Juiste koppeling tussen activiteiten en werkzaamheden verbetert Vergunningcheck
Bij de Vergunningcheck in het Omgevingsloket krijgen initiatiefnemers vragen te zien over activiteiten op basis van de werkzaamheden die ze kiezen. Maar zijn deze werkzaamheden goed gekoppeld aan de juridische activiteiten van gemeenten, waterschappen en provincies? Toepasbare regel-experts hebben deze koppelingen voor een aantal organisaties gecontroleerd. Binnenkort komt een stappenplan beschikbaar waarmee regelanalisten zelf hun koppelingen kunnen controleren.
Kwaliteitscheck door toepasbare regel-experts
In opdracht van het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) hebben toepasbare regel-experts (TR-experts) deze koppelingen gecontroleerd bij 2 waterschappen, 2 gemeenten en 1 provincie. IPLO sprak hierover met Yanda van Dijk, TR-expert bij VRO en Rogier Müller, regelanalist bij Waterschap Rivierenland.
Van Dijk geeft wat achtergrondinformatie over hoe de Vergunningcheck werkt. 'Initiatiefnemers krijgen bij de werkzaamheden die ze selecteren de vragen te zien die horen bij de gekoppelde juridische activiteit van een gemeente, waterschap of provincie. Deze werkzaamheden worden centraal beheerd door een werkgroep. Hierin zitten vertegenwoordigers van de koepelorganisaties van overheden. Maar individuele gemeenten, waterschappen en provincies bepalen zelf welke werkzaamheden ze koppelen aan de vragen over hun juridische activiteiten.'
'Als TR-experts dachten we dat het voor de gebruikersvriendelijkheid van het Omgevingsloket goed zou zijn om een soort kwaliteitscheck te doen', vervolgt ze. 'Wat is er nu daadwerkelijk gekoppeld en zijn dat ook logische koppelingen?' Via een oproep op de DSO community op Pleio, in het najaar van 2025, kregen 1 of 2 organisaties per bestuurslaag de kans om zo’n check te laten doen.
'Zo’n check leek me een goed idee'
Rogier Müller blikt terug op de implementatie van de koppelingen, 5 jaar geleden. 'In een kort tijdsbestek hebben we toen met het projectteam alle activiteiten die enigszins aansloten bij de werkzaamheden gekoppeld.' Toen Müller in het najaar van 2025 hoorde van de oproep meldde hij Waterschap Rivierenland direct aan. 'De Omgevingswet was al enige tijd in werking en ik had me eigenlijk niet meer verdiept in de kwaliteit van koppelingen. Omdat ik het belangrijk vind dat initiatiefnemers het Omgevingsloket eenvoudig kunnen gebruiken, leek zo’n check me een goed idee.'
Koppelingen 1 voor 1 nalopen
Van Dijk deed de check voor Waterschap Rivierenland. 'De eerste stap was puur tekstueel: kijken naar de naam van de werkzaamheid en naar de naam van de activiteit die daaraan gekoppeld was', legt ze uit. 'De volgende stap was analysewerk. Bijvoorbeeld opzoeken in de Stelselcatalogus Omgevingswet wat precies de context van die werkzaamheid is. Welke trefwoorden horen erbij en welke gerelateerde werkzaamheden zijn er. Soms was het ook nodig om de waterschapsverordening eropna te slaan'.
Vervolgens heeft ze andere TR-experts gevraagd om mee te kijken. In dit geval ook Bertjan Kaan, omdat hij vanuit de waterschappen in de Werkgroep werkzaamheden zit. Daarna deelde Van Dijk de lijst compleet met op- en aanmerkingen en suggesties met Müller. Van Dijk: 'Rogier zei gelijk: 'Hier kan ik wel wat mee'. Dat was voor ons na al het werk dat we erin gestoken hadden natuurlijk heel leuk om te horen.'
360 koppelingen en 200 opmerkingen
'Wij hadden 360 koppelingen. Daarover kregen we 200 opmerkingen. Ruim 180 adviezen hebben we opgevolgd', vertelt Müller. Ongeveer 50 koppelingen bleken overbodig. 'Zo hadden wij er niet bij stilgestaan dat bepaalde werkzaamheden via het Bal geregeld worden. Bijvoorbeeld Grond of bagger opslaan, aanbrengen of verplaatsen.'
