Zoeken in deze site

Dubbeltelling en cumulatie

Bij een toets aan de omgevingswaarden voor fijnstof op toetspunten rond veehouderijen kan het bevoegd gezag een berekening uitvoeren. Daarbij moet het bevoegd gezag de eisen uit de Omgevingsregeling volgen. In deze regeling staat onder andere:

Cumulatief toetsen

Rondom een bepaald toetspunt kunnen meerdere bronnen aanwezig zijn die de luchtkwaliteit negatief beïnvloeden. In bepaalde gevallen is het verplicht om bij toetsing van een veehouderij ook de omliggende veehouderijen in een straal van minimaal 500 meter in te voeren.

De berekening in het rekenmodel ISL3a is bij het cumulatief toetsen hetzelfde als bij het berekenen van een enkele veehouderij. Het verschil is dat u bij de invoer van bronnen niet alleen de bronnen van de te beoordelen veehouderij invoert. Maar ook van alle veehouderijen met een relevante emissie binnen 500 m. Dit hoeft u niet te doen bij alle veehouderijen. Alleen bij veehouderijen die een aanvraag indienen met een totale fijnstof emissie van meer dan:

  • 500 kg/jaar als de achtergrondconcentratie hoger is dan 27 µg/m3
  • 800 kg/jaar ongeacht de achtergrondconcentratie

De relevante omliggende veehouderijen die u moet invoeren zijn beperkt tot de veehouderijen met een minimale emissie fijnstof van:

  • 500 kg/jaar als de aanvrager ligt in een gebied met achtergrondconcentratie hoger dan 27 µg/m3
  • 800 kg/jaar in alle andere gevallen

In de praktijk is de extra invoer van omliggende veehouderijen nodig als 2 of meer pluimveebedrijven of grote varkenshouderijen binnen 500 meter van elkaar liggen.

Het stappenplan cumulatief rekenen veehouderij laat zien hoe u deze toets kunt uitvoeren.

Cumulatie met overige bronnen

De verplichting in de Omgevingsregeling om gedetailleerd te rekenen gaat alleen over omliggende veehouderijen. Andere bronnen hoeft u niet verplicht mee te nemen. Dat mag wel, bijvoorbeeld als er een grote industriële bron met een groot effect binnen een straal van 500 meter van de te toetsen veehouderij ligt. Dan kan het verstandig zijn deze bron ook in te voeren in ISL3a.

In zaak ABRvS nr. 201000770/1/M2 van 29 december 2010 (varkenshouderij Nederweert) ligt een autosnelweg binnen 1 km van de veehouderij. Het effect ervan op de luchtkwaliteit hoeft het bevoegd gezag niet mee te nemen bij de beoordeling van de gevolgen van de varkenshouderij op de luchtkwaliteit.

Correctie dubbeltelling

Bij een bestaande veehouderij is de bronbijdrage, in de huidige situatie, al (uitgevlakt) in de achtergrondconcentratie verwerkt. Als u de immissie van de aangevraagde situatie optelt bij de achtergrondconcentratie telt u (ISL3a) de veehouderij dus deels dubbel mee. Hierdoor berekent u een overschatting van de werkelijke concentratie. Het is mogelijk om hiervoor te corrigeren. Een tool maakt het mogelijk om de gecorrigeerde achtergrondconcentratie van PM10 te berekenen in en rond de cel waarin de bron, waarvan men de bijdrage wil corrigeren, is gelegen.

Een dubbeltellingscorrectie is niet verplicht. Voer deze alleen uit wanneer deze correctie invloed heeft op het wel of niet overschrijden van de norm. Correctie voor dubbeltelling is alleen terecht als u het effect van een wijziging bij een bestaand bedrijf berekent. Bedrijven die nieuw zijn of minder dan 1 of 2 jaar geleden zijn opgericht, zijn nog niet verwerkt in de Grootschalige Concentratiekaart Nederland (GCN). Correctie voor dubbeltelling leidt dan tot onderschatting van de concentraties.

In de Omgevingsregeling (artikel 12.55) staat dat u voor dubbeltelling mag corrigeren. De Rijksoverheid stelt daarvoor een dubbeltellingcorrectie-tool in het CIMLK beschikbaar. Het maakt geen onderdeel meer uit van de jaarlijks gepubliceerde generieke gegevens. Onderstaande werkwijzer beschrijft hoe u de tool kunt gebruiken bij dubbeltellingscorrectie voor één of meerdere veehouderijen tegelijk (cumulatie).

