Zoeken in deze site

Proteus

Voor het vaststellen van risico's van onvoorziene lozingen door een zwaar ongeval, ontwikkelde Rijkswaterstaat de applicatie Proteus. Hiermee kunnen bedrijven scenario's modelleren en de risico's inzichtelijk maken en beoordelen.

Direct naar documenten

Onder het kopje Downloads kunt u de volgende documenten downloaden:

  • Handleiding Proteus
  • Release notes Proteus
  • Installatiehandleiding Proteus
  • Proteus 5.3.5
  • Proteus 4.5

Wat doet de applicatie?

Proteus helpt bij het inschatten van de restrisico's. Proteus faciliteert en structureert het maken van de milieurisicoanalyse (MRA) en de beoordeling daarvan. De integrale aanpak van risico's van onvoorziene lozingen omvat drie stappen en Proteus helpt bij 2 daarvan (de stappen 2 en 3):

  1. Preventie
  2. Inschatten van restrisico's
  3. De beoordeling daarvan

Voor wie is de applicatie bedoeld?

Proteus is voor het bedrijfsleven, waterkwaliteitsbeheerders, opstellers en beoordelaars van de milieurisicoanalyse (MRA).

Selectie: drempelwaarden en weegfactoren

Om bedrijven aan te wijzen die Proteus moeten gebruiken, is er een selectiemethode met drempelwaarden volgens het CIW document Integrale afweging van risico's van onvoorziene lozingen (CIW 2000).

Nieuwe release 5.3 beschikbaar vanaf 1 oktober 2026

Proteus 5.3

Vanaf 1 oktober 2026 is de nieuwe versie (versie 5.3.5) van het milieurisicomodel Proteus beschikbaar op Informatiepunt Leefomgeving.

Vanaf 1 maart 2027 moeten nieuw op te stellen MRA's met Proteus 5.3.5 worden uitgevoerd.

Proteus 5.1.14 geeft foutmeldingen met inlezen van projecten uit uitgefaseerde  versie 4.5. Deze problemen zijn opgelost in versie 5.3.5. Om deze reden is het mogelijk om met aanpassingen aan reeds eerder ingediende Proteus MRA's met versie 4.5, in te dienen, met Proteus 5.3. Omdat de import problemen in versie 5.1 met bestaande (oude) Proteus projecten zijn opgelost, komt er een overgangstermijn van 6 maanden waarna ook gewijzigde MRA’s ingediend moeten worden met Proteus 5.3 waarin projecten van Proteus 4.5 kunnen worden ingelezen, met toevoeging van ontbrekende data.

Daarom wordt het gebruik van versie 5.1.14 voor (nieuwe) modellering zeer afgeraden.

Alle wijzigingen sinds Proteus 5.1.14 in Proteus 5.3.5

Er is te veel aangepast om hier te kunnen opsommen.

Voor een compleet overzicht kan het bestand Release notes Proteus 5.3. gedownload worden.

Installeren Proteus 5.3.5

Installeren Proteus 5.3.5 naast Proteus 5.1.14 en 4.5

Proteus 4.5, Proteus 5.1 en 5.3 kunnen naast elkaar gedraaid worden. Het vereist de volgende opzet. In de Installatiehandleiding (onder Downloads) is dit uitgebreid beschreven. Geef deze aanpak door aan de afdeling ICT, die ervoor zorgt dat het programma beschikbaar wordt gesteld op het netwerk

  1. Installeer Proteus 5.3.5
  2. Proteus 5.3 kan normaal opgestart worden
  3. Als versie 4.5 niet opstart. Ga naar de installatie map van Proteus 4.5. Klik met de rechtermuisknop op Proteus.exe en kies 'start als administrator'. En hetzelfde voor Proteus 5.1. Proteus 4.5 zal nu normaal naast Proteus 5.3 opgestart worden. Eventueel kan een snelkoppeling gemaakt worden. Standaard is deze geplaatst bij installatie.

Proteus 5.1.14 na 1 maart 2027 niet meer ondersteund via IPLO

Proteus 5.1.14 is sinds 31 oktober 2024 beschikbaar en wordt na 1 maart 2027 niet meer ondersteund, maar blijft zonder tegenbericht tot 1 januari 2028 onder Downloads beschikbaar.