Bij veel andere opmerkingen ging het om gerelateerde werkzaamheden. Van Dijk: 'Net als in een webshop, krijg je in de Vergunningcheck automatische suggesties op basis van je keuzes. Dit heet in het Omgevingsloket 'extra werkzaamheden'. Koppel je een activiteit aan een werkzaamheid én aan een gerelateerde werkzaamheid, dan krijgt de initiatiefnemer 2 keer dezelfde vragen te zien.' Haar advies is daarom om altijd de Stelselcatalogus Omgevingswet te checken op eventuele relaties.
Stappenplan voor een kwaliteitscheck door de regelanalist
Inmiddels zijn de kwaliteitschecks door de TR-experts afgerond en heeft Van Dijk alle bevindingen verzameld. De geleerde lessen komen volgens haar redelijk overeen. Vervolgens is ze aan de slag gegaan met een stappenplan voor overheden om hun koppelingen zelf te controleren. Van Dijk: 'Zo proberen we een en ander te borgen in het werk van de regelanalist. Het is namelijk niet haalbaar om bij alle resterende waterschappen, gemeenten en provincies een complete check uit te voeren zoals die bij Waterschap Rivierenland. Bovendien is de leerervaring voor regelanalisten minder als de TR-experts alle checks zouden doen.'
Ondersteuning van experts
Van Dijk: 'De Unie van Waterschappen wil dat alle waterschappen een check uitvoeren. VRO levert de TR-experts om elk waterschap in 2026 te ondersteunen bij een check van hun koppelingen. De kick-off is begin maart. Voor andere overheden ligt het nog open. Op de Dag van de regelanalisten op 12 maart 2026 geef ik een workshop waarin ik vertel hoe we het hebben aangepakt en wat we ervan geleerd hebben. Met de uitnodiging om dit vooral zelf te proberen aan de hand van ons stappenplan. Maar als je nog met vragen zit, laat dit vooral weten. Dat kan nu overigens ook al. Als je twijfelt over bepaalde zaken kun je altijd via IPLO hulp inschakelen. Het idee is om alle informatie vast te leggen op de IPLO-webpagina’s over toepasbare regels. En om een blog over de geleerde lessen te plaatsen op de DSO community voor regelanalisten.'
Meer eenduidigheid binnen het loket
Wat zouden Yanda van Dijk en Rogier Müller overheden als tip willen meegeven? Van Dijks advies is om een activiteit zo specifiek mogelijk te koppelen, alleen aan de werkzaamheid die echt de lading dekt. 'En blijf ook scherp op wijzigingen in werkzaamheden,' vult ze aan. 'Komt er een nieuwe werkzaamheid bij? Wordt er eentje gesplitst? Dat kan allemaal impact hebben op je koppelingen. Dit kun je monitoren via de pagina Veranderingen in werkzaamheden voor het Omgevingsloket.' Müller raadt iedereen aan om het stappenplan van de TR-experts te volgen. 'De kwaliteitscheck heeft de Vergunningcheck van Waterschap Rivierenland echt verbeterd', zegt hij enthousiast.
Van Dijk hoopt dat het controleren van de eigen koppelingen aan de hand van een stappenplan regelanalisten een goede leerervaring zal bieden. 'Daar heeft de gebruiker van het loket baat bij. Het doel is tenslotte dat de initiatiefnemer een logische Vergunningcheck krijgt en niet denkt van 'Hè, wat worden er nu ineens voor vragen gesteld?' Müller vult aan: 'De Omgevingswet biedt erg veel vrijheid. Maar burgers en bedrijven zoeken juist naar houvast. Door middel van deze kwaliteitscheck krijg je als overheid weer een kans toe te werken naar meer eenduidigheid binnen het loket.'
Stappenplan binnenkort op deze website
Het stappenplan is binnenkort beschikbaar op deze website. Blijf op de hoogte via DSO nieuws of de nieuwsbrief IPLO Update DSO.
De TR-experts