Overschrijdingen op bedrijfswoningen van naastgelegen inrichtingen

Mogelijk berekent u bij de cumulatieve toetsing van een vergunningaanvraag van veehouderij X een overschrijding op de bedrijfswoning van nabijgelegen veehouderij Y. In dat geval is het nodig om voor deze bedrijfswoning de berekening nogmaals uit te voeren. Bij de cumulatieve berekening zijn namelijk de emissies uit stallen die horen bij bedrijfswoning Y ook ingevoerd. Maar bedrijfswoning Y hoeft niet te worden beschermd tegen de belasting van fijnstof van de eigen veehouderij Y.

De berekening van de belasting fijnstof op bedrijfswoning Y moet dan worden uitgevoerd zonder de stallen van veehouderij Y. Blijkt uit die berekening dat door de aangevraagde wijziging van veehouderij X een overschrijding ontstaat? Dan mag u nog dubbeltelling toepassen, omdat de stallen van veehouderij Y nog in de achtergrondconcentratie zitten. Pas als er daarna nog steeds een overschrijding is op bedrijfswoning Y die wordt veroorzaakt of verergerd door de aangevraagde wijziging, moet de vergunning voor veehouderij X geweigerd worden. Tenzij de bijdrage niet in betekenende mate (NIBM) is.

Werkwijzer dubbeltellingcorrectie

Hierna volgt een instructie voor gebruik van de dubbeltellingcorrectie-tool (dtc-tool) voor als één of meerdere bronnen of bedrijven onderdeel uitmaken van een berekening voor fijnstof. U kunt bronnen (veehouderijen) en 'te beschermen objecten' (TBO's, oftewel specifieke receptorpunten) invoeren en daarmee de exacte waarden berekenen voor dubbeltellingcorrectie. Die waarden kunt u gebruiken om rekenresultaten uit ISL3a te corrigeren voor dubbeltelling. Het gaat om waarden voor jaargemiddelde concentratie en voor het aantal overschrijdingsdagen (OVD).

Vindplaats dubbeltellingcorrectie-tool

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat stelt de tool, versie 2025, beschikbaar via het Centraal Instrument Monitoring Luchtkwaliteit (CIMLK). De tool is ingebouwd in de Reken-tab van het CIMLK. Om een berekening uit te voeren uploadt u het bronnenbestand.
Uploadt u alléén het bronnenbestand (minimaal verplicht) dan ontvangt u het standaard outputbestand (resultatenbestand / pm10bgcorr_output) van de PM10 dubbeltellingscorrectietool in uw e-mail.

Uploadt u een bronnenbestand én een TBO-bestand dan ontvangt u drie bestanden in uw email; namelijk het standaard outputbestand en twee outputbestanden (pm10bgcorr_matches en pm10bgcorr_output_cumulatie) bij cumulatieve berekening van de PM10 dubbeltellingscorrectietool.

GCN-gridcellen

In de dtc-tool wordt het middelpunt van GCN-gridcellen gepresenteerd in rijksdriehoekcoördinaten (X:Y), met eenheid 'meter'. Bijvoorbeeld: 178500:368500. Deze gridcellen zijn 1x1 km groot. De linker onderhoek van de cel uit het voorbeeld heeft coördinaat 178000:368000; de rechter bovenhoek 179000:369000.

Stappenplan invoer bronnen en rekenen

  • Stap 1: Lees de uitleg in het CIMLK bij tab-Documentatie/Spreadsheets
  • Stap 2: Upload minimaal het bronnen-bestand voor bepaling van de PM10 bijdrage van de bron op de achtergrondconcentratie van de bron of van een van de omliggende gridcellen.
  • Stap 3: Upload het bronnen- én het tbo-bestand wanneer een cumulatieve berekening nodig is.  NB U kunt ook de gegevens van bronnen uit een ander CIMLK bestand gebruiken door deze in het uitwisselbestand voor dubbeltelling voor veehouderijen te plakken.
  • Stap 4: Zie de email-link voor het berekeningen resultaat.

Meer informatie