Beste beschikbare technieken voor PFAS

Beste beschikbare technieken voor lucht

De Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO) heeft onderzocht wat de beste beschikbare technieken (BBT) zijn om PFAS-emissies naar de lucht te voorkomen. Daarbij geldt dat de kennis van luchtemissies beperkt is. Dit geldt zowel voor emissiebronnen als voor geschikte technieken om de emissies te voorkomen of beperken. En voor de effecten van deze emissies op de omgeving.

Wegens het huidige gebrek aan gedetailleerde informatie worden de technieken om PFAS-luchtemissies te voorkomen of te beperken op een algemeen niveau beschreven. De publicatie beschrijft een inventarisatie van de PFAS-risico's, beperking van de aanwezigheid van PFAS, proces-geïntegreerde bronmaatregelen en monitoring van emissies tot afzuiging en zuivering van afgassen.

Beste beschikbare technieken voor water

De Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO) onderzocht de beste beschikbare technieken (BBT) om met PFAS verontreinigd bemalings- en afvalwater te zuiveren. Hierbij werden de belangrijkste sectoren en activiteiten geïnventariseerd waar PFAS-emissies naar het oppervlaktewater te verwachten zijn. Daarnaast bracht VITO in kaart welke waterzuiveringstechnieken beschikbaar zijn en hoe deze zich tot elkaar verhouden bij

• toepasbaarheid
• capaciteit
• kosten
• milieu-impact

Op basis van verschillende criteria binnen technische haalbaarheid, milieuvoordeel en kostenhaalbaarheid en -effectiviteit beoordeelde VITO daarbij welke technieken kunnen worden gezien als BBT.

Absorbentia

Een bekende methode om chemische stoffen te verwijderen uit afval-/bemalingswater is het gebruik van absorbentia, waar het afvalwater doorheen wordt gepompt om de stoffen hieraan te laten binden. Een veel gebruikte adsorbens is actief kool. Hiervan is echter bekend dat de adsorptiecapaciteit beperkt is en zeker PFAS met korte ketens maar beperkt worden gebonden. Het kan daarom zinvol zijn voorbehandelingstechnieken toe te passen. Hiermee kan de effectiviteit van het actief kool om PFAS-verbindingen te verwijderen verbeterd worden Het onderzoek naar geschikte absorbentia voor PFAS-verwijdering is in ontwikkeling en alternatieven voor actief kool worden onderzocht.

Per situatie optimaliseren

Vito concludeert dat 'elke situatie een specifieke benadering vereist voor de selectie en optimalisatie van de meest geschikte techniek of combinatie van technieken. Bovendien zal dit in de meeste gevallen een karakterisering van het te behandelen bedrijfsafvalwater/bemalingswater vereisen om deze gebalanceerde keuze en optimalisatie te ondersteunen. Daarnaast kunnen in bepaalde situaties aanvullende, verkennende lab-/pilottesten noodzakelijk zijn om deze selectie en optimalisatie van de techniek of combinatie van technieken verder te ondersteunen, en om de toepasbaarheid en haalbaarheid voor elke specifieke situatie te evalueren'.

De kennis van waterzuivering voor PFAS is continu in ontwikkeling. Ook de technieken die worden gezien als BBT kunnen daarmee veranderen. Een overzicht uit 2025 van zuiveringstechnieken voor PFAS uit (afval)water in Nederland is beschreven in een STOWA-rapport. Hierin is ook (deels) de bovengenoemde informatie uit Vlaanderen uit 2024 benut.

Verwerking

Eén van de uitdagingen van het toepassen van absorbentia blijft de verwerking. Wanneer de adsorbens namelijk niet kan worden geregenereerd voor nieuw gebruik, wordt het doorgaans vernietigd in verbrandingsovens. Dit is kostbaar en geeft een hoge CO₂-uitstoot.

BBT versus BBT+ -maatregelen

Bij het verlenen van een omgevingsvergunning moeten voor de activiteit de beste beschikbare technieken (BBT) worden toegepast. Daarmee wordt met de meest doeltreffende technieken binnen de industriële context een hoog beschermingsniveau van het milieu in zijn geheel bereikt. Er zijn geen specifieke methoden voor PFAS-emissies of lozingen beschreven in Europese BBT-conclusies en referentiedocumenten of Nederlandse informatiedocumenten. Wel zijn er diverse informatiebronnen voor maatregelen zoals het VITO document beschikbaar. Nu er geen juridisch bindend BBT-document is, moet het bevoegd gezag zelf een oordeel geven over wat BBT is.

BBT hangt samen met het voorkomen van emissies. Naast de beoordeling van de maatregelen die een bedrijf treft om emissies te voorkomen, worden ook emissiegrenswaarden aan de vergunning gekoppeld.

Voor ZZS (PFAS)-emissies geldt echter dat ook altijd de immissie beoordeeld moet worden. Bij deze immissie wordt de concentratie in de leefomgeving getoetst aan een maximaal aanvaardbaar risico. Als niet voldaan kan worden aan deze immissietoets, volstaat het niet om BBT-maatregelen te nemen en moeten BBT-+ maatregelen overwogen worden.