IPLO blikt vooruit op 2026

Asbest

Regels voor asbestverwijdering gewijzigd

Sinds 1 januari 2026 zijn er verduidelijkingen aangebracht in de regels voor het verwijderen van asbest. Deze wijzigingen zijn doorgevoerd om onduidelijkheden weg te nemen, de handhaving te verbeteren en de gezondheid en veiligheid beter te beschermen. Het bevoegd gezag heeft nu duidelijke richtlijnen om op te treden als asbest niet zorgvuldig wordt verwijderd.

Daarnaast zijn er nieuwe artikelen toegevoegd. Wilt u weten wat er precies is veranderd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en het Asbestverwijderingsbesluit 2005? Bekijk dan het Overzicht asbestregelgeving.

Bodem

Naast de wijzigingen die in januari 2026 zijn doorgevoerd, volgt er later in 2026 nog een aantal wijzigingen van de bodemregelgeving. Naar verwachting treedt in het voorjaar het Verzamelbesluit Infrastructuur en Waterstaat (IenW) bodem en water 2026 en de Verzamelregeling IenW bodem 2026 in werking.

Met het Verzamelbesluit worden onder andere de regels voor graven in de bodem uit het Bal vereenvoudigd. Het besluit bevat een aantal wijzigingen voor ondergrondse en bovengrondse opslagtanks. Via de Verzamelregeling komt er in de Omgevingsregeling een verplichting om data van bodemonderzoeken ook in xml-formaat aan te leveren via het Omgevingsloket.

Later dit jaar volgen nog meer wijzigingen van de regelgeving, waaronder de periodieke wijzigingen van de Regeling bodemkwaliteit 2022 en wijzigingen voor het toepassen van staalslakken. Ook gaat het ontwerp Verzamelbesluit IenW bodem 2027 in consultatie.

Daarnaast speelt er meer:

• Tussen 2 februari en 2 maart 2026 kunnen provincies en gemeenten via de SPUK-regeling budget aanvragen voor onder andere het in beeld brengen van PFAS-verontreinigingen, de aanpak van resterende spoedlocaties en het toekomstbestendig maken van nazorg.
• Het ministerie van IenW werkt aan de herijking van de bodemregelgeving. Fase 2 van dit project gaat in 2026 van start.
• Vanuit de bestuurlijke afspraken bodem en ondergrond 2023-2030 is ingezet op kennisontwikkeling en -doorwerking. Vanaf 2026 is budget beschikbaar voor het inrichten of versterken van een kennisfunctie op provinciaal niveau. Ook komt er op nationaal niveau een programmeertafel die landelijke en regionale kennisvragen op het gebied van bodem en ondergrond bijeen gaat brengen en prioriteren.
• In 2026 gaat het Kennis- en Innovatieprogramma PFAS starten. De coördinatie daarvan komt bij de afdeling Bodem en Ondergrond van Rijkswaterstaat te liggen. De looptijd van het programma is 5 jaar. Overheden, wetenschap en bedrijfsleven gaan samenwerken aan de benodigde innovatie en kennisontwikkeling. Met als doel dat deze kennis en innovatieve technieken ook in de praktijk toepasbaar zijn.
• Het ministerie van IenW gaat in 2026 het ontwerpprogramma Bodem, Ondergrond en Grondwater (BOG) en een bijbehorende milieueffectrapportage (MER) publiceren. Het programma BOG richt zich op het duurzaam, veilig en efficiënt gebruik van bodem, ondergrond en grondwater in samenhang met maatschappelijke opgaven. Hiervoor is in december 2025 al een plan-MER en een eindconcept van de Notitie Reikwijdte en Detailniveau opgesteld.
• Tot slot werkt het ministerie van IenW samen met het ministerie van LVVN en decentrale overheden aan de implementatie van de Europese bodemrichtlijn. Het doel van deze richtlijn, die op 26 november 2025 is gepubliceerd, is om vanaf 2030 de bodemgezondheid te monitoren en te beoordelen en in 2050 overal in Europa gezonde bodems te realiseren.

Lees meer over deze ontwikkelingen in de Verzamelbrief bodem en ondergrond november 2025 en de Kamerbrief staalslak en beleidskader secundaire bouwstoffen.

Of bekijk het Jaarwerkplan Rijkswaterstaat Bodem, Grondwater en Ondergrond 2026.

Bouw

Per 1 januari 2026 wijzigt het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en in de loop van het jaar zijn er nog meer aanpassingen.

Wijziging regels glasvezel in gebouwen vanaf 12 februari 2026

Nieuwe en ingrijpend gerenoveerde gebouwen moeten zijn voorbereid op het aanleggen van glasvezel. Daarnaast moeten nieuwe woongebouwen een centraal toegangspunt krijgen, van waaruit een glasvezelverbinding naar iedere woning wordt aangelegd.

De wijzigingen vloeien voort uit de Europese Gigabitinfrastructuurverordening (GIA). De nieuwe regels in de Omgevingsregeling zijn een uitwerking van de regels die het Besluit bouwwerken leefomgeving aan de aanleg van glasvezelklare binnenhuisinfrastructuur en glasvezelbekabeling stelt.

