Inzet plan-mer bij een programma
VAN ONZE MER-EXPERTS – Rijkswaterstaat bracht onlangs in samenwerking met IPLO een nieuwe publicatie uit met tips over hoe om te gaan met plan-milieueffectrapportage(mer) bij programma’s. Wout van der Gun en Maartje van Ravesteijn, beide adviseurs milieueffectrapportage voor IPLO, vertellen waarom deze publicatie overheden kan helpen om een programma met een mer goed neer te zetten.
Dit is een artikel uit de reeks Onze experts signaleren. Daarin gaan experts van het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) in op kwesties die spelen in de praktijk, de rechtspraak of de actualiteit.
Wout: 'We merkten dat er in de praktijk veel vragen leven over het instrument programma en de plan-mer daarbij. Bijvoorbeeld hoe de plan-mer zo kan worden ingezet dat het nuttige informatie oplevert voor het programma. En welke producten nodig zijn om tot een goede mer te komen. Op basis van die vragen en de vereisten vanuit de Omgevingswet hebben we een stappenplan gemaakt.’
Maartje: 'Wij adviseren altijd om mer vroegtijdig in te zetten als kapstok voor het programma. Dat helpt bij het structureren van milieu-informatie, het verkennen van de alternatieven en kan het draagvlak voor de besluitvorming verbeteren bij burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen en bestuurders.'
De publicatie gaat in 7 stappen vanaf stap 1 'go/no go mer' naar uiteindelijk stap 7 'vaststelling van het programma'. De mer wordt gelijktijdig uitgevoerd met het opstellen van het programma en hoeft dus geen extra tijd te kosten.
Stap 1: Go/no go mer
Bepaal of er een plan-mer- (beoordelings)plicht is. Overleg met uw mer-adviseur en jurist over de vraag of er sprake is van kaderstelling.
Doorlooptijd: 1-2 maanden
Stap 2: Bepaal de mer-strategie
Bespreek in het projectteam en met het management hoe mer in dit traject wordt ingezet.
Het is verstandig om aan het begin van deze fase ook een projectteam voor de mer te organiseren. De rol van de mer bepaalt ook hoeveel interactie nodig is tussen de mer-maker(s) en het projectteam dat het beleid vormgeeft. Voor zowel het programma als de mer is het belangrijk om in dit stadium al de doelen, opgaven en ambities in kaart te brengen.
Doorlooptijd: 1-4 maanden
Stap 3: Opstellen NRD
Eerste stap in de mer-procedure is het bepalen van reikwijdte en detailniveau. Meestal gebeurt dit met een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). De NRD bevat de aanpak voor het onderzoek: scopeafbakening van het programma én het gebied, de te onderzoeken oplossingen (alternatieven) en een aanzet voor een beoordelingskader met relevante milieuaspecten.
Doorlooptijd: aanbesteden 2-6 maanden, opstellen 3-5 maanden
Stap 4: Raadpleging en advies NRD
In deze fase is het verplicht advies te vragen aan de wettelijke adviseurs. De wettelijk adviseurs zijn het ministerie van IenW, LVVN en OCW. Verder kan de Commissie mer om een advies worden gevraagd.
Doorlooptijd: 2-3 maanden
Stap 5: Opstellen milieueffectrapport
De basiseis voor het MER is dat de informatie juist en volledig is. Met juist bedoelen we dat de gepresenteerde milieu-informatie klopt en actueel is. Het MER moet een objectief verhaal
vertellen, dus niet naar een vooraf bepaalde (gewenste) conclusie toewerken. Volledig wil zeggen dat er voldoende milieu-informatie is om het milieubelang volwaardig te kunnen meewegen in de besluitvorming.
Doorlooptijd: 6-12 maanden
Stap 6: Terinzagelegging en toetsingsadvies
Het ontwerpprogramma en het bijbehorende plan-MER worden tegelijkertijd ter inzage gelegd. Iedereen kan hier tijdens een periode van 6 weken inhoudelijk op reageren.
Doorlooptijd: 2-3 maanden
Stap 7: Vaststelling definitief programma
In het definitieve programma moet zichtbaar zijn wat het MER heeft opgeleverd en wat met de verschillende adviezen is gedaan.
Doorlooptijd: 2-8 maanden
Enkele stappen uitgelicht
Wout en Maartje beantwoorden wekelijks vragen uit het land over de mer, bijvoorbeeld over het bepalen van de mer-strategie (stap 2). Wout: 'Het projectteam bepaalt in deze stap, met het management, hoe mer in het programmatraject wordt ingezet. Denk bijvoorbeeld aan: Gaat de mer beleidsuitgangspunten of voornemens vergelijken en toetsen op (milieu)effecten? Of gaat de mer gebruikt worden om het beleid mee te ontwerpen? Voor zowel het programma als de mer is het belangrijk om in dit stadium al de doelen, opgaven en ambities in kaart te brengen. De mer-strategie helpt hierbij.'
Maartje: 'Stap 3 is de eerste stap in de mer-procedure, namelijk het bepalen van reikwijdte en detailniveau. Meestal gebeurt dit met een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD), een soort plan van aanpak voor het onderzoek. Het opstellen van de NRD is dus een waardevolle stap omdat het projectteam de doelen moet aanscherpen en vroegtijdig moet nadenken over alternatieven. Zo leidt het opstellen van de NRD tot een duidelijke afbakening van het programma en het proces.'
Na een verplichte raadpleging en advies over de NRD (stap 4) en het opstellen van het milieueffectrapport (stap 5) volgt de terinzagelegging en het toetsingsadvies van de Commissie mer (stap 6). Wout: 'Het ontwerpprogramma en het bijbehorende plan-mer worden tegelijkertijd ter inzage gelegd. Iedereen kan hier tijdens een periode van 6 weken inhoudelijk op reageren. Dit noemen we een zienswijze. Daarnaast vraagt het bevoegd gezag op dat moment ook verplicht advies aan bij de Commissie voor de milieueffectrapportage.'
Meer informatie
- Bekijk voor een uitgebreide toelichting op alle 7 stappen de volledige publicatie: Milieueffectrapportage bij programma's: in 7 stappen naar een plan-milieueffectrapport
- Of lees meer op de mer-pagina's op deze website