Zeegras in de schijnwerpers
Het herstel van zeegras krijgt, wereldwijd en ook in Nederland, steeds meer aandacht. Zeegrasvelden spelen een cruciale rol in kustecosystemen: ze verhogen de biodiversiteit, slaan koolstof op en dragen bij aan natuurlijke kustbescherming. Op Wereld Zeegras Dag, 1 maart, is er stil gestaan bij het belang van zeegras.
Onderwaterplanten zijn in grote delen van onze kustwateren verdwenen en actief herstel is noodzakelijk. Rijkswaterstaat werkt met verschillende partners aan het actief terugbrengen van zeegras, onder meer in de Waddenzee.
Ondergedoken groot zeegras in de Waddenzee
In de Nederlandse Waddenzee groeiden tot in de jaren 1930 uitgestrekte velden van ondergedoken groot zeegras. Dit zeegras staat altijd onder water, in tegenstelling tot droogvallend zeegras, dat zoals de naam al aangeeft bij laagwater droog kan vallen.
De ondergedoken zeegrasvelden verdwenen bijna 100 jaar geleden vrijwel volledig door een combinatie van een grootschalige zeegrasziekte en de aanleg van de Afsluitdijk. Tot op de dag van vandaag zijn deze zeegrasvelden niet vanzelf teruggekeerd. En dat is een groot gemis. Zeegrasvelden leveren belangrijke ecosysteemdiensten die de Waddenzee zouden verrijken:
- kraamkamers voor talloze diersoorten
- hotspots voor biodiversiteit
- natuurlijke kustbeschermers die golven en stroming dempen
- belangrijk voor koolstofopslag en klimaatmitigatie
Door de grote afstanden tot bestaande zeegrasvelden in het buitenland en ongunstige stromingsrichtingen is het onwaarschijnlijk dat zaden of planten de Waddenzee vanzelf bereiken. Actief herstel is daarom noodzakelijk om dit waardevolle ecosysteem terug te brengen.
Binnen het project Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW) over ondergedoken zeegrasherstel, een samenwerking tussen Rijkswaterstaat en de Rijksuniversiteit Groningen, wordt er gewerkt aan het herstel van ondergedoken zeegras in de Waddenzee.
Onderzoek naar beperkende factoren
De Waddenzee is een extreem dynamisch systeem. Getijden, sterke stromingen en golven zorgen samen met troebel water voor uitdagende omstandigheden voor ondergedoken zeegras. Deze factoren maken het moeilijk voor zeegras om zich te vestigen en te overleven. Om de kansen voor herstel te vergroten, is er binnen het PAGW-project als eerste onderzocht wat de meest beperkende factoren zijn voor ondergedoken zeegras in de Waddenzee.
In laboratoriumexperimenten is er gekeken naar het effect van golven en lichtlimitaties op de groei en overleving van zeegras. Dit zijn 2 factoren die in het dynamische Waddensysteem een grote rol spelen.
Daarnaast is er gekeken of de zeegraspopulatie die nu in gebruik is, geschikt is om mee te herstellen. Hiervoor is het vergeleken met zeegras uit andere Europese gebieden. Ook zijn er 2 transplantatiemethoden getest, om te bepalen welke methode de grootste kans van slagen heeft bij het uitplanten.
Vervolg: werken aan weerbare planten
Een volgende stap kijkt naar het vergroten van de weerbaarheid van zeegrasplanten tegen de dynamiek van de Waddenzee. Daarbij volgt onderzoek of het trimmen van planten kan bijdragen aan een betere weerstand tegen golfslag en stroming.
Het doel is om zeegrasplanten beter voor te bereiden op de uitdagende omstandigheden in de Waddenzee en zo de kans op succesvol herstel verder te vergroten. Het PAGW-project werkt zo stap voor stap aan het herstel van ondergedoken groot zeegras in de Waddenzee.
Wat gebeurt er nog meer?
Naast het onderzoek naar ondergedoken zeegras in de Waddenzee wordt er op nog meer manieren aan het herstel van zeegras gewerkt. Zo plant en zaait Rijkswaterstaat ook droogvallend zeegras in de Waddenzee en werkt de dienst met succes aan ondergedoken zeegras in de Grevelingen en het Veerse meer.
Bron: Rijkswaterstaat