Wijziging omgevingsplan op aanvraag

Gevallen waarbij wijziging van het omgevingsplan noodzakelijk is

De wijziging van het omgevingsplan kan bestaan uit het wijzigen, schrappen of toevoegen van regels met een specifiek oogmerk. Bijvoorbeeld een natuurorganisatie die bij de gemeente een aanvraag doet om een specifieke activiteit in het omgevingsplan te regelen zodat flora en fauna zich in een wijk kunnen ontwikkelen.

Het kan ook gaan om een ontwikkelaar die op een locatie woningen wil ontwikkelen en omliggende bedrijven die mogelijkheden beperken. Diegene kan een aanvraag doen voor de functiewijziging naar wonen en om de gebruiksruimte van die bedrijven in te perken, of onbenutte bouw- en gebruiksmogelijkheden van die bedrijven te schrappen. Een aanvraag voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit is hiervoor niet geschikt, omdat in die omgevingsvergunning alleen voorschriften kunnen worden opgenomen voor de locatie van die ontwikkeling.

Aanvraag wijzigen omgevingsplan niet via Omgevingsloket

De Omgevingswet bevat geen regels voor een aanvraag voor wijziging van het omgevingsplan. Dit is een bewuste keuze. Het wijzigen van het omgevingsplan is een bevoegdheid die de gemeente vooral ambtshalve uitoefent. Weliswaar kan een belanghebbende vragen om deze bevoegdheid toe te passen, maar de Omgevingswet ondersteunt dit niet met bijzondere procedurele bepalingen en een aanvraagformulier. Het is ook niet mogelijk om een aanvraag om wijziging van het omgevingsplan in te dienen via het Omgevingsloket. Voor het behandelen van deze aanvragen geldt dus alleen de algemene regeling voor aanvragen uit de Awb.

Degene die de aanvraag doet, moet alle gegevens aanleveren die voor de beslissing op de aanvraag nodig zijn en die hij redelijkerwijs kan verkrijgen. Als de gegevens onvoldoende zijn, kan het bevoegd gezag vragen om aanvullende gegevens. Komen die niet binnen, of zijn ze nog steeds onvoldoende, dan kan het bevoegd gezag besluiten de aanvraag niet te behandelen. Zie de artikelen 4:2, lid 2 en 4:5 Awb.

Bevoegd gezag

De initiatiefnemer moet de aanvraag voor het wijzigen van het omgevingsplan richten aan het bevoegd gezag. Voor het wijzigen van het omgevingsplan is dit de gemeenteraad. Alleen als de aanvraag een onderwerp omvat waarvoor de gemeenteraad die bevoegdheid heeft gedelegeerd aan het college van burgemeester en wethouders, is dat bestuursorgaan bevoegd gezag. Lees meer over delegatie op de pagina Bevoegd gezag voor wijzigen van het omgevingsplan.

Procedure behandelen aanvraag

Als het bevoegd gezag medewerking verleent aan de aangevraagde wijziging van het omgevingsplan, geldt de procedure van afdeling 3.4 Awb voor het wijzigen van het omgevingsplan. Dit volgt uit artikel 16.30 Omgevingswet. Zie voor meer informatie de overzichtspagina Procedure wijzigen omgevingsplan.

Als het bevoegd gezag de aangevraagde wijziging volledig wil weigeren, volgt uit artikel 3:10, lid 2 Awb dat afdeling 3.4 niet van toepassing is. Er is dan immers sprake van een besluit inhoudende de afwijzing van een aanvraag. De gemeenteraad of het college van burgemeester en wethouders kunnen wel bij besluit kiezen voor vrijwillige toepassing van afdeling 3.4 Awb op de afwijzing van de aanvraag.

Beslistermijn

Het bevoegd gezag moet binnen 14 weken na ontvangst van een aanvraag tot wijziging van het omgevingsplan overgaan tot het nemen van een definitief besluit over de afwijzing of een ontwerpbesluit tot wijziging van het omgevingsplan ter inzage leggen. Na 14 weken vanaf de ontvangst van de aanvraag, is sprake van overschrijding van de beslistermijn.

Redenen voor weigering medewerking

De volgende argumenten kunnen voor het bevoegd gezag reden zijn om medewerking aan de aangevraagde wijziging van het omgevingsplan te weigeren:

• De gewenste wijziging past niet binnen het gemeentelijke beleid voor de fysieke leefomgeving. Dit kan bijvoorbeeld blijken uit de omgevingsvisie of programma's van de gemeente. Dan is er geen sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties, of is er strijd met andere doelen van de Omgevingswet.
• Voor de gewenste ontwikkeling zijn regels nodig die in strijd zijn met de doelen van de Omgevingswet.
• Er is geen bereidheid bij het bevoegd gezag om het omgevingsplan te wijzigen. Hierbij kunnen ook financiële overwegingen meespelen.

Rechtsbescherming

Als het bevoegd gezag meewerkt aan de gewenste wijziging van het omgevingsplan, volgt op de aanvraag een procedure tot wijziging van het omgevingsplan. Bij een wijziging van het omgevingsplan op aanvraag van een derde gelden dezelfde regels voor rechtsbescherming als bij een ambtshalve wijziging van het omgevingsplan. Zie de pagina Totstandkomingsprocedure wijziging omgevingsplan.

Rechtsbescherming bij weigering

Als het bevoegd gezag de aanvraag weigert en afdeling 3.4 Awb niet van toepassing heeft verklaard, is eerst bezwaar en vervolgens beroep bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State mogelijk tegen het weigeringsbesluit (artikel 6:2 en artikel 7:1 Awb en artikel 2 van bijlage 2 Awb).

Rechtsbescherming bij niet tijdig beslissen

Wijst het bevoegd gezag niet binnen 14 weken na ontvangst van de aanvraag het verzoek tot wijziging van het omgevingsplan af? Of ligt er na 14 weken nog geen ontwerpbesluit tot wijziging van het omgevingsplan ter inzage? Dan is sprake van overschrijding van de beslistermijn. Dan staat beroep bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State open tegen het niet tijdig nemen van het besluit op de aanvraag (artikel 6:2 Awb en artikel 7:1, lid 1, onder f, Awb en artikel 2 van bijlage 2 Awb).

Bij het niet tijdig nemen van de beslissing kan de aanvrager geen beroep doen op de dwangsom bij niet tijdig beslissen uit paragraaf 4.1.3.2, Awb. Deze paragraaf is namelijk alleen van toepassing op aanvragen om een beschikking (artikel 4:17, lid 1, Awb). Het vaststellen van een wijziging van het omgevingsplan is geen beschikking, maar een besluit van algemene strekking.

Relevante jurisprudentie

Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State 21 augustus 2026, ECLI:NL:RVS:2026:4905, Raad van State, 202601715/1/R1