Droogterecords sneuvelen: effecten nemen verder toe

Historisch droog

Nederland kampt met een langdurige droogte. De afgelopen eeuw kende ons land meerdere periodes van droogte en laagwater – denk bijvoorbeeld aan 1976, 2003 en 2018. De situatie nu is echt uitzonderlijk: de afvoer van de Rijn bedraagt slechts 615 m³/s, lager dan ooit gemeten. Daarnaast is de afvoer van de Maas laag, zijn de grondwaterstanden op de meeste plaatsen laag tot extreem laag en ook het waterpeil van het IJsselmeer daalt. Bovendien is het einde van de droogte nog niet in zicht.

Uitbreiding onttrekkingsverboden

Deze week hebben meerdere waterschappen extra onttrekkingsverboden ingesteld of uitgebreid. Zo willen zij het beschikbare water zo goed mogelijk vasthouden om kwetsbare natuur te beschermen en de stabiliteit en veiligheid van dijken te waarborgen. Zo stelde Waterschap Drents Overijsselse Delta een extra onttrekkingsverbod in. Waterschap Rijn en IJssel verbiedt nu ook het onttrekken van grondwater in en om kwetsbare natuurgebieden. Ook kondigde Waterschap Amstel, Gooi en Vecht het eerste onttrekkingsverbod in dit gebied aan. Verder maakt het Hoogheemraadschap van Delfland afspraken met de glastuinbouw over alternatieve vormen van watervoorziening.

Extra dijkinspecties

Ook voeren waterschappen op grote schaal extra inspectierondes langs dijken uit. Zo inspecteert Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier deze week 450 kilometer aan droogtegevoelige dijken. Ook Wetterskip Fryslân controleert nog eens 187 kilometer aan dijken. Volgende week voert Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden een soortgelijke inspectieronde uit.

Zo doen de waterschappen er alles aan om overlast en schade door droogte te voorkomen of te beperken. Tegelijkertijd geven veel waterschappen aan dat ze aan het einde van de mogelijkheden van het watersysteem zitten. Op veel plekken in Nederland zijn alle beschikbare maatregelen inmiddels genomen en is 'de rek eruit'.

Doorkijk lange termijn

Voorlopig is het einde van de droogte nog niet in zicht. Voor herstel van watersystemen en normale rivierafvoeren en grondwaterstanden is langdurig veel neerslag (meer dan gemiddeld) nodig in de stroomgebieden. Zelfs als het weertype omslaat naar wisselvallig tot nat, kunnen lage rivierafvoeren en waterstanden nog lang aanhouden. De lage rivierafvoeren kunnen mogelijk tot in december aanhouden. Bovendien kunnen grote hoeveelheden neerslag leiden tot wateroverlast, omdat verdroogde grond water minder goed opneemt.

Nieuwe normaal?

Door klimaatverandering zullen dit soort extremen in de toekomst vaker voorkomen. Zelfs de meest extreme klimaatscenario’s worden eerder werkelijkheid dan tot voor kort werd verwacht. Daardoor kunnen we niet altijd en overal meer blijven doen wat we deden en zijn er aanvullende maatregelen nodig voor de toekomst.

Het Deltaprogramma Zoetwater, dat op Prinsjesdag wordt gepresenteerd, bevat hiervoor een strategie. Die strategie richt zich op: (nog) meer water vasthouden, ruimtelijke ordening en inrichting aanpassen aan waterbeschikbaarheid, weerbaarheid en aanpassingsvermogen van gebruikers vergroten en waterverdeling verder optimaliseren.

• Kijk voor meer informatie op de Droogtemonitor
• Kijk op de droogteblog van de Unie van Waterschappen voor de laatste berichtgeving over droogte in Nederland

Bron: Unie van Waterschappen