Uitloging van bouwmaterialen door hemelwater

Uitlogende bouwmaterialen

De bouwsector maakt veel gebruik van uitlogende bouwmaterialen zoals zink, koper en lood. Vaak vanwege technische aspecten, maar soms ook vanwege de architectonische uitstraling. Als het regent, kunnen stoffen uit deze bouwmaterialen vrijkomen. Dat heet uitloging. Het hemelwater raakt hierdoor verontreinigd. Met als gevolg dat soms schadelijke stoffen in de bodem of in het oppervlaktewater terechtkomen. Onder de Omgevingswet zijn hiervoor op rijksniveau geen regels gesteld, behalve voor uitloging uit steenachtige bouwmaterialen. Daarvoor gelden rijksregels op grond van het Besluit bodemkwaliteit. Op decentraal niveau kunnen gemeenten en waterschappen eisen stellen aan het gebruik van uitlogende bouwmaterialen.

Extra maatregelen

Als lozing van verontreinigd hemelwater een gevaar is voor waterkwaliteitsdoelstellingen of bescherming van de bodem, zijn extra maatregelen vereist. Gaat het om lozing in de bodem of het riool, dan stellen gemeenten daarvoor regels in het omgevingsplan. Regels voor lozen in het oppervlaktewater neemt het waterschap op in de waterschapsverordening. De regels kunnen gericht zijn op:

• het voorkomen van uitloging, bijvoorbeeld door bouwmaterialen te voorzien van een duurzame coating die de uitloging voorkomt
• het beperken van de hoeveelheid te lozen uitlogende stoffen, bijvoorbeeld door het opnemen van emissiegrenswaarden
• een verbod op het lozen van uitlogende stoffen

Aantoonbare emissieproblemen

Extra maatregelen zijn alleen nodig als er sprake is van aantoonbare emissieproblemen. Uitlogende materialen zijn namelijk niet in alle gevallen problematisch. Bouwmaterialen die een CE-certificering hebben, zijn in principe toegestaan. Deze bouwmaterialen zijn te herkennen aan de CE-markering. Maar soms zijn toch extra maatregelen nodig. Zo zijn in de factsheets voor de Kaderrichtlijn Water (KRW) een aantal oppervlaktewateren te vinden waar bijvoorbeeld de zinkconcentratie de norm overschrijdt: onder meer Waterlichaam boezem Westland (in Hoogheemraadschap van Delfland) en Waterlichaam Aa van Gemert tot Den Bosch (in Waterschap Aa en Maas).

Dit betekent dat bijvoorbeeld een beetje meer zink geen probleem is als er in het oppervlaktewaterlichaam ‘ruimte’ is voor wat meer zink. Hiermee bedoelen we de ruimte die zit tussen de al in het waterlichaam aanwezige concentratie en de norm uit de KRW. De KRW-norm wordt voor die stof dan niet overschreden. Maar als de norm al wel wordt overschreden, zijn maatregelen nodig om de hoeveelheid en concentratie zink terug te dringen. Dat geldt voor zowel nieuwe als voor bestaande situaties.

Brongerichte aanpak historische problematiek

Om de doelen van de KRW te bereiken, is het noodzakelijk om bestaande problemen met uitloging brongericht aan te pakken en nieuwe problemen te voorkomen. Duurzaam bouwen is daarvoor ook noodzakelijk. Verder kan een brongerichte aanpak inhouden dat bepaalde bouwmaterialen vervangen moeten worden. Vanwege de hoge kosten is het niet altijd haalbaar om alle historische problemen met brongerichte ingrepen op te lossen. Het vervangen van bijvoorbeeld bepaalde waterleidingen of dakgoten is duur. Wel is winst te behalen door mee te liften met renovaties en de herinrichting van het stedelijk gebied. En ook bij nieuwe ontwikkelingen kunnen innovaties en eventuele vervangende bouwmaterialen worden toegepast.

Meer informatie

Meer informatie over de belasting van het oppervlaktewater door onder andere zink is te vinden op de website van het Compendium voor de Leefomgeving (CLO).