Dat is bijvoorbeeld het geval voor afstromend hemelwater dat niet afkomstig is van een bodembeschermende voorziening. Maar het geldt ook voor grondwater. De voorwaarden die gesteld worden aan lozen in een schoonwaterstelsel zijn meestal hetzelfde als de eisen bij lozen in het oppervlaktewater. Logisch want veelal komen deze lozingen uiteindelijk ongezuiverd uit op een oppervlaktewater. In het omgevingsplan vindt u de lokale regels voor hemelwater.
Hemelwater- of ontwateringsstelsel
Een openbaar hemelwaterstelsel Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent als uitklapper) en een openbaar ontwateringsstelsel Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent als uitklapper) worden gezamenlijk vaak aangeduid met 'schoonwaterriool'. In beide stelsels wordt namelijk van het begin 'schoon' water getransporteerd naar het milieu, oppervlaktewater of bodem, zonder tussenkomst van een zuivering. In de praktijk zullen beiden ook vaak gecombineerd worden als ze op dezelfde locatie aanwezig zijn.
Overleg tussen de rioolbeheerder en de waterkwaliteitsbeheerder is daarbij aan te raden.
Particulier versus openbaar riool
De lozingsvoorwaarden voor een lozing op de riolering gelden niet alleen voor het gemeentelijk riool. Dezelfde voorwaarden geldt ook voor een particulier stelsel. Lozingsvoorwaarden voor een lozing op een riool zijn namelijk bedoeld voor de bescherming van het milieu én het rioolstelsel.
Casus: lozing materiaal op hemelwaterriool
Een bedrijf loost per ongeluk materiaal in het hemelwaterriool via hemelwaterkolken. Dit materiaal komt vervolgens via een overstort een eind verderop uiteindelijk terecht in de uiterwaarden. Het betreft geen bodembedreigend materiaal, maar het is zichtbaar en moet daarom worden verwijderd. Het bedrijf wil maatregelen treffen (filter plaatsen), maar onderneemt te laat actie, waardoor nog meer materiaal via het hemelwaterriool wordt geloosd in de uiterwaarden.
Voor deze overtreding kan het bedrijf bestuursrechtelijk worden aangesproken om het geloosde materiaal op te ruimen. Het maakt voor de grondslag van het handhavingsbesluit uit welk type bedrijf het betreft. Als het bedrijf als milieubelastende activiteit is aangewezen in het Bal, dan is de specifieke zorgplicht (artikel 2.11 Bal) van toepassing. De lozing van het materiaal is in strijd met de specifieke zorgplicht in combinatie met de oogmerken van het Bal (artikel 2.2 Bal), want er wordt niet voldaan aan een doelmatig beheer van afvalstoffen (artikel 2.2, onder e, Bal).
Als het bedrijf niet als milieubelastende activiteit is aangewezen in het Bal, dan is in ieder geval de specifieke zorgplicht voor milieubelastende activiteiten van de bruidsschat omgevingsplan van toepassing (artikel 22.44 bruidsschat omgevingsplan). In de oogmerken van deze afdeling van het omgevingsplan (artikel 22.42) wordt ook een doelmatig beheer van afvalstoffen genoemd.
De gemeente kan een last onder dwangsom opleggen voor het opruimen van het materiaal (herstelsanctie) op basis van artikel 125 Gemeentewet in combinatie met artikel 5:32 Awb en artikel 18.2 Omgevingswet, voor overtreding van artikel 2.11 Bal of artikel 22.44 bruidsschat omgevingsplan.
Zorgplicht bij lozing op het schoonwaterriool
Voor lozing op een schoonwaterriool geldt hetzelfde als bij een lozing op vuilwaterriool: er mag geen schade optreden aan het riool. En de lozing mag geen verontreiniging van het oppervlaktewater of de bodem veroorzaken.
Op basis van de zorgplicht moet een lozer het effect van de lozing nagaan. Hiervoor gebruikt men de emissietoets. Daarnaast geldt een zorgplicht om bodemverontreiniging te voorkomen.
Handhaving op grond van de zorgplicht
Afhankelijk van de (water)bezwaarlijkheid kan het bevoegde gezag ook direct handhavend optreden op grond van de zorgplicht. De zorgplicht geldt nadrukkelijk voor elke lozingsroute.
De uitspraak geeft ook enkele aandachtspunten voor de verdere afhandeling, vooral in het handhavingstraject. Dan wordt van het bevoegd gezag duidelijkheid verwacht.
Het bevoegd gezag moet aan de lozer duidelijk maken aan welke eisen deze lozing moet voldoen. Dit gebeurt via een maatwerkvoorschrift, op grond van het artikel waarin de zorgplicht staat. De maatwerkmogelijkheid op grond van de zorgplicht is bedoeld als vangnet.
Maatwerk
Uitgangspunt van de Omgevingswet is dat de overheid voor alle activiteiten maatwerk voor lozingen op het (hemelwater) riool kan stellen. Dit kan op twee manieren. namelijk via een maatwerkregel Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent als uitklapper)of via een maatwerkvoorschrift Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent als uitklapper).
Verordeningsbevoegdheid
Ter invulling van de zorgplichten voor hemel- en grondwater kunnen de gemeenten aanvullende regels stellen. Deze staan in het gemeentelijk rioleringsprogramma of het omgevingsplan.
Kijk voor meer informatie ook op de pagina's over:
