kunnen halen)

De ILT ziet onder andere toe op de installatie en het onderhoud van koelinstallaties en warmtepompen, met name of de bedrijven en/of monteurs de juiste certificaten hebben. Deze staan namelijk geregistreerd op de website van Stichting Centraal Register Techniek. Wanneer blijkt dat het juiste certificaat ontbreekt, dan kunnen bedrijven en monteurs meerdere keren een boete krijgen. Voor personen bedraagt de boete € 1.500,- en voor bedrijven € 3.000,-. Bij geconstateerde langdurige, meervoudige en herhaaldelijke overtredingen wordt het boetebedrag door de Officier van Justitie bepaald.

Douane

De douane heeft de opdracht om illegale in- en uitvoer van ozonlaag afbrekende stoffen en gefluoreerde broeikasgassen te signaleren en daarmee samen met de ILT te voorkomen. Daartoe controleert de Douane of er overeenstemming bestaat tussen de aangifte, de eventueel benodigde vergunning of registratie, de bijbehorende documentatie en de goederen. Voor ozon afbrekende stoffen controleert de douane in verschillende douaneprocedures of de benodigde elektronische vergunning in de aangifte is vermeld en aanwezig is.

Voor gefluoreerde broeikasgassen controleert de douane in verschillende douaneprocedures of er voor de internationale handel in de goederen de benodigde registratie in het Europese F-gassen portaal bestaat. Bij invoer in de Unie specifiek wordt gecontroleerd of de handelende partij naast deze registratie in het portaal over voldoende quota beschikt. Tot slot wordt gecontroleerd of F-gassen vallen onder een in- of uitvoerverbod. De douane werkt met de ILT samen om monsternemingen van gassen mogelijk te maken door ILT inspecteurs (risicoselecties). Bekijk ook hoe de Douane via CERTEX controleert op OAS op de pagina CERTEX: vragen en antwoorden.

Vanaf 2025 wordt de buitengrens van de Europese Unie op diverse dossiers – waaronder ODS en F-gassen – digitaal bewaakt via het Single Window Environment for Customs. Hierbij worden de IT systemen van de douane diensten in de EU gekoppeld aan het vergunningensysteem voor ozonafbrekende stoffen en het F-gassen portaal van de Europese Commissie. Daarmee kan real-time de afbouw van individuele quota van invoerders worden gemonitord.

Omgevingsdiensten

Toezichthouders van omgevingsdiensten zien namens gemeenten en provincies toe op de verplichtingen rond het beperken van emissies van F-gassen bij bedrijven en instellingen waar milieubelastende activiteiten plaatsvinden. Dit betreft met name verplichtingen rondom lekcontroles en onderhoud van stationaire koelinstallaties, en het vastleggen daarvan in logboeken.

Handhaving op Verordening (EU) 2024/573

Verordening (EU) 2024/573 over gefluoreerde broeikasgassen bevat in artikel 12 etiketteringsvoorschriften voor bepaalde producten en apparatuur die gefluoreerde broeikasgassen nodig hebben voor hun werking. Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2174 regelt de uitwerking van deze voorschriften en is vervolgens op 1 januari 2025 in werking getreden.

In afwijking mogen in Nederland geneesmiddelen die gefluoreerde broeikasgassen bevatten, waarvan de etiketten nog niet in overeenstemming met deze bepalingen zijn gebracht, uiterlijk tot 31 december 2025 nog in de handel worden gebracht. Daarbij geldt de voorwaarde dat de betrokken handelsvergunninghouder uiterlijk 30 april 2025 één van onderstaande heeft verstrekt aan de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT):

a. een plan van aanpak inclusief tijdslijn waarin zij beschrijft hoe zij voor de producten in kwestie zo snel mogelijk – maar uiterlijk 31 december 2025 – aan deze wetgeving voldoet

óf

b. een bewijsstuk waaruit blijkt dat de aanvra(a)g(en) voor de vereiste wijzigingen aan de verpakking(en) en/of etiket(ten) reeds is/zijn ingediend bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG).

Dit kan door een e-mail te sturen aan Greenhousegases@ilent.nl.

Toelichting F-gassenverordening: terugkerende vragen over toezicht en handhaving

Wij ontvangen diverse vragen over de implementatie van de F-gassenverordening. Om bepaalde zaken te verduidelijken, hebben wij een toelichting voor bepaalde onderwerpen uit de Verordening uitgewerkt. Zie hieronder voor diverse onderwerpen verdere toelichting.

Hoe krijg ik een actuele lijst met alle BRL100-bedrijven?

Om een actuele lijst met alle BRL100-gecertificeerde bedrijven te krijgen, bekijk dan de uitleg op de pagina Gevolgen herziening F-gassenverordening voor installateurs.

Vragen, klachten of meldingen



Toelichting op Artikel 5, lid 6 van de Europese F-gassenverordening

Artikel 5, lid 6 van de Europese F-gassenverordening verplicht exploitanten van stationaire koeling- en klimaatapparatuur en warmtepompen de apparatuur regelmatig op lekken te controleren. In dit artikel staan specifieke eisen voor stoffen die in Bijlage II van de Verordening staan. Hierin staan onder andere HFO's (hydrofluorolefine) koudemiddelen zoals R-1234yf en R-1234ze. Voor deze geldt het volgende regime:

  • Bevat de installatie minder dan 10 kg, dan dient ten minste om de 12 maanden op lekken te worden gecontroleerd, of, wanneer in zulke apparatuur een lekkagedetectiesysteem is geïnstalleerd, ten minste om de 24 maanden.
  • Bevat de installatie 10 kg of meer, maar minder dan 100 kg, dan dient ten minste om de 6 maanden op lekken te worden gecontroleerd, of, wanneer in zulke apparatuur een lekkagedetectiesysteem is geïnstalleerd, ten minste om de 12 maanden.
  • Bevat de installatie 100 kg of meer, dan dient ten minste om de 3maanden op lekken te worden gecontroleerd, of, wanneer in zulke apparatuur een lekkagedetectiesysteem is geïnstalleerd, ten minste om de 6 maanden.