Proteus 5.1.14 wordt uitgefaseerd. Proteus 5.3.5 is niet volledig compatibel met Proteus-bestanden van versie 5.1.14. Niet alle bestanden uit versie 5.1.14 kunnen geïmporteerd worden bij risico-units Overslag weg en Overslag  spoor.  Projecten bewaard in 5.1.14 moeten dan handmatig bijgewerkt worden zoals in de handleiding is aangegeven.

Proteus 4.5

Proteus 4.5 blijft zonder tegenbericht onder Downloads beschikbaar tot 1 januari 2028.

Proteus 4.5 uitgefaseerd en is niet meer ondersteund op IPLO vanaf 1 oktober 2026

Proteus 4.5 is uitgefaseerd. Proteus 5.3.5 is niet compatibel met oudere Proteus-bestanden van vóór versie 4.5. Bestanden uit versie 4.5 kunnen geïmporteerd worden, en het model kan met toevoeging van data berekend worden.

TZV nader bekeken

Dit wordt toegelicht in de notitie “Omgaan met TZV en BZV aanvulling (docx, 40 kB)” op deze webpagina.

Als er geen BZV-waarde bekend is, moet gekeken worden naar CZV of ThZV. CZV of ThZV-waarden moeten worden omgerekend met behulp van een afbreekbaarheidsconstante naar een BZVafgeleid.

De afbreekbaarheidsconstante is te vertalen uit de uitkomsten van testgegevens over de biologische afbreekbaarheid van de stof in kwestie. Dit zijn resultaten van readily biodegradability testen (RBT), inherent biodegradability testen (IBT), actiefslib batch testen en/of actiefslib simulatietesten die worden vermeld in bijvoorbeeld de ECHA-database of een MSDS.

IC50-waarden voor stoffen sinds versie 4.5 verplicht

IC50-waarden voor stoffen zijn vanaf versie 4.5 verplicht. In de Handleiding Proteus 4.5. wordt hier op ingegaan. Bij het inlezen van bestanden die in eerdere versies dan versie 4.5 zijn gemaakt, worden door Proteus geschatte waarden ingevuld. Deze kunnen afwijken van de werkelijke waarden, zoals die in de literatuur te vinden zijn.

Een verdere toelichting is te vinden in de notitie IC50 bacterie testen. Daar staat ook in welke testen het best geschikt zijn.

Zuren en basen

Een onvoorziene lozing van een base of een zuur zal kunnen leiden tot een ongewenst pH effect in het ontvangende water. Dit geldt voor zowel een lozing op het oppervlaktewater als op de rwzi.

Het pH effect van de lozing kan worden vertaald naar een toxiciteitswaarde in mg/l. De berekende toxiciteitswaarde kan gebruikt worden in het Proteus. In de notitie “Zuren en basen berekening” is beschreven hoe dit moet worden meegenomen in het model.

Gegevens rwzi

De ontwerpgrootte van een rwzi wordt in Proteus 4.5 gebaseerd op vervuilingseenheden (inwonersequivalenten of i.e.'s), waarbij 1 i.e. overeenkomt met 150 g TZV.

De gegevens zijn niet actueel, dus die moeten wel worden gecontroleerd bij het waterschap in kwestie.

Inwonersequivalenten omrekentool

De website van de watersector geeft de ontwerpgrootte in i.e. 150, maar soms ook in andere i.e.-typen (i.e. 136, i.e. 54).

Omrekenen van deze andere i.e.-typen naar i.e. 150

Omrekenen van andere i.e.-typen naar i.e. 150
Soort i.e. Omrekenen naar i.e. 150 *):
i.e. 150 (48,5 g BZV/dag) -
i.e. 54 (54 g BZV/dag) Vermenigvuldigen met: 0,8981
i.e. 136 (44 g BZV/dag) Vermenigvuldigen met: 1,1022
i.e. 60 (60 g BZV/dag) Vermenigvuldigen met: 0,8083

*) omrekening gaat via de BZV-component in het i.e.-getal.

Beluchtingscapaciteit rwzi

Daarnaast is er een Excelbestand beschikbaar “Rekentool werkelijk volume beluchtingstank (xlsx, 63 kB)”  ter correctie voor de werkelijke beluchtingscapaciteit van de rwzi in Proteus 4.5.

Contact over Proteus

Inhoudelijke vragen over Proteus of MRA's kunt u stellen aan het bevoegde gezag waar u de aanvraag indient. Voor technische fouten en verbetervoorstellen over Proteus kunt u het contactformulier gebruiken.

Downloads

Proteus 5.1.14

Proteus 4.5