Meer informatie

Zie Consultatie wijziging van de Omgevingsregeling in verband met de vaststelling van technische specificaties als bedoeld in artikel 10, vierde lid, van de gigabitinfrastructuurverordening.

Inwerkingtreding 1^e tranche EPBD V, 29 mei 2026

Een belangrijk deel van de verwachte wijzigingen hangt samen met de implementatie van EPBD IV. Daarin worden onder meer de eisen voor laadvoorzieningen voor elektrische voertuigen uitgebreid en geldt er bij sommige bouwwerken (bestaande en nieuwbouw) met autoparkeerplaatsen een verplichting tot het realiseren van fietsparkeerplaatsen.

Meer informatie

Zie Ontwikkelingen implementatie EPBD IV | Informatiepunt Leefomgeving.

Overbrugging van hoogteverschillen (artikel 4.182)

Per 1 januari 2026 is de drempeleis van 20 mm in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) uitgebreid: deze geldt nu ook voor de verplichte buitenruimte (zoals tuin, balkon, dakterras) én de buitenberging van nieuwbouwwoningen, naast de hoofdtoegang. Het doel is om universele toegankelijkheid te bevorderen en het bouwproces te vereenvoudigen door een consistente standaard te gebruiken.

Wijziging ingebruiknamebesluit (artikel 2.21a)

Deze wijziging van het Bbl strekt ertoe te regelen dat het bevoegd gezag een maatwerkvoorschrift kan stellen dat de gereedmelding kan worden gedaan, ook als de verklaring van de kwaliteitsborger ontbreekt. Dit geldt in het geval dat herstel van gebreken van een gebouw niet proportioneel is in relatie tot de doelen van de regels waaraan niet wordt voldaan.

Certificatie keuringsinstelling stookinstallaties (artikel 6.40)

Voor de certificatie van de keuringsinstelling voor de keuring van stookinstallaties (art. 6.38) vervallen de verwijzingen naar de accreditatienorm NEN-EN-ISO/IEC 17021-1, omdat deze norm wordt gewijzigd.

Sloopwerkzaamheden (artikel 7.12, 7.12a en 7.21)

De informatieplicht voor het beginnen en beëindigen van sloopwerkzaamheden wordt aangepast ter verduidelijkingen en het herstellen van omissies.

Stofemissie (artikel 7.39a)

Het nieuwe artikel 7.39a wijst voor het breken van steen of puin met een puinbreker (als bedoeld in het Bbl) doelmatige stofbestrijdingstechnieken aan om stofemissie te beperken.

Energiebesluit (artikel 6.37, 6.42, 7.9 en 7.10)

Als gevolg van de inwerkingtreding van de Energiewet – waarmee onder meer de Gaswet en de Elektriciteitswet 1998 worden vervangen – worden in het Bbl de verwijzingen daarop aangepast.

Wijzigingen per 1 juli 2026

Begripsbepaling woongebouw (artikel 4.157)

Voor de milieuprestatie wordt het begrip woongebouw aangevuld.

Milieuprestatie-eis (artikel 4.159)

Voor woningen wordt de milieuprestatie-eis beleidsneutraal aangepast naar aanleiding van de herziene bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken (A2-versie). Alle wijzigingen zijn in detail terug te vinden op de pagina Wijzigingen Besluit bouwwerken leefomgeving.

Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)

De ontwikkeling van het Omgevingsloket en andere onderdelen van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) wordt per kwartaal gepland. Ook het Rijk plant per kwartaal de veranderingen in formulieren voor het Omgevingsloket. Voor verschillende thema's zijn ontwikkelingen op grote lijnen al bekend voor dit jaar. Lees hieronder wat er in 2026 onder andere op de planning staat.

Gebruikersvriendelijk Omgevingsloket

Bij de ontwikkeling van het Omgevingsloket is gebruikersvriendelijkheid belangrijk.

Machtigingsovereenkomst voor initiatiefnemers

Vanaf februari 2026 kunnen gemachtigden bij een aanvraag in het Omgevingsloket de initiatiefnemer toevoegen met een machtigingsovereenkomst. De initiatiefnemer hoeft dan niet zelf in te loggen en hoeft geen activatiecode in te vullen om zichzelf te identificeren. Dit maakt aanvragen door een gemachtigde makkelijker. Meer hierover leest u op de pagina Machtigingsovereenkomst in het Omgevingsloket.

Contactgegevens van alle overheden in Vergunningcheck

In 2025 is het resultaat van de Vergunningcheck uitgebreid met de contactgegevens van gemeenten en waterschappen. Overheden konden hiervoor contactgegevens handmatig aanleveren. Dit jaar komt er een koppeling met het Register van Overheidsorganisaties (ROO). Zodat overheden de contactgegevens in de Vergunningcheck zelf kunnen bijhouden en aanpassen. De ontwikkelingen dit jaar volgt u via onze website.

