IPLO Uitgelicht april 2026

Asbest

Voorstel voor nieuw asbestvergunningstelsel in consultatie

Om werken met asbest veiliger te maken, zal het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid naar verwachting per 1 januari 2027 een nieuw vergunningstelsel invoeren. Voor bedrijven komen er verschillende categorieën vergunningen, van beperkt tot uitgebreid. Welke vergunning nodig is, hangt af van de aard van de asbestverwijdering. Hierbij kunt u denken aan:

• een beperkte vergunning, bijvoorbeeld voor schilders die alleen asbest in kitranden van ramen verwijderen
• een basisvergunning, bijvoorbeeld voor het verwijderen van asbestdaken
• een uitgebreide vergunning, voor het verwijderen van asbest in bijvoorbeeld stucwerk of isolatiemateriaal

Zodra de nieuwe regelgeving in werking treedt, komt er nog een overgangsperiode van een half jaar om aan alle nieuwe verplichtingen te kunnen voldoen. Ook komen er erkende opleidingen voor werknemers die met asbest werken. De veranderingen zijn het gevolg van de nieuwe Europese Asbestrichtlijn. De nieuwe regelgeving is in april in internetconsultatie geweest. Belanghebbenden konden tot en met 10 mei reageren. Momenteel bestuderen deskundigen van het ministerie alle reacties.

Bodem

Zorgplicht voldoende voor stuiven van grond

Het stuiven van grond kan voor hinder zorgen. Dit is meestal eenvoudig te voorkomen door bijvoorbeeld de grond te bevochtigen. Grond is niet heel stuifgevoelig, en daarom zijn hier in paragraaf 4.122 (opslaan van zonder bewerking herbruikbare grond of baggerspecie) geen specifieke regels voor. De zorgplicht volstaat hier.

In de lijst met stuifgevoelige goederen in bijlage IV van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) zijn per abuis ook grond en zand genoemd. Hierdoor zouden de regels uit paragraaf 4.104 (opslaan van goederen) ook gelden bij de opslag van sommige soorten grond. Dat zou verdergaande maatregelen vergen, zoals een overkapping. Dat is nooit de bedoeling geweest. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat gaat dit repareren via een wijziging van het Bal. Deze wijziging is opgenomen in het ontwerp Verzamelbesluit Omgevingswet IENW milieu 2027 dat tot 1 juni 2026 in consultatie is. We lichten het verder toe op de pagina 'Dit is veranderd voor het opslaan van grond of baggerspecie', onder de tussenkop Zorgplicht voldoende voor voorkomen stuiven van grond.

Mogelijkheden voor maatwerkvoorschriften

Onze bodemspecialisten kregen vragen over mogelijkheden voor maatwerk bij bodemactiviteiten. Denk aan het toepassen van grond of baggerspecie, of saneren van de bodem. Uit deze vragen blijkt dat in de uitvoeringspraktijk soms het misverstand bestaat dat afwijken door middel van maatwerkvoorschrift alleen is toegestaan als dit expliciet staat aangegeven in hoofdstuk 4 of 5 van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Dat is niet het geval.

De algemene voorwaarden voor maatwerkvoorschriften staan in hoofdstuk 2 van het Bal. In hoofdstuk 4 of 5 kunnen wel voorwaarden of beperkingen staan aan maatwerk. Als er geen voorwaarden of beperkingen zijn, betekent dit dat in principe maatwerk mogelijk is. Op de pagina over maatwerkvoorschriften en vergunningvoorschriften bij algemene rijksregels voor milieubelastende activiteiten leggen we uit welke mogelijkheden het bevoegd gezag heeft om maatwerkvoorschriften te stellen.

Planning Verzamelbesluit en -regeling bodem 2026

Gemeenten zijn bezig maatwerkregels op te nemen in hun omgevingsplan en willen rekening houden met (aanstaande) wijzigingen in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Regelmatig bevragen zij IPLO wanneer voorgenomen wijzigingen in de regelgeving in werking treden.

Dit is bijvoorbeeld het geval voor de regels uit het ontwerp Verzamelbesluit Omgevingswet IENW bodem en water 2026. Hierin zitten onder andere wijzigingen voor de regels voor graven in de bodem, en een meld- en informatieplicht voor het toepassen van staalslakken. Een andere wijziging gaat over de verplichting voor het aanleveren van data van bodemonderzoeken in XML-formaat, die is opgenomen in de ontwerp Verzamelregeling IENW bodem 2026.

Inwerkingtreding: 1 juli of 1 oktober

Volgens de laatste informatie van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is publicatie en inwerkingtreding voorzien per 1 juli of 1 oktober 2026.

Bouw

Brandbare objecten op vluchtroutes

Onze specialisten worden regelmatig bevraagd over de interpretatie van artikel 6.15 van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Volgens dit artikel mogen in een gemeenschappelijke verkeersruimte geen brandgevaarlijke objecten aanwezig zijn.

In artikel 6.15a lid 1 onder a t/m d staat welke objecten de wetgever in ieder geval als brandgevaarlijk beschouwt en dus niet in die ruimte mogen worden geplaatst:

1. meubilair
2. fietsen en scootmobielen
3. afvalstoffen en kratten
4. decoratie

De volgende objecten staat de wetgever