Gebruikershandleiding V-Stacks vergunning in Geomilieu

Installatie V-Stacks vergunning in Geomilieu

Het installeren van V-Stacks vergunning versie 2026 op een computer doet u als volgt:

1. Maak een map aan waarin u versie 2026 wilt installeren. De voorkeursfolder voor de installatie is 'C:\Program Files\Geomilieu <versie>'.
2. Download het installatiebestand via iplo.nl.
3. Plaats het installatiebestand in de map die u bij stap 1 heeft aangemaakt.
4. Dubbelklik op het bestand om de installatie te starten. Volg hierbij de installatieprocedure.
5. Na installatie kunt u in het startmenu van Windows klikken op het Geomilieu-icoon om het softwarepakket Geomilieu te openen, met daarin de module V-Stacks vergunning versie 2026. Ook kunt u een snelkoppeling aanmaken op het bureaublad.

Openingsscherm

Na het opstarten ziet u het hoofdvenster van Geomilieu. En daarna het venster waarin u een nieuw project kunt aanmaken of een bestaand project kunt openen. Automatisch zal het project worden geselecteerd dat als laatste geopend is.

Aanmaken van een nieuw project

Het aanmaken van een nieuw project waarin u de gegevens van de veehouderij (bronnen) en de omliggende geurgevoelige gebouwen (toetspunten) kunt invoeren, kan op 2 manieren:

1. via het venster 'Openen Geomilieu project' (dat automatisch opent na het opstarten van Geomilieu) door te klikken op de knop 'Nieuw project'
2. via het menu 'Bestand – Open project'; daarna klikken op de knop 'Nieuw project'

Vervolgens kunt u de mapnaam (projectnaam) aangeven van het nieuwe project en een projectbeschrijving geven. De mapnaam (projectnaam) is de foldernaam, waarin het project wordt opgeslagen op uw computer. Klik daarna op de knop 'OK'.

Op het scherm verschijnt het venster 'Open model'. Hierin kunt u in Geomilieu het projectgebied, de versie en het model aangeven. Dit gaat als volgt:

1. Klik op de knop 'Nieuw gebied' en vul de naam in van het projectgebied. Bijvoorbeeld de naam van de gemeente en/of de locatie van de veehouderij (Gemeente 1 – Veehouderij x). Klik daarna op 'OK'.
2. Daarna kunt u de versie aangeven (bijvoorbeeld 'Situatie in 2026'). Klik daarna op 'OK'.
3. Tot slot kunt u het model aanmaken. De omschrijving die u hier invult, wordt ook afgedrukt op de pdf met de resultaten van de berekening (bijvoorbeeld Veehouderij x – 2026 – Actuele situatie). In dit venster selecteert u ook de 'Rekenmethode'. In dit geval 'V-Stacks (vergunning)'. Klik daarna op 'OK'.

Op het scherm verschijnt het venster 'Open model' met daarin een overzicht van de gegevens die u zojuist heeft ingevuld. Klik op de knop 'Open'. Daarna verschijnt een schematische kaart van Nederland op het scherm. De gegevens van 'Veehouderij x' met de daarbij behorende toetspunten (geurgevoelige gebouwen) kunt u nu gaan invoeren in het project.

Openen van een bestaand project

Het openen van eerdere ingevoerde projecten kan via het menu 'Bestand – Open project'.  Op het scherm verschijnt het venster 'Open Geomilieu project', waarna u een eerder ingevoerd project kunt openen.

Invoeren van gegevens in een project

Na het aanmaken van het project kunt u de gegevens van de veehouderij en de omliggende woningen invoeren. De gegevens van de veehouderij en de omliggende woningen kunt u handmatig invoeren of importeren als een CSV-bestand. Het importeren van gegevens via een CSV-bestand is de snelste methode.

Voor de berekening zijn de volgende invoergegevens nodig over de veehouderij en de geurgevoelige gebouwen.