Maatregelenhulp voor brandveilig gebruik

Voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet was er de Regelhulp Brandveilig gebruik. Op verzoek van het bedrijfsleven komt er in 2026 een geactualiseerde versie van deze regelhulp. Hiervoor maakt het Rijk maatregelen voor Maatregelen op maat in het Omgevingsloket. De conceptmaatregelen worden in de zomer 2026 getest met gebruikersonderzoek.

Oplossing voor 'Neem contact op met' bij toestemmingsvrije situatie

In 2026 wordt gewerkt aan de oplossing voor de melding 'Neem contact op met' in de Vergunningcheck. De oplossing zorgt ervoor dat initiatiefnemers deze melding niet meer krijgen als een werkzaamheid toestemmingsvrij is.

Nieuwe afleveringen vodcast toepasbare regels

De vodcast Slim uitvragen, betere check op onze website helpt regelanalisten van overheden bij het maken van duidelijke en logische checks voor het Omgevingsloket. In de 1e helft van 2026 komt er een aantal nieuwe afleveringen.

Ondersteunen publiceren en bekijken omgevingsdocumenten

Overheden publiceren wijzigingen in omgevingsdocumenten via de Landelijke voorziening bekendmaken en beschikbaar stellen (LVBB). Daarna zijn ze onder andere te vinden via Regels op de kaart in het Omgevingsloket. Dit jaar zijn onder andere de onderstaande ontwikkelingen gepland.

Start ontwikkelen en implementeren mutatiescenario’s STOP 1.4

Met versie 1.4 van de Standaard officiële publicaties (STOP) kunnen overheden complexe mutaties van regelingen geautomatiseerd en juridisch correct verwerken. In 2026 starten de ontwikkelteams met het ontwikkelen van nieuwe functionaliteit, om deze versie van de standaard te ondersteunen in het DSO.

Vervolg op onderzoek Regels op maat

Dit jaar gaan ontwikkelteams verder met het onderzoek naar Regels op maat. Er komen oplossingsrichtingen voor het specifieker selecteren en tonen van regels die relevant zijn voor het initiatief van een initiatiefnemer bij Regels op de kaart.

Aantal waarden in waardelijsten vervallen

Overheden kunnen bij 'omgevingsdocumenten annoteren' waarden uit waardelijsten gebruiken. Op 15 oktober 2026 vervalt een aantal van deze waarden. Gebruikt u (een van) deze waarden? Pas dat dan op tijd aan. Een overzicht vindt u op de website wegwijzertpod.nl van Geonovum.

Ondersteunen vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH)

Het DSO ondersteunt overheden bij de vergunningverlening, toezicht en handhaving. Overheden ontvangen digitale vergunningaanvragen, meldingen en informatie uit het Omgevingsloket. En zij kunnen samenwerken via de Samenwerkfunctionaliteit (SWF). In 2026 werken ontwikkelteams en het Rijk aan de onderstaande ontwikkelingen.

Ondersteuning STAM 5.0 en API SWF 4.0 stopt

In 2026 stopt de ondersteuning van een van de versies van de API Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent in popup) voor de SWF en de Standaard aanvragen en meldingen (STAM). Het gaat om API SWF 4.0; deze versie is te gebruiken tot 1 juli 2026. En om STAM versie 5.0; deze versie is te gebruiken tot 1 oktober 2026. Overheden en hun leveranciers stappen voor die tijd over naar een andere versie, zodat ze aanvragen uit het Omgevingsloket blijven ontvangen. En kunnen blijven samenwerken met andere overheden. Meer hierover leest u op DSO ondersteunt 2 versies van API’s en STAM 5.0 niet meer in 2026.

Aanpassingen melding slopen en asbest verwijderen

In februari zijn er veranderingen in de melding voor slopen en asbest verwijderen. Het meldingsformulier wordt verduidelijkt en afgestemd op aanpassingen in de Vergunningcheck. Initiatiefnemers krijgen gerichtere vragen, waardoor gemeenten en omgevingsdiensten beter kunnen beoordelen welke verplichtingen van toepassing zijn. Meer hierover leest u op Wijzigingen in melding slopen en asbest in Omgevingsloket per 16 februari 2026, testen kan nu al.

Aparte informatieformulieren voor stikstof en bouw- en sloopveiligheid

Op verzoek van gemeenten komen er vanaf 1 april 2026 aparte informatieformulieren voor stikstofemissie en bouw- en sloopveiligheid. Zo kunnen ze een aparte behandeldienst instellen voor sloopwerkzaamheden. En kunnen ze deze verzoeken laten behandelen door een omgevingsdienst. Meer hierover leest u op Grote verandering voor formulieren stikstof en veiligheid in Omgevingsloket per 1 januari 2026.

Productdienstencatalogus in Samenwerkfunctionaliteit (SWF)

Dit jaar worden stappen gezet om een producten- en dienstencatalogus (PDC) in te voeren in de samenwerkvoorziening van het DSO. Dit is een wens van overheden. Hiermee wordt de samenwerking geoptimaliseerd en geprofessionaliseerd.

Omgevingsvergunning zichtbaar in het DSO

In samenwerking met Programma Digitalisering VTH worden vervolgstappen gezet in het onderzoek het zichtbaar maken van omgevingsvergunningen in het DSO, zoals bij Regels op de kaart. Dit heeft relatie met de ontwikkelingen van een vergunningenregister en de 'altijd actuele digitale vergunning'.

Ontwikkelingen volgen

Wilt u op de hoogte blijven van de ontwikkelingen van het DSO in 2026? Dat kan op de volgende manieren:

• DSO-nieuwsbrief: abonneer u op onze tweewekelijkse DSO- nieuwsbrief IPLO Update DSO.
• Geplande ontwikkelingen per kwartaal: bekijk ieder kwartaal waar de ontwikkelteams aan werken op de pagina Plannen voor ontwikkeling DSO.
• Ontwikkelingen lange termijn DSO: volg binnenkort ook de ontwikkelingen voor het DSO op grote lijnen voor de langere termijn. Deze informatie komt binnenkort op onze website.

Externe veiligheid

Ook dit jaar staan binnen het thema externe veiligheid weer belangrijke ontwikkelingen op de agenda. Van de veilige toepassing van energieopslag en geactualiseerde PGS-richtlijnen tot nieuwe informatie over aandachts- en voorschriftengebieden en het landelijke vuurwerkverbod. Allemaal onderwerpen die impact hebben op beleid, uitvoering en de vragen die bij de IPLO helpdesk binnenkomen.

Conferentie Energieopslag – 19 maart 2026

Energieopslag speelt een steeds grotere rol in onze alsmaar verder elektrificerende samenleving. Maar hoe zorgen we ervoor dat lithiumhoudende energieopslagsystemen veilig worden gebruikt en veilig worden opgeslagen? Daarover gaat de Conferentie Energieopslag, die op 19 maart 2026 en aan het einde van het jaar plaatsvindt in de Jaarbeurs in Utrecht. De IPLO-experts op het gebied van externe veiligheid zijn nauw betrokken bij de invulling van de conferentie. IPLO werkt daarbij samen met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW).

De conferentie is relevant voor iedereen die werkt met energieopslagsystemen of het veilig opslaan van energiedragers, zoals beleidsmedewerkers, toezichthouders, vergunningverleners, adviseurs en het bedrijfsleven. Via iplo.nl kunt u zich kosteloos aanmelden voor de Conferentie Energieopslag.

Verankering richtlijnen energieopslag in wetgeving

Het toenemende gebruik van energieopslagsystemen en energiedragers heeft geleid tot specifieke veiligheidsrisico's. In de afgelopen jaren hebben deskundigen van bedrijven, overheden en veiligheidsregio's daarom landelijke richtlijnen voor veilig gebruik en opslag ontwikkeld in de Publicatiereeks gevaarlijke stoffen (PGS):

• PGS 37-1, voor veilige opslag van elektriciteit in energieopslagsystemen
• PGS 37-2, voor lithiumhoudende energiedragers

Het ministerie van IenW werkt aan een voorstel om de richtlijnen te verankeren in de wet. Zodra er nieuwe ontwikkelingen zijn, houden we u daarvan op de hoogte op iplo.nl, onder meer via de pagina PGS 37-1 en 37-2.

Landelijk vuurwerkverbod voor consumenten

Vanaf de jaarwisseling 2026/2027 geldt een landelijk vuurwerkverbod voor consumenten. Dat betekent dat consumenten geen vuurwerk meer mogen afsteken, met uitzondering van F1-vuurwerk (zoals sterretjes). Het verbod wordt geregeld in de Wet veilige jaarwisseling. Het doel van deze wet is om letsel, schade en overlast door vuurwerk te verminderen.

Professionele vuurwerkshows blijven overigens nog wel mogelijk. En zodra de wet ingaat, kunnen verenigingen en stichtingen onder strikte voorwaarden een ontheffing aanvragen om vuurwerk af te steken, bijvoorbeeld voor een buurtfeest. Hiervoor is toestemming nodig van de burgemeester.

De verwachting is dat de Wet veilige jaarwisseling in de 2^e helft van 2026 ingaat. Vanaf dat moment geldt er een landelijk vuurwerkverbod. Er moeten nog 3 zaken worden geregeld voordat de wet kan ingaan:

• ontheffingsregeling voor verenigingen
• compensatieregeling voor vuurwerkverkopers
• handhavings- en voorlichtingsplan met extra controles en campagnes

Nieuwe versie handleiding PSG 15 komt eraan

De Publicatiereeks gevaarlijke stoffen (PGS) 15 is de Nederlandse richtlijn voor veilige opslag van verpakte gevaarlijke stoffen. Het is de meest toepaste PGS-richtlijn bij bedrijven en daarom ook het meest bevraagde onderwerp van de helpdesk externe veiligheid van IPLO. Om deze reden is er eerder al een Handleiding PGS 15 versie 2021 opgesteld.

Inmiddels is er een nieuwe versie (2025) van de PGS 15 richtlijn. Daarom verschijnt in de loop van het jaar een door IPLO geactualiseerde versie van de Handleiding PGS 15, versie 2025. Zodra de handleiding beschikbaar is, bieden we deze aan op de pagina Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen (PGS).

Meer informatie over aandachtsgebieden, voorschriftengebieden en externe veiligheid in het omgevingsplan

Via de IPLO helpdesk krijgen onze experts regelmatig vragen en signalen over aandachtsgebieden en voorschriftengebieden. Meerdere (online) bronnen bieden informatie, tools en praktijkvoorbeelden over deze onderwerpen. Maar de informatie is niet altijd goed vindbaar en er bestaat geen totaaloverzicht. Op de pagina Externe veiligheid breiden we dit jaar daarom de informatie over aandachtsgebieden, voorschriftengebieden en externe veiligheid in het omgevingsplan uit. Zo komt er een stappenplan en een overzicht van verwijzingen naar andere relevante bronnen. Daarnaast voegen we informatie toe op basis van nieuwe ontwikkelingen en naar aanleiding van de vragen die we regelmatig terugzien.

Gebiedsontwikkeling

TAM-IMRO maakt plaats voor STOP/TPOD

De Omgevingswet vraagt om een nieuwe digitale standaard voor het vastleggen van plannen en regels. Tot eind 2025 konden gemeenten nog gebruikmaken van de Tijdelijke Alternatieve Maatregel – Informatiemodel Ruimtelijke Ordening (TAM-IMRO), een overgangsregeling gebaseerd op de oude IMRO-standaard.

Omdat TAM-IMRO sinds 1 januari 2026 niet meer gebruikt wordt, moeten gemeenten voor gebiedsontwikkelingen voortaan de Standaard Officiële Publicaties/Toepassingsprofiel Omgevingsdocumenten (STOP/TPOD) gebruiken. Dit is de uniforme standaard binnen het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). STOP/TPOD wordt ook gebruikt voor kleinere initiatieven, waarvoor de buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) geen uitkomst biedt.

De overstap vraagt om nieuwe werkwijzen, maar gemeenten krijgen ondersteuning. De VNG biedt onder meer:

• Regionale werkplaats Gebiedsontwikkeling in STOP/TPOD
• Handreiking Gebiedsontwikkeling in STOP/TPOD
• Ondersteuningsaanbod: samen aan de slag

Meer informatie over juridische gevolgen, tijdelijke alternatieven en de keuze tussen BOPA of omgevingsplanwijziging vindt u op iplo.nl:

• Einde TAM-IMRO
• Keuze omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) of wijziging omgevingsplan

Lucht

Voor luchtemissies waren er wijzigingen per 1 januari. Naar verwachting wordt per 1 juli de nieuwe Richtlijn Industriële Emissies en Veehouderijen (RIE) geïmplementeerd in de Nederlandse wetgeving.

De wijzigingen in de wet- en regelgeving zijn nog niet voorgepubliceerd. De implementatie leidt tot aanpassing van verschillende webpagina’s. In 2026 worden geen BBT-conclusies (Beste Beschikbare Technieken) of oplegnotities bij BBT-conclusies vastgesteld.

Luchtkwaliteit

Herziene Europese richtlijn luchtkwaliteit in 2026 in Nederlandse wet

De herziene Europese richtlijn luchtkwaliteit richtlijn moet in december 2026 geïmplementeerd zijn in de Nederlandse wetgeving.

Als gevolg van de herziening van deze Europese richtlijn wijzigt ook de Omgevingswet en de Algemene wet bestuursrecht. Deze aanpassingen liggen op dit moment bij de Tweede Kamer. Het betreft een beperkt aantal, vooral tekstuele, wijzigingen. De herziening leidt ook tot aanpassing van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) en de Omgevingsregeling. De wijzigingen betreffen onder andere een aanpassing van omgevingswaarden voor diverse stoffen (zie tabellen), de verplichting om routekaarten op te stellen en wijzigingen voor het meten van luchtkwaliteit.

Bij het toetsen van gemeentelijke omgevingsplannen of omgevingsvergunningaanvragen zullen voor rekenjaar 2030 en later de aangescherpte omgevingswaarden gelden. Voor het meten van luchtkwaliteit en diverse stoffen richt het RIVM 2 monitoring-supersites in. Uiterlijk eind 2028 toont Nederland met 1 of meer routekaarten aan hoe het met beleid en maatregelen de Europese grenswaarden wil gaan halen.

Jaargemiddelde omgevingswaarden luchtkwaliteit

Daggemiddelde omgevingswaarden luchtkwaliteit

Over de tabel:

• Voor de omgevingswaarden (kolom 2) geldt: deze daggemiddelde omgevingswaarde mag niet meer dan 35 keer per kalenderjaar worden overschreden.
• Voor de herziene richtlijn kolom 3) geldt: deze daggemiddelde omgevingswaarden mogen niet vaker dan 18 keer per kalenderjaar worden overschreden.
• Voor de WHO-advieswaarden (kolom 4) geldt: 99-percentiel; deze daggemiddelde advieswaarden mogen niet vaker dan 3-4 keer per kalenderjaar worden overschreden.

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat werkt de wijzigingen van de regelgeving op dit moment verder uit. Op iplo.nl, onder het thema lucht, blijft u op de hoogte van ontwikkelingen rond de implementatie van de herziene richtlijn.

Webinars

Er is een reeks webinars over de betekenis van de nieuwe Europese richtlijn. Op 23 februari 2026 is het 2^e webinar, over de betekenis van de onthoudingsplicht. Uit Europese jurisprudentie volgt namelijk dat Nederland nu geen maatregelen mag nemen, die het halen van de doelen van de richtlijn structureel in gevaar brengen. Meer informatie en aanmelden: Webinar onthoudingsplicht bij de herziene richtlijn luchtkwaliteit.

Meer informatie

• Herziene Europese richtlijn luchtkwaliteit (2024/2881) op de website van de Europese Unie
• Wijziging van de Omgevingswet en de Algemene wet bestuursrecht in verband met de implementatie van de herziening van de richtlijn luchtkwaliteit
• Nieuwsbericht: Europese Raad geeft groen licht voor aanscherping luchtkwaliteitseisen

Volkshuisvesting

Versterking regie volkshuisvesting: ontwerpbesluit wijzigt 4 AMvB's

Het kabinet wil de regie op de volkshuisvesting versterken om de woningnood aan te pakken. Daarvoor is een ontwerpbesluit ter uitwerking van de Wet regie volkshuisvesting opgesteld, dat 4 algemene maatregelen van bestuur (AMvB's) wijzigt:

• Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl)
• Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)
• Besluit toegelaten instellingen volkshuisvesting 2015
• Omgevingsbesluit

Deze wijzigingen vormen een belangrijk onderdeel van het ontwerpbesluit en zijn relevant voor een brede doelgroep: gemeenten, woningcorporaties, projectontwikkelaars en particulieren. In het ontwerpbesluit zijn de volgende onderwerpen opgenomen:

• uniforme definities voor betaalbare woningen (sociale huur, middenhuur en betaalbare koop) en de aanwijzing van aandachtsgroepen
• instructieregels voor de verplichte inhoud van de volkshuisvestingsprogramma’s, waaronder over de aantallen te programmeren betaalbare woningen (30% sociaal en tweederde betaalbaar)
• gegevensverzameling en verslaglegging over volkshuisvesting
• actualisatie van de regeling om te sturen op betaalbaar bouwen via het omgevingsplan;
• het uitzetten van de 'Ladder voor duurzame verstedelijking' voor woningbouw
• het vergunningvrij realiseren en gebruiken van een mantelzorg- en familiewoning op het achtererf
• de versteviging van lokale prestatieafspraken tussen gemeenten en woningcorporaties door:
  • ook geschillen over nakoming bij de Adviescommissie geschilbeslechting prestatieafspraken aan te kunnen kaarten
  • de mogelijkheid tot schorsing van behandeling van de goedkeuring om een verkoopaanvraag hangende een geschil
  • de uitbreiding van de werkgebieden van woningcorporaties langs de provinciale grenzen
• de aanwijzing van besluiten waarop de versnelde rechterlijke procedure van toepassing is, zijnde woningbouwprojecten vanaf 1 woning

Meer informatie

De verwachting is dat het besluit op 1 juli 2026 in werking treedt. Op de website van de Rijksoverheid vindt u meer informatie over de inhoud van het ontwerpbesluit en de bijbehorende novelle:

• Aanbiedingsbrief ontwerpbesluit versterking regie volkshuisvesting
• Novelle en besluit Wet regie volkshuisvesting naar Kamer

Water

Resomatie overleden mensen en huisdieren

In de eerste helft van 2026 gaat de wijziging van het Bal met regels voor resomatie/alkalische hydrolyse in consultatie.

In hoofdstuk 3 van het Bal wordt paragraaf 3.7.11 Resomatorium toegevoegd voor het resomeren (ook wel alkalische hydrolyse genoemd) van overleden mensen en huisdieren. Er wordt een vergunningplicht gesteld voor het lozen van het effluent op het vuilwaterriool en het rechtstreeks lozen op een Rioolwaterzuiveringsinstallatie [link naar begrip]. Aan artikel 4.24 van het Omgevingsbesluit wordt voor deze vergunningplicht advies en instemming door het waterschap voor deze nieuwe vergunningplicht toegevoegd.

Eind Q1 of begin Q2 staat de publieksconsultatie gepland. Aan hoofdstuk 4 van het Bal wordt paragraaf 4.128 Resomatorium toegevoegd met algemene regels voor deze activiteit. Hierin staan regels voor bodembescherming, geur, en het verbod op het lozen van het effluent op of in de bodem en op het oppervlaktewater. Paragrafen voor opslag van gevaarlijke stoffen en koelwater worden in hoofdstuk 3 'aangezet'.

Wijziging NEN-normen in het Bal

Sommige meetnormen waarnaar in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) wordt verwezen, zijn verouderd. Het gaat vooral om normen die vallen onder de verantwoordelijkheid van de commissies anorganische parameters en organische parameters. Deze normen komen niet alleen voor in het Bal, maar ook in andere milieuwetgeving.

Daarom moeten deze normen worden vervangen door actuele meet- en monsternamemethoden. Betrokken partijen hebben samengewerkt om de meetnormen te actualiseren en te herzien. Naar verwachting treden deze aangepaste normen dit jaar in werking binnen het Bal. De laatste ontwikkelingen over dit onderwerp zijn te vinden op iplo.nl.

In het Bal is momenteel nog geen specifieke regel opgenomen voor legionellapreventie bij AWZI's en RWZI's. Daarom is het ministerie bezig met het opstellen van een nieuw, apart voorschrift. Dit is inmiddels afgerond en gepubliceerd voor internetconsultatie. De verwachting is dat de regeling in 2026 in werking treedt.

Handboek Onvoorziene Lozingen

Aan het Handboek Onvoorziene Lozingen wordt een aantal ontbrekende elementen toegevoegd. In de loop van 2026 kunnen de eerste uitgangspunten van de toevoegingen worden gedeeld.

Het Handboek Onvoorziene Lozingen wordt ontwikkeld in samenwerking met experts en vertegenwoordigers van het bedrijfsleven. Het vernieuwde handboek is al in 2021 vastgesteld, maar momenteel wordt gewerkt aan een nieuwe fase waarin een aantal ontbrekende elementen wordt toegevoegd. Het gevolg hiervan is dat ook een deel van de andere bestaande documenten moet worden aangepast. Naar verwachting kunnen later dit jaar de eerste uitgangspunten rond de toevoegingen worden gedeeld. Daarna volgt vaststelling binnen het wettelijk kader en wordt de ontwikkeling van webtools opgepakt (planning: 2027).

Herijking van het Deltaprogramma Zoet Water

De herijking van het Deltaprogramma Zoet Water wordt in 2026 afgerond.

De wereld verandert en er ontstaan nieuwe inzichten. De effecten van maatregelen worden beter zichtbaar en de kennis over klimaatverandering neemt toe. Daarom is er elke 6 jaar een herijking van de deltabeslissingen en regionale strategieën. Tot medio 2026 wordt de 2e 6-jaarlijkse herijking uitgevoerd. De resultaten hiervan krijgen een plek in het Deltaprogramma 2027.

In deze herijking ligt de nadruk op de samenhang van opgaven en oplossingen. Dat geldt met name voor de verbinding met domeinen als woningbouw, natuurontwikkeling en economie. In het watersysteem, het waterbeheer en de ruimtelijke inrichting zijn nationale en regionale keuzes te maken. De opgaven worden groter door geleidelijke, grillige en extreme veranderingen in het klimaat, gecombineerd met sociaaleconomische ontwikkelingen.

Meer informatie

• Samenwerken aan zoetwaterbeschikbaarheid
• Unieke aanpak nationale Deltaprogramma

Ruimte voor de Rivier 2.0, besluitvorming over de inrichting van het rivierengebied

In 2026 wordt binnen het programma Ruimte voor de Rivier een besluit genomen over 2 onderwerpen:

• de maatregelen die nodig zijn om de erosie van de rivierbodem te stoppen en de rivierbodem waar nodig op te hogen
• de manier waarop we in de toekomst water veilig kunnen blijven afvoeren en de hoeveelheid ruimte die daarvoor binnendijks nodig is

Om de beleidskeuze over ruimte en afvoer die we in 2026 gaan maken te onderbouwen, worden er verschillende onderzoeken gedaan. Het programmateam van Ruimte voor de Rivier 2.0 coördineert de onderzoeken en verzamelt informatie om goed onderbouwde beleidskeuzes te maken. De stuurgroep Ruimte voor de Rivier 2.0 bereidt vervolgens de besluiten voor.

Daarna bespreken en bekrachtigen het Bestuurlijk Overleg Water en het Bestuurlijk Overleg Ruimte voor de Rivier 2.0 de besluiten. Ten slotte worden deze aan de ministerraad voorgelegd voor besluitvorming. Pas na besluitvorming in de ministerraad, zijn de besluiten formeel genomen en is het beleid vastgesteld. De verwachting is dat in de 2e helft van 2026 het besluit formeel genomen wordt.

IenW Verzamelbesluit en -regeling bodem en water 2026

Het Verzamelbesluit en de Verzamelregeling bodem en water 2026 zullen naar verwachting dit jaar in werking treden.

Dit verzamelbesluit bevat wijzigingen van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal), het Omgevingsbesluit en het Besluit bodemkwaliteit (Bbk). De wijzigingen in dit verzamelbesluit zijn te onderscheiden in een aantal typen. Het grootste deel van de wijzigingen betreft puur technische punten zoals het oplossen van verschrijvingen, inconsistenties en herstel van onjuiste verwijzingen. Een kleiner deel betreft het corrigeren van inhoudelijke omissies en het aanscherpen en versoepelen van een aantal bestaande verplichtingen. Deze punten zijn voornamelijk via het Informatiepunt Leefomgeving, gemeenten, waterschappen, provincies, uitvoeringsdiensten van het Rijk en omgevingsdiensten naar voren gebracht.

KRW concept-stroomgebiedbeheerplan 4

Voor de Kaderrichtlijn Water (KRW) komt in de loop van 2026 het concept-stroomgebiedbeheerplan 4 voor de planperiode 2028-2033 uit. Hierin staat onder andere welke maatregelen Rijkswaterstaat en het ministerie van IenW gaan treffen in de komende planperiode.

Herziene Richtlijn Stedelijk Afvalwater in Nederland

De implementatie van de herziene Richtlijn Stedelijk Afvalwater in Nederland vraagt om een aanzienlijke versterking van het waterbeheerbeleid. Waterschappen moeten hun zuiveringsinstallaties moderniseren om strengere normen voor nutriënten en micropollutanten te halen, meer transparantie te bieden en om toe te werken naar energieneutraliteit. Voor sommige industriële zuiveringsinstallaties betekent dit: aangescherpte lozingsvergunningen en een verplichting voor producenten om het merendeel van de kosten voor micropollutantenverwijdering te dragen. Deze maatregelen worden gefaseerd ingevoerd:

• nationale wetgeving uiterlijk in 2027
• beheerplannen voor grote agglomeraties in 2033
• volledige naleving in 2039
• energieneutraliteit als doel in 2045

Meer informatie

• Unie van Waterschappen: Herziening richtlijn stedelijk afvalwater is definitief
• Europese Unie: Richtlijn (EU) 2024/3019 van het Europees Parlement en de Raad

Natuurherstelverordening

Nederland moet een Natuurplan maken, net zoals andere EU-lidstaten. Daarin komt te staan hoe Nederland gaat werken aan de hersteldoelen voor de natuur. Uiterlijk 1 september 2026 moet Nederland een 1e versie indienen.

De Rijksoverheid brengt, samen met provincies, waterschappen en gemeenten, in kaart wat precies waar moet gebeuren. Bij het maken van het Natuurplan worden ook belangenorganisaties betrokken. Dat zijn organisaties die opkomen voor het belang van de natuur, en ook bijvoorbeeld voor het belang van boeren, vissers en bedrijven. Want alles heeft ruimte nodig. Het plan houdt dus ook rekening met andere uitdagingen in Nederland. Zoals het woningtekort, de inrichting van de landbouw en defensie.

Uiterlijk 1 september 2026 moet Nederland een 1e versie van het Natuurplan indienen bij de Europese Commissie. De commissie geeft vervolgens feedback. Hiermee verbetert de overheid het plan en maakt het definitief.

Meer informatie

Nederlandse natuur sneller herstellen

Vanuit de Europese Commissie

Met het pakket 'de Milieuomnibus' wil de Europese Commissie de administratieve lasten in de EU-milieuwetgeving aanzienlijk verminderen. Een onderdeel daarvan is stroomlijning van de vergunningverlening. Een eerste reactie opgegeven als input voor het ministerie van Buitenlandse Zaken: NL Non-Paper on the Environment Omnibus. Ten tweede heeft Eurocommissaris Roswall zelf het startsein gegeven voor een aanpassing van richtlijnen, met name om gemakkelijker allerlei grondstoffen te kunnen delven. In 2026 worden deze nader uitgewerkt.

Meer informatie

• Accelerating our critical raw materials strategy to adapt to a new reality
• Commission adopts RESourceEU to secure raw materials, reduce dependencies and boost competitiveness

Nationaal Water Programma 2028-2033

Het Nationaal Water Programma 2028-2033 (NWP) beschrijft de hoofdlijnen van het nationale waterbeleid en het beheer van de rijkswateren en rijksvaarwegen. Het NWP is verankerd in de Omgevingswet. Die wet vereist dat het NWP om de 6 jaar wordt vernieuwd. Het huidige NWP is in 2022 vastgesteld en geldt tot en met 2027. Ondertussen wordt er gewerkt aan het NWP 2028-2033. De eerste stap is de terinzagelegging, vanaf 20 januari tot 2 maart 2026.

Vooruitkijken naar 2027

Wijzigingen Omgevingswet op een rij

De Omgevingswet blijft zich ontwikkelen. Werkt u al aan plannen of de begroting voor 2027? Raadpleeg dan de pagina Ontwikkeling Omgevingswet. Daar vindt u een overzicht van alle lopende wijzigingen in:

• Omgevingswet
• Omgevingsbesluit
• Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl)
• Besluit activiteiten leefomgeving (Bal)
• Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)
• Omgevingsregeling

Per onderdeel vindt u:

• een geconsolideerde werkversie in Excel
• korte omschrijvingen van voorgenomen wijzigingen in verschillende fasen:
  • voorbereidingen
  • voorhang of advies Raad van State
  • gepubliceerd, maar (deels) nog niet in werking

Zo weet u tijdig wat er verandert en kunt u uw beleid, projecten en begroting daarop afstemmen. Onze experts werken het overzicht voortdurend bij zodra er iets wijzigt, zodat u altijd beschikt over de meest actuele informatie.