Ruimtelijk beleid over kabels en leidingen
Het Rijk, de provincie en de gemeente maken beleid over de aanleg van kabels en leidingen. De Omgevingswet biedt de bestuursorganen hiervoor de instrumenten omgevingsvisie en programma.
Rijksbeleid
Het rijksbeleid richt zich vooral op de provinciegrens- en landsgrensoverschrijdende hoofdinfrastructuur voor vervoer van aardgas, waterstof, kooldioxide, chemicaliën, olieproducten en elektriciteit. Deze hoofdinfrastructuur bestaat uit ondergrondse buisleidingen en bovengrondse en ondergrondse kabels (hoogspanningsverbindingen).
De basis voor het rijksbeleid ligt in de Nationale omgevingsvisie (NOVI). Het Rijk heeft dit beleid verder uitgewerkt in meerdere nationale programma's. Op 16 november 2026 is de Nota Ruimte gepubliceerd. Het Rijk zal de Nota Ruimte als opvolger van de NOVI vaststellen als omgevingsvisie van het Rijk.
De doorwerking van het rijksbeleid krijgt vorm in de instructieregels over het omgevingsplan in hoofdstuk 5 van het Besluit kwaliteit leefomgeving Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent als uitklapper) (Bkl). Hierbij gaat het om instructieregels over externe veiligheid en reserveringsgebieden voor de aanleg van buisleidingen van nationaal belang en hoogspanningsverbindingen.
Provinciaal beleid
De provincie kan in de omgevingsvisie ook beleid formuleren over toekomstige kabels en leidingen. Hierbij moet er wel sprake zijn van een provinciaal belang. De provincie kan die visie ook uitwerken in een programma en via instructieregels in de omgevingsverordening laten doorwerken in het omgevingsplan. De provincie kan bijvoorbeeld vanuit het belang van de bescherming van groen of landschap, via instructieregels beperkingen opleggen voor het toelaten van hoogspanningsmasten in bepaalde gebieden.
Gemeentelijk beleid
Lokale ondergrondse netwerken voor elektriciteit, gas, water, warmte en riool kunnen onderwerp zijn in de gemeentelijke omgevingsvisie. Eventueel kan ook dit beleid in een programma nader worden uitgewerkt. Het gemeentelijk beleid zal met name gericht zijn op de netwerken. Lokale distributienetwerken zullen over het algemeen gewoon via regels in het omgevingsplan worden vastgelegd.
Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl)
Het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) is een van de 4 algemene maatregelen van bestuur (AMvB's) onder de Omgevingswet.