Veehouderij:

• coördinaten bronnen
• gemiddelde gebouwhoogte
• hoogte uitstroomopening
• diameter uitstroomopening
• verticale uittreesnelheid
• geuremissie per bron

Geurgevoelige gebouw:

• coördinaten van het geurgevoelige gebouw
• geurnorm die geldt voor het geurgevoelige gebouw

Meer informatie en uitleg over deze invoergegevens vindt u in de Helpfile van Geomilieu onder het kopje 'Rekenmethoden - Luchtkwaliteit'. Hierin staat aangegeven hoe u de hoogte en diameter van de uitstroomopening bepaalt bij een of meer ventilatoren, hoe u omgaat met een stal met een luchtwasser of een stuwbak, et cetera.

Het invoeren van gegevens in een project kan op de volgende manieren:

• Importeren van een exportbestand van V-Stacks vergunning versie 2020
• Importeren van bronnen en geurgevoelige gebouwen in 1 CSV-bestand
• Importeren van bronnen en geurgevoelige gebouwen in 2 aparte CSV-bestanden
• Handmatig invoeren van bronnen en geurgevoelige gebouwen

U kunt vervolgens de invoergegevens naar wens sorteren en aanpassen. Ook is het mogelijk een kopie te maken van een model met daarin de gegevens van de veehouderij en de geurgevoelige gebouwen (toetspunten).

U kunt maximaal 5.000 bronnen importeren in V-Stacks vergunning versie 2026. Het aantal rekenpunten is 'onbeperkt' (toetspunten inclusief gridpunten) .

Sorteren van de invoergegevens

Via het menu 'Model – lijst van items' kunt u de ingevoerde bronnen bij een bedrijf en de ingevoerde geurgevoelige gebouwen (toetspunten) bekijken en sorteren. Om bijvoorbeeld de toetspunten te sorteren, klikt u eerst op het itemtype 'toetspunt' en vervolgens klikt u 1 keer op de titel van een kolom.

Aanpassen van de invoergegevens

Via het menu 'Model – lijst van items' kunt u de ingevoerde bronnen bij een bedrijf en ingevoerde geurgevoelige gebouwen (toetspunten) aanpassen. De ingevoerde gegevens van bijvoorbeeld de veehouderij kunt u aanpassen door te klikken op het itemtype Veehouderij (linksboven). Daarna selecteert u de regel die u wilt aanpassen. Klik daarna op de knop 'Bewerken' rechtsonder om de gegevens van de bron aan te passen. Via de knop 'Verwijderen' kunt u een bron verwijderen.

Kopiëren van een model

Het is mogelijk een kopie te maken van een model met daarin de gegevens van de veehouderij en geurgevoelige gebouwen (toetspunten). Via het menu 'Bestand – Open project' opent u het project met daarin de gegevens van het model dat u wilt kopiëren. Selecteer het project en klik op de knop 'OK'. Op het scherm verschijnt het venster 'Open model'. Hierin kunt u een kopie maken van het model met daarin de gegevens van de veehouderij en geurgevoelige gebouwen. De naam van het gekopieerde model kunt u naar wens aanpassen.

De gegevens van de veehouderij en de toetspunten kunt u aanpassen via het menu 'Model – Lijst van items'. Met deze optie kunt u variëren met de berekening voor een bedrijf, zonder de oorspronkelijke invoergegevens te moeten overschrijven of opnieuw te moeten invoeren.

Importeren van een exportbestand van V-Stacks vergunning versie 2020

In V-Stacks vergunning versie 2020 kunt u een bedrijf met bijhorende bronnen en geurgevoelige gebouwen exporteren naar Excel. Dit exportbestand kunt u daarna importeren in V-Stacks vergunning versie 2026.

Het aanmaken van een exportbestand in V-Stacks vergunning versie 2020:

1. Selecteer in V-Stacks vergunning versie 2020 de menu optie 'Definities'.
2. Selecteer het bedrijf waarvan u de gegevens wilt exporteren.
3. Klik op de knop 'Exporteren' in het venster 'Definiëren van bedrijven, bronnen en geurgevoelige locaties' onder de lijst 'Bedrijven'.
4. In het scherm verschijnt een melding dat de export klaar is. Ook is een Excel-bestand geopend met daarin de gegevens van het geëxporteerde bedrijf.
5. Sla het Excel-bestand op als CSV (gescheiden door lijstscheidingstekens) via de menu optie 'Bestand – Opslaan als'.

Let op: voorafgaand aan het opslaan van de gegevens als CSV-bestand verwijdert u de tabbladen zonder data.

Het importeren van het CSV-bestand in de module V-Stacks vergunning versie 2026:

1. Selecteer via het tabblad 'Bestand' de optie 'Importeren' ('Bestand – Importeren').
2. Kies daarna 'Import van V-Stacks CSV…' onderaan in de lijst met opties om een bestand te kunnen importeren.
3. Het venster 'Selecteer Gescheiden tekstbestand' verschijnt. Hierin kunt u de map selecteren waarin u het CSV-bestand heeft opgeslagen.
4. Klik op het bestand dat u wilt importeren en daarna op de knop 'Open'.

Op het scherm verschijnen de emissiepunten van de veehouderij en de toetspunten in de schematische kaart van Nederland. De emissiepunten van de veehouderij zijn weergegeven in het rood (een sterretje). De toetspunten zijn weergegeven in het zwart (een rondje met daarin een punt).

Zo nodig kunt u de gegevens in het CVS-bestand voorafgaand aan het importeren aanpassen in Excel. Ook is het mogelijk om de berekening van nieuwe situaties voor te bereiden in Excel. Gebruik daarvoor een Excelstand met precies dezelfde opbouw als het bestand dat V-Stacks vergunning versie 2020 maakt als exportbestand (zie VSV V2020 – voorbeeld exportbestand (csv, 727 bytes)). Het is dan zeker dat het bestand de juiste opbouw heeft om te kunnen importeren als CSV-bestand in de module V-Stacks vergunning versie 2024.

Importeren van bronnen en geurgevoelige gebouwen in 1 CSV-bestand

In V-Stacks vergunning versie 2026 kunt u aangepaste of nieuwe bedrijven en situaties importeren als een CSV-bestand. Een CSV-bestand (door komma's gescheiden waarden) is een speciaal bestandstype dat u in Excel kunt maken en bewerken.

Het is belangrijk dat het CSV-bestand dat u wilt importeren precies dezelfde opbouw heeft als het voorbeeld invoerbestand (csv, 770 bytes). Nadat u de gegevens van de geurgevoelige gebouwen en bedrijven heeft aangepast in het 'voorbeeld invoerbestand', kunt u het Excel-bestand opslaan als CSV (gescheiden door lijstscheidingstekens) via de menu optie 'Bestand – Opslaan Als'.

Het importeren van het CSV-bestand in de module V-Stacks vergunning versie 2026:

1. Selecteer via het tabblad 'Bestand' de optie 'Importeren' ('Bestand – Importeren').
2. Kies daarna 'Import van V-Stacks CSV…' onderaan in de lijst met opties om een bestand te kunnen importeren.
3. Het venster 'Selecteer Gescheiden tekstbestand' verschijnt. Hierin kunt u de map selecteren waarin u het CSV-bestand heeft opgeslagen.
4. Klik op het bestand dat u wilt importeren en daarna op de knop 'Open'.

Op het scherm verschijnen de emissiepunten van de veehouderij en de toetspunten in de schematische kaart van Nederland. De emissiepunten van de veehouderij zijn weergegeven in het rood (een sterretje). De toetspunten zijn weergegeven in het zwart (een rondje met daarin een punt).

Importeren van bronnen en geurgevoelige gebouwen in 2 aparte CSV-bestanden

In V-Stacks vergunning versie 2026 kunt u de gegevens van een bedrijf met de bijhorende bronnen en de geurgevoelige gebouwen ook afzonderlijk van elkaar importeren. Oftewel, in 2 aparte CSV-bestanden. Een bestand met daarin de gegevens van het bedrijf (bronnen) (csv, 175 bytes) en een bestand met daarin de gegevens van de geurgevoelige gebouwen (toetspunten) (csv, 345 bytes).

Volg hiervoor de onderstaande stappen:

1. Selecteer via het tabblad 'Bestand' de optie 'Importeren' ('Bestand – Importeren').
2. Kies daarna 'Tekstbestanden (*.txt, *csv)' in de lijst met opties om een bestand te kunnen importeren.
3. Selecteer daarna de map met daarin het bestand met de bronnen of het bestand met de geurgevoelige gebouwen (toetspunten). Klik op het bestand en daarna op de knop 'Openen'.
4. Het venster 'Instellingen tekstbestand' opent, met daarin aangegeven:
   • veldscheidingsteken: selecteer ';' bij een *.csv-formaat en <Tab> bij een *.txt-formaat
   • kopregels: vink dit aan als er kopregels in het bestand staan en geef daarna het juiste aantal kopregels aan. Kopregels zijn regels in het bestand die geen data bevatten en daarom niet ingelezen hoeven te worden.
   • tekstindicator: selecteer hier '*'
   • decimaal karakter: selecteer ',' bij zowel een *.csv-formaat als een *.txt-formaat

Let op: de standaard instelling bij 'decimaal karakter' is een '.' (punt).

5. Klik daarna op de knop 'OK'. Het venster 'Tekstbestand importeren' opent. Geef daarin aan bij:
   • Itemtype: Veehouderij of Toetspunt
   • Geometrie (dit koppelt de x- en y-coördinaten aan bestandsvelden):
     • X: juiste kolom met de x-coördinaten selecteren
     • Y: juiste kolom met de y-coördinaten selecteren
     • Hoogte: dit veld is hier niet beschikbaar en kunt u overslaan
   • Opties:
     • Groep: Geomilieu vult hier automatisch de naam in van het bestand dat geïmporteerd wordt
   • Koppel daarna handmatig de itemeigenschappen aan de bestandsvelden. Dit kan door te klikken op het vierkantje met de 2 puntjes. Daarna koppelt u in het venster 'Selecteer veld' de juiste kolom in het bestand aan het bestandsveld
     • voor de veehouderijen (bronnen)
     • voor de toetspunten
6. Klik daarna op de knop 'OK'.

Op het scherm verschijnen de emissiepunten van de veehouderij en/of de toetspunten die geïmporteerd zijn in de schematische kaart van Nederland. De emissiepunten van de veehouderij zijn weergegeven in het rood (een sterretje). De toetspunten zijn weergegeven in het zwart (een rondje met daarin een punt).

Handmatig invoeren van bronnen en geurgevoelige gebouwen

De bronnen bij een bedrijf en de geurgevoelige gebouwen kunt u ook handmatig invoeren. Dit kan via het menu 'Bewerken – invoeren item'. Daarna kunt u kiezen voor het invoeren van een veehouderij of een geurgevoelig gebouw (toetspunt). Klik daarna op een willekeurige plek op de schematische kaart op het scherm. U kunt nu de gegevens van de veehouderij of het toetspunt invoeren.

Bij een veehouderij vraagt het rekenmodel om de volgende gegevens:

Bij het tabblad 'Naam':

• Naam: de naam van de bron (het emissiepunt) van de veehouderij
• Omschrijving: de omschrijving van de bron (de grijze velden bij 'Groep' en 'ItemID' hoeft u niet in te vullen)

Bij het tabblad 'Coördinaten':

• De x-coördinaat en y-coördinaat van de bron (emissiepunt/uitstroomopening/) [m]

Bij het tabblad 'Eigenschappen':

• Emissie aanvraag: de aangevraagde of gemelde geuremissie [ouE/s]
• Emissiehoogte: de hoogte van de uitstroomopening [m]
• Interne diameter: de interne diameter van de uitstroomopening [m]
• Uittreesnelheid: de verticale uittreesnelheid [m/s]
• Gebouwhoogte: de gemiddelde gebouwhoogte [m]

Na het bevestigen van de ingevoerde gegevens met de knop 'OK' verschijnt de bron op de schematische kaart van Nederland.

Bij het toetspunt (het geurgevoelige gebouw) vraagt het rekenmodel om de volgende gegevens:

Bij het tabblad 'Naam':

• Naam: de naam van de het toetspunt (het geurgevoelige gebouw)
• Omschrijving: de omschrijving van het toetspunt (de grijze velden bij 'Groep' en 'ItemID' hoeft u niet in te vullen)

Bij het tabblad 'Coördinaten':

• De x-coördinaat en y-coördinaat van het toetspunt [m]

Bij het tabblad 'Eigenschappen':

• Geurnorm: de geldende geurnorm voor het toetspunt [ouE/m3]

Na het bevestigen van de ingevoerde gegevens met de knop 'OK' verschijnt de bron op de schematische kaart van Nederland.

Een overzicht van alle ingevoerde bronnen bij een bedrijf en de geurgevoelige gebouwen zijn te bekijken via het menu 'Model – lijst van items'. Per item ziet u een overzicht van de ingevoerde gegevens.

Uitvoeren van een berekening

Nadat u de bronnen en geurgevoelige gebouwen heeft ingevoerd, kunt u de berekening uitvoeren. Bij de berekening maakt het rekenmodel gebruik van de terreinruwheid (LGN2023) en de meteorologische data gebaseerd op de periode 2014-2023.

Berekening starten

Het doorrekenen van het bedrijf start u via het menu 'Berekeningen – Berekening starten'. Het venster 'Start berekening' verschijnt, waarna u de berekening kunt starten door te klikken op de knop 'Start'. Tijdens het rekenen komt het venster 'Berekeningsvoortgang' in beeld. Als de berekening voltooid is, rondt u de berekening af met de knop 'Sluiten'.

Resultaten bekijken en exporteren

Als de berekening klaar is, kunt u via het menu 'Resultaten – Resultatentabel' de resultaten bekijken in het venster 'Resultatentabel'. In de resultatentabel ziet u per toetspunt de berekende geurbelasting.

Via de knop 'Afdrukken' kunt u een pdf maken van de rekenresultaten (pdf, 4.1 kB). De rekenresultaten kunt u ook exporteren naar bijvoorbeeld Excel met de knop 'Kopieer volledige tabel'. Deze knop staat direct links van de knop 'Sluiten'.

In de resultatentabel staat voor de gekozen veehouderij de berekende geurbelasting op de omliggende woningen. V-Stacks vergunning berekent de geurbelasting in odour units per m³. Dit is een 98-percentielwaarde. Een percentielwaarde geeft het percentage van de tijd aan dat een bepaalde concentratie niet wordt overschreden. Bij een 98-percentielwaarde betekent dat, dat deze concentratie 2% van de tijd wordt overschreden. De overige 98% van het jaar is de concentratie lager. De geurbelasting heeft als eenheid 'ou_E/m³ als 98-percentielwaarde'.

U kunt de berekende geurbelasting met labels aangeven in de schematische kaart waarop de bronnen en de geurgevoelige gebouwen te zien zijn. Dit kan via het menu 'Resultaten – Contouren en Labels', waarna het venster 'Contouren en labels' verschijnt. In dit venster vinkt u aan 'Toon waarden op toetspunten'.

In Geomilieu is het mogelijk om in 1 venster meerdere modellen te openen, zodat u de rekenresultaten kunt vergelijken. Dit kan als u één model geopend heeft via het menu 'Venster – Horizontaal/verticaal naast elkaar'. Vervolgens kunt u een 2^e model openen via het menu 'Model – Open'.

Terreinruwheid

U kunt het rekenmodel automatisch de terreinruwheid laten bepalen of zelf handmatig een ruwheid invoeren. Het advies is om het rekenmodel de terreinruwheid te laten bepalen. Het model gebruikt daarvoor een kwalitatief hoogstaand bestand (LGN2023 bestand) voor heel Nederland. Kiest u voor deze mogelijkheid, dan hoeft u verder niks te doen. Het rekenmodel bepaalt de ruwheid automatisch.

U kunt de terreinruwheid die het rekenmodel gebruikt in de berekening zien via het menu 'Berekeningen – Instellingen'. Op het scherm verschijnt het venster 'Rekeninstellingen'. Hierin is het modelgebied aangegeven op basis waarvan de terreinruwheid is bepaald en de bijbehorende terreinruwheid.

Als dat nodig is, kunt u zelf handmatig de ruwheid invullen. Een reden om een afwijkende ruwheid in te voeren kan zijn, dat de situatie ingrijpend is aangepast. Bijvoorbeeld door de bouw van een nieuwe woonwijk, de realisatie van een bedrijventerrein of de sloop van een groot aantal gebouwen na 2023. Het moet gaan om aanzienlijk meer of minder bebouwing. Een enkele woning die erbij is gekomen of is gesloopt, is niet relevant voor de ruwheid.

Grid - geurcontouren

Via de optie 'Grid' in de werkbalk kunt u geurcontouren laten berekenen. Open via het menu 'Bestand – Open project' het project met daarin de gegevens van het bedrijf waarvoor u een contourberekening wilt laten uitvoeren. Klik op de knop 'OK'. Op het scherm verschijnt het venster 'Open model'. Hierin kunt u het juiste model selecteren en openen. Klik daarna in de werkbalk (links onder in het scherm) op de optie 'Grid' en teken het kader van het grid op het scherm met de muis.

Het venster 'Grid' verschijnt. Hierin kunt u in het tabblad 'Coördinaten' als dit nodig is de x- en y- coördinaten van de hoekpunten van het grid aanpassen. In het tabblad 'Eigenschappen' geeft u de afstand tussen de individuele gridpunten aan. Bijvoorbeeld 100 m. Klik op de knop 'OK'. Op het scherm verschijnt de schematische kaart van Nederland met daarin de bronnen, de toetspunten en de gridpunten.

Het doorrekenen van het bedrijf met de toets- en gridpunten start u via het menu 'Berekeningen – Berekening starten'. Het venster 'Start berekening' verschijnt, waarna u de berekening kunt starten door te klikken op de knop 'Start'. Tijdens het rekenen is het venster 'Berekeningsvoortgang' in beeld. Als de berekening is voltooid, rondt u de berekening af met de knop 'Sluiten'.

Daarna kunt u geurcontouren op de schematische kaart weergegeven via het menu 'Resultaten – Contouren en Labels'. Het venster 'Contouren en labels' verschijnt. Hierin vinkt u bijvoorbeeld 'Lijnen' aan, zodat de geurcontouren als lijnen op de kaart weergegeven worden.

Demonstratieproject (DemoDB)

Met Geomilieu wordt een demonstratieproject meegeleverd. Dit project kunt u installeren door in het hoofdmenu te kiezen voor 'Bestand – Installeren voorbeeldproject'. Daarna opent het venster 'Open model' met daarin een model voor zowel V-Stacks vergunning (VSV-model) als V-Stacks gebied (VSG-model). Selecteer het gewenste model door erop te klikken met de muis. Met de knop 'Open' opent u het demonstratiemodel. Bij het VSV-model verschijnen op het scherm de 2 bronnen van de veehouderij en 12 toetspunten (woningen). Het doorrekenen van het VSV-model start u via het menu 'Berekeningen – Berekening starten'. De berekende geurbelasting van de veehouderij op de omliggende woningen kunt u bekijken via het menu 'Resultaten – Resultatentabel' in het venster 'Resultatentabel'. In de resultatentabel ziet u per toetspunt de berekende geurbelasting.