Onderzoeksraad voor Veiligheid: te veel risico op onveilige situaties door extreme regen
Wat betekenen extreme regenbuien voor de veiligheid van Nederlanders? En hoe bereidt Nederland zich hierop voor? Dat heeft de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) onderzocht aan de hand van recente gebeurtenissen in Nijverdal, Doetinchem en Enschede. De belangrijkste conclusie van het onderzoek: Nederland is nog niet genoeg voorbereid op de veiligheidsrisico's van extreme regen. De raad roept op tot meer regie, concrete normen en snellere uitvoering van maatregelen.
Drie weergebeurtenissen onderzocht
Extreme buien kunnen leiden tot onveilige situaties, zoals uitval van stroom, ontoegankelijke zorg of onbewoonbare woningen. De OvV onderzocht drie incidenten waarbij dit daadwerkelijk gebeurde: in Nijverdal viel eind december 2023 een stroomverdeelstation uit. In Doetinchem moest op 21 juli 2024 de spoedeisende hulp sluiten, en in Enschede liep er dezelfde dag in ruim 80 woningen regenwater naar binnen door een extreme bui. Hierdoor werden tientallen woningen onbewoonbaar. Daarnaast keek de raad ook breder naar hoe overheden omgaan met de risico's van extreme regen, zowel in beleid als in de uitvoering van beleid.
Gevaar komt van meerdere risico's tegelijk
In de drie onderzochte situaties leidden grote hoeveelheden regen tot onveilige situaties voor bewoners. Het gevolg was niet alleen schade aan de leefomgeving, maar ook lichamelijke en psychische klachten, verstoring van het dagelijks leven en economische schade. Deze onveiligheid kwam vooral door een combinatie van zeer heftige buien en een kwetsbaar gebied. De onderzoekers merken op dat gevaarlijke situaties vooral ontstaan door combinaties van meerdere factoren, zoals verouderde gebouwen en sociaaleconomisch kwetsbare bewoners in een wijk. Zulke extra risico's zijn van tevoren vaak niet goed in beeld.
Beleid meer richten op veiligheid
Beleidsplannen voor het beheersen van risico's gaan volgens de raad nog te weinig over veiligheid. Termen als ‘klimaatbestendig’ en ‘waterrobuust’ die vaak in beleidsteksten voorkomen, blijven nog abstract. Daarnaast zijn de tussendoelen vaak gericht op processen. Partijen hebben behoefte aan concrete doelen en hardere minimumeisen voor de aanpak van extreme buien. De raad ziet wel dat gemeenten bij nieuwbouw vaker zelf verplichtingen opleggen, zoals waterberging op eigen terrein van bewoners.
Nationale aanpak concrete doelen
Vanuit het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) is in het najaar van 2024 de Nationale aanpak concrete doelen ruimtelijke adaptatie ontwikkeld. Deze aanpak is bedoeld om werkregio's te ondersteunen bij het concreet maken van doelen voor klimaatadaptatie. Met deze aanpak draagt het DPRA bovendien bij aan de nieuwe Nationale Klimaatadaptatie Strategie (NAS'26) die dit jaar wordt gepresenteerd. De NAS is een rijksbrede strategie, waaraan een groot aantal ministeries meewerken. Lees meer over de doelenaanpak in hetinterview op dit kennisportaal met Pieter den Besten van het ministerie van IenW en Gert Dekker van Adviesbureau Ambient.
Meerdere aanbevelingen
De OvV doet in het rapport meerdere aanbevelingen om Nederland veiliger te maken tegen extreme buien. Zo roept de raad de minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) op om lokale, regionale en bovenregionale stresstesten en risicodialogen uit te breiden, door bijvoorbeeld ook naar bouwtechnische en sociaaleconomische risicofactoren te kijken. Verder ziet de raad dat er veel beleid is, maar dat de uitvoering van maatregelen achterblijft bij de snelheid waarmee het klimaat verandert. Ze adviseert de Deltacommissaris en de minister van IenW om voor de meest kwetsbare wijken een aanpak te starten die de risico's van extreme regen sterk vermindert.
Direct naar het rapport: Veiligheid door extreme regen