De gewijzigde Beleidslijn grote rivieren

Op hoofdlijnen houden deze wijzigingen verband met of hebben deze betrekking op:

• de keuze voor één regime in het rivierbed (in plaats van een bergend en een stroomvoerend regime).
  • Dit nieuwe regime is nagenoeg gelijk aan de regels van het voormalig stroomvoerend regime. Voor het voormalig bergend regime geldt dat het 'ja, mits'-principe wordt vervangen door het 'nee, tenzij'-principe voor niet-riviergebonden activiteiten, zoals dat voorheen in het stroomvoerend regime al van kracht was.
  • Door de verwachte hogere rivierafvoeren en een stijgende zeespiegel is het belangrijk om terughoudend te zijn met ruimtelijke ontwikkelingen in het gehele rivierbed; daarmee wordt het onderscheid tussen 'stroomvoerend' en 'bergend' onwenselijk. Bovendien blijkt de rol van gebieden tijdens hoogwater vaak complexer dan alleen stroomvoerend of bergend.
• het aanscherpen van de voorwaarden voor het uitbreiden of het slopen en vervangen van bouwwerken
• het verduidelijken van de regels over activiteiten van ondergeschikt belang
• het verduidelijken van de regels over tijdelijke en periodieke activiteiten
• het uitbreiden van de opsomming van riviergebonden activiteiten met drinkwaterwinning en aquathermie
• de inwerkingtreding van de Omgevingswet

Voor een toelichting op deze wijzigingen, zie Staatscourant 2025/2595.

Per 1 april 2024 is artikel 6, onderdeel e, van de Beleidsregel grote rivieren 2006 al vervallen. Op grond van die regel kon de minister niet-riviergebonden activiteiten in het stroomvoerend regime vergunnen als deze activiteiten 'per saldo meer ruimte voor de rivier opleveren op een rivierkundig bezien aanvaardbare locatie'. In de praktijk had deze bepaling een belemmerende werking voor toekomstige rivierverruiming.

Belangrijkste wijzigingen van de Bgr 2025 per 1 juli 2026

Aanvullend op het voorgaande zijn per 1 juli 2026 de volgende wijzigingen op de Bgr 2025 doorgevoerd:

• aanpassing van de mogelijkheid de functie van een bouwwerk naar woonfunctie of naar logiesfunctie te wijzigen. Duidelijker is geworden dat sloop en vervanging die gepaard gaan met zowel een wijziging van wonen naar logies als van logies naar wonen niet toelaatbaar is
• in de reikwijdtebepaling is verduidelijkt dat de Bgr 2025 ook van toepassing is wanneer het beperkingengebied met betrekking tot kanalen in beheer bij het Rijk en het rivierbed elkaar overlappen
• aan het overgangsrecht zijn enkele projecten toegevoegd

Voor een toelichting op deze wijzigingen, zie Staatscourant 2026/22613.

Hoofdlijnen overgangsregeling

In de Bgr 2025 is een overgangsregeling opgenomen om een soepele overgang te waarborgen en recht te doen aan reacties vanuit de omgeving. Deze regeling richt zich op:

• vergevorderde projecten (artikel 8)
• projecten waarvoor bestuurlijke afspraken met het Rijk zijn gemaakt (artikel 9)
• gebieden in de Maasvallei die binnen afzienbare tijd vanwege dijkversterking of dijkverlegging niet langer vergunningplichtig zijn (artikel 10)
• in voorbereiding, maar nog niet zijn afgeronde projecten of projectdelen afkomstig uit Bijlage II van de Bgr 2006 (artikel 11)
• aanvragen die zijn ingediend vóór inwerkingtreding van de Bgr 2025 en waarop de artikelen 7 tot en met 11 niet van toepassing zijn. Deze worden beoordeeld op basis van de Bgr 2006 zoals die gold vóór 1 februari 2025 (artikel 12)

Belangrijkste wijzigingen in het Bkl, het Bal en de Omgevingsregeling per 1 juli 2026

De Beleidsregels hangen nauw samen met regels voor ruimtelijke plannen die zijn vastgelegd onder de Omgevingswet. Dit gaat over:

• het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl): dit bevat instructieregels over de fysieke leefomgeving die kaderstellend zijn voor de bevoegdheden van decentrale overheden, zoals ruimtelijke ordening door gemeenten in het omgevingsplan
• het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal): dit bevat de algemene rijksregels voor burgers en bedrijven, waaronder een verplichting om een omgevingsvergunning aan te vragen voor bepaalde activiteiten in het rivierbed
• de Omgevingsregeling: deze bevat onder meer de geometrische begrenzing van allerlei soorten objecten in de fysieke leefomgeving, zodat hun locatie bekend is en grafisch zichtbaar kan worden op een kaart in het Digitaal Stelsel Omgevingswet

Het wijzigen van de beleidslijn en het vaststellen van de Bgr 2025 maakt dan ook een aantal wijzigingen noodzakelijk in het Bkl, het Bal en de Omgevingsregeling. Deze wijzigingen zijn doorgevoerd bij de actualisatie per 1 juli 2026 en betreffen:

• Voor het Bkl:
  • aanpassing van de instructieregels in paragraaf 5.1.3.4, activiteiten welke gemeenten kunnen toelaten in een omgevingsplan dat van toepassing is op het rivierbed en, zo ja, onder welke voorwaarden
  • een overgangsregeling om te verzekeren dat de wijzigingen in het Bkl in lijn zijn met de overgangsregels uit de Bgr 2025
• Voor het Bal: het toevoegen van overgangsrecht in verband met de uitbreiding van de vergunningplicht voor het permanent afmeren van een woonschip of een ander drijvend werk. Dit overgangsrecht houdt in dat bestaande woonschepen en andere permanent afgemeerde drijvende werken (die zich in het voormalige bergend regime van het riverbed bevinden) als niet-vergunningplichtig worden aangemerkt. In ieder geval zolang de aard en omvang van deze werken niet verandert
• Voor de Omgevingsregeling het voorzien in:
  • het laten vervallen van het onderscheid dat in het rivierbed werd gemaakt tussen gebieden waar er meer mogelijkheden waren om in het omgevingsplan niet-riviergebonden activiteiten toe te laten (bergend deel) en het deel van het rivierbed waar die mogelijkheden beperkter waren (stroomvoerend deel)
  • uitbreiding van de vergunningplicht voor het permanent afmeren van woonschepen of andere drijvende werken tot het gehele nieuwe regime. Die vergunningplicht gold voorheen alleen in het stroomvoerend deel

Voor een toelichting op deze wijzigingen, zie:

• het besluit wijziging Besluit kwaliteit leefomgeving en Besluit activiteiten leefomgeving in Staatsblad 2026/167
• het advies Raad van State in Staatscourant 2026/23507
• het besluit wijziging Omgevingsregeling in Staatscourant 2026/24715