KRW-verantwoording
De KRW verplicht om een goede toestand te bereiken en dit geldt juridisch als een resultaatsverplichting. Dat betekent dat de enige legitieme redenen om een KRW-doel niet te halen, te vinden zijn in een aantal expliciete bepalingen van de richtlijn: de 'uitzonderingsmogelijkheden'.
Het is dus onvoldoende om aan te voeren dat een maximale inspanning heeft plaatsgevonden om al het mogelijke te doen (inspanningsverplichting). Voor elke stof/kwaliteitselement dat op 22 december 2027 in een waterlichaam niet voldoet aan het KRW-doel, moet dus (succesvol) een uitzonderingsmogelijkheid worden ingeroepen. Is dat een terecht beroep, dan wordt aan de KRW voldaan, ook al is het KRW-doel niet gehaald. De KRW onderscheidt 5 uitzonderingsmogelijkheden.
Om de waterbeheerders te ondersteunen bij het succesvol inroepen van de uitzonderingsmogelijkheden worden onder actielijn 6 van het KRW-impulsprogramma verschillende producten ontwikkeld. Dit betreft handreikingen, een koepelnotitie en standaardmotiveringen. Hiermee kunnen waterbeheerders aan de slag bij het voorbereiden van de motivering van de uitzonderingsmogelijkheden. Bovendien wordt in de loop van 2026 een helpdesk beschikbaar gesteld en wordt steekproefsgewijs de kwaliteit geborgd.
Handreikingen
De volgende handreikingen zijn beschikbaar:
- Doelfasering (pdf, 546 kB). (Versie van januari 2026). Een fasering van een KRW-doel in de tijd wegens natuurlijke omstandigheden.
- Doelverlaging (pdf, 338 kB). (Versie van juni 2025). Het bereiken van een vastgesteld, lager doel
- Doelverlaging wegens buitenlandse belasting (pdf, 267 kB). (Versie van juni 2025). Een aanvullende specifieke handreiking voor doelverlaging wegens buitenlandse belasting
- Technische doelaanpassing. (Versie van januari 2026). Hierin wordt een verduidelijking gegeven over het proces van doelafleiding ten opzichte van de al bestaande Handreiking KRW-doelen, naar aanleiding van enkele vragen die daarover waren gerezen in de praktijk. Dit moet waterbeheerders ondersteunen bij het vaststellen van de nieuwe doelen.
- Tijdelijke achteruitgang - wegens overmacht. (Versie januari 2026).
Koepelnotitie
De koepelnotitie wordt opgesteld ter ondersteuning van de waterbeheerders, deze zal als 'gids' werken om door de diverse opgestelde handreikingen te kunnen manoeuvreren bij het besluit welke uitzondering in een concreet geval wordt ingeroepen. Naast de te volgen strategie bevat de koepelnotitie nog aanvullende afwegingen voor keuzes tussen diverse uitzonderingen. De koepelnotitie zal in het eerste kwartaal van 2026 gepubliceerd worden.
Standaardmotiveringen
Naast de handreiking en koepelnotitie worden standaardmotiveringen opgesteld als ondersteuning van de waterbeheerders. Daardoor hoeft niet elke waterbeheerder afzonderlijk teksten te bedenken in veel voorkomende gevallen. De volgende standaardmotiveringen worden beschikbaar gesteld:
- Standaardmethodiek onderbouwing disproportionele kosten
- Onvoldoende tijdige realisering fysieke maatregel
- Geen verdergaande stappen in het landelijke beleid voor de reductie van emissies van mest
- Geen verdergaande stappen in het decentrale beleid voor de reductie van emissies van gewasbeschermingsmiddelen
- Niet tijdig gereed zijn van voor de KRW benodigde aanpassingen aan RWZI's (Versie van januari 2026).
- Vergunningverlening, toezicht en handhaving niet op tijd op orde
- Niet verder beteugelen rivierkreeften
- Grensoverschrijdende belasting
- Doelbereik onmogelijk door droogte
- Doelbereik onmogelijk door een teveel aan neerslag + uitspoeling
- Doelbereik onmogelijk door temperatuurstijgingen
- Standaardmotiveringen voor normoverschrijdingen van de 42 stoffen van actielijn 3 waarvoor nog geen motivering wordt gegeven in de voorgaande stappen
Helpdesk
Omdat verwacht wordt dat in specifieke gevallen nog de nodige detailvragen zullen opkomen, wordt aan de inrichting van een helpdesk om bij dergelijke vragen te kunnen ondersteunen. Doel van de helpdesk zal zijn om gericht vragen over de standaardmotiveringen te beantwoorden, welk via een contactformulier ingediend kunnen worden. De helpdesk zal medio 2026 beschikbaar komen.
Kwaliteitsborging
Ten slotte zal een steekproefsgewijs kwaliteitscontrole uitgevoerd worden op de ingediende standaardmotiveringen, om te zorgen dat Nederland in 2027 zo'n goed mogelijke kans maakt om aan de KRW te kunnen voldoen als SGBP4 wordt opgeleverd aan de Europese Commissie.