Het belang van goede participatie
Nederland staat voor grote maatschappelijke uitdagingen. De integrale, domeinoverstijgende benadering uit de Omgevingswet gaat hand in hand met participatie. Om alle relevante belangen meteen in beeld hebben, is het belangrijk om als bevoegd gezag vanaf het begin alle mensen en organisaties aan tafel te hebben die zich sterk maken voor die belangen.
In het kader van de Omgevingswet is afgesproken dat overheden, belanghebbenden en geïnteresseerden (burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere overheden) in een vroeg stadium betrokken worden bij de voorbereiding van beleid of plannen. En ook dat belanghebbenden vooraf inzicht krijgen in het te doorlopen proces en dat zij worden geïnformeerd over wat er met de uitkomst wordt gedaan.
Deze afspraken maken het mogelijk om:
- plannen eerst goed af te wegen
- plannen in een vroeg stadium aan de mening en inbreng van anderen te toetsen
- belanghebbenden tijdig te informeren en
- belanghebbenden actief te betrekken bij plannen
Op deze manier kan de besluitvorming en uitvoerbaarheid van besluiten worden verbeterd en versneld, en het draagvlak voor plannen en het vertrouwen in de overheid groeien.
Wat is goede participatie?
Goede participatie is zo georganiseerd dat het bijdraagt aan de kwaliteit van het openbaar bestuur en betrokkenheid van burgers en andere belanghebbenden bij het bestuur. Dat vraagt van overheden dat zij transparant zijn over:
- de manier waarop de participatie wordt georganiseerd
- welke rol de volksvertegenwoordiging in het proces heeft
- wat de aard van de betrokkenheid van belanghebbenden is
- welke mate van vrijheid er in de besluitvorming is
- hoe de afweging van belangen zal plaatsvinden
- hoe zij met de ideeën en resultaten van het participatieproces omgaan
Tijdigheid en zorgvuldigheid in kennisgeving en motivering
Voor iedereen moet vooraf en achteraf duidelijk zijn hoe geparticipeerd wordt/is. Iedereen die een mening, belang of idee heeft over een visie op of plan voor de leefomgeving moet daadwerkelijk de kans krijgen mee te denken en mee te doen. Dit vraagt iets van de wijze waarop wordt uitgenodigd en gecommuniceerd.
Representativiteit en sociale inclusie
Een participatieproces mag niet gedomineerd worden door een bepaalde groep of een bepaald deelbelang. Voor goede participatie is een brede vertegenwoordiging van belangen, representativiteit en sociale inclusie noodzakelijk. Het bestuur borgt dat rekening gehouden wordt met alle belangen en gevoelens die er leven.
Weloverwogen besluiten
Ook met de uitkomst van een goed participatieproces kunnen inwoners ontevreden zijn. De ervaring leert dat zij dan die uitkomst wel vaker accepteren. Goede participatie heeft niet als eerste doel absoluut draagvlak te realiseren, of bezwaar en beroep te voorkomen. Het bestuur heeft de taak alle (en vaak tegenstrijdige) maatschappelijke en particuliere belangen te wegen en te komen tot een weloverwogen en gemotiveerd besluit. Dat hoeft en kan niet altijd leiden tot een besluit waarmee iedereen het eens is.
Goede participatie zal zich uiteindelijk in de praktijk moeten bewijzen, en is behalve van goede spelregels en procedures ook afhankelijk van de manier waarop mensen hieraan invulling geven.