Koudemiddelen bij koeling en verwarming – gebruik door consumenten
Wilt u apparatuur aanschaffen die kan koelen en/of verwarmen, zoals een airconditioner of warmtepomp? Kijk dan niet alleen naar het energielabel, maar ook naar het type koudemiddel in het apparaat. Europese regels zorgen ervoor dat apparatuur steeds vaker gebruikmaakt van koudemiddelen met een lagere klimaatimpact. Toch blijven bewust gebruik, goed onderhoud en verantwoorde afvoer van apparatuur belangrijk. De animatie over koudemiddelen legt dit uit.
Koudemiddelen in koel- en verwarmingsapparatuur
Koudemiddelen zijn stoffen die ervoor zorgen dat apparaten kunnen afkoelen. Er zijn 2 soorten koudemiddelen: synthetische en natuurlijke. Sommige synthetische koudemiddelen kunnen bij lekkage een grote bijdrage leveren aan de opwarming van de aarde. Daarom worden koudemiddelen met een hoge klimaatimpact in Europa stapsgewijs uitgefaseerd. Steeds meer nieuwe apparatuur maakt gebruik van koudemiddelen met een lagere klimaatimpact, waaronder natuurlijke koudemiddelen.

De invloed van synthetische koudemiddelen op het klimaat. Muziek speelt. Voice-over: Wat hebben een koelkast, airco en warmtepomp met elkaar gemeen? Ze bevatten allemaal koudemiddelen. Dit zijn stoffen die ervoor zorgen dat de apparaten kunnen afkoelen. Maar wist je dat sommige koudemiddelen in airco's en warmtepompen, met name synthetische broeikasgassen, bijdragen aan de opwarming van de aarde? De keuze voor het apparaat dat jij koopt, heeft dus invloed op het klimaat. Met de regelgeving en informatie ondersteunt de overheid je in het maken van deze keuze. Er zijn twee soorten koudemiddelen: synthetische en natuurlijke. Synthetische koudemiddelen zijn slecht voor het klimaat: als ze vrijkomen bij lekkage dragen ze bij aan het broeikaseffect. Natuurlijke koudemiddelen, zoals propaan, dragen niet of nauwelijks bij aan de opwarming van de aarde. Ze zijn veel minder slecht voor het klimaat dan synthetische stoffen. Jij kunt het klimaat op verschillende manieren helpen. Heb je een nieuw apparaat nodig? Kijk eerst of het oude apparaat gerepareerd kan worden. Laat reparaties, onderhoud en vervanging altijd doen door een monteur die gecertificeerd is om met koudemiddelen te werken. Dat is wel zo veilig, en milieuvriendelijk. En als je een nieuw apparaat koopt, kies dan voor eentje met een natuurlijk koudemiddel. Kijk bij de specificaties van het product, of vraag om advies. Met jouw keuze draag je bij aan het verminderen van de impact van synthetische koudemiddelen op het klimaat. Meer weten? Kijk op de website van Milieu Centraal. Of zoek online op IPLO F-gassen en alternatieven. Deze animatie is uitgebracht door Rijkswaterstaat in opdracht van het ministerie van Klimaat en Groene Groei.
Koudemiddelen met effect op opwarming van de aarde
Koudemiddelen middelen worden vaak aangeduid met codes zoals een R (van 'refrigerant', koudemiddel) en een aantal getallen, bijvoorbeeld R32, R134A of R454A. Veel van deze middelen bevatten gefluoreerde broeikasgassen met een hoog aardopwarmingsvermogen (greenhouse warming potential, GWP). De meeste chemische koudemiddelen zijn vele malen sterker dan het broeikasgas CO2. Dit betekent dat ze bij lekkage tijdens het gebruik of aan het einde van de levensduur effect hebben op de opwarming van de aarde.
Steeds meer apparatuur bevat natuurlijke koudemiddelen
Door Europese regelgeving maken nieuwe koel- en verwarmingssystemen steeds vaker gebruik van koudemiddelen met een lagere klimaatimpact. Daarbij wordt steeds vaker gekozen voor natuurlijke koudemiddelen, zoals R290 (propaan), R744 (CO₂) en R600a (isobutaan). Apparaten met deze koudemiddelen zijn een duurzamere keuze.
Laat installatie en onderhoud uitvoeren door een vakbekwaam installateur
Een goed geïnstalleerd en onderhouden apparaat werkt efficiënter en verkleint de kans op lekkage van koudemiddel. Sommige natuurlijke koudemiddelen vragen bovendien om specifieke veiligheidsmaatregelen tijdens installatie en onderhoud. Laat werkzaamheden daarom altijd uitvoeren door een vakbekwaam installateur.
Hoe herkent u het koudemiddel?
Fabrikanten zijn verplicht om het type koudemiddel en de GWP-waarde duidelijk op het etiket van apparaten aan te geven. Controleer deze informatie op het etiket. U kunt de leverancier of de installateur hier advies over vragen.
Alternatieve koeltechnieken zonder koudemiddelen
Naast systemen die gebruikmaken van synthetische of natuurlijke koudemiddelen, bestaan er ook koeltechnieken die geheel zonder koudemiddelen werken. Een voorbeeld hiervan is dauwpuntkoeling, vooral voor toepassingen van comfortkoeling. Er zijn verschillende aanbieders van dergelijke technieken.
Let op: of een alternatieve koeltechniek geschikt is, hangt onder andere af van het gebruiksdoel. Laat u informeren door een installateur of leverancier.
Meer weten?
- Milieu Centraal heeft op haar website verdere informatie over de keuze van airco's en ventilatoren en over de keuze van warmtepompen.
- Ook de Europese Commissie heeft informatie over diverse koudemiddelen in producten en apparatuur: Climate-friendly alternatives to F-gases.
- Een andere website (in het Engels) met een database over apparatuur die natuurlijke koudemiddelen bevat is Cooltechnologies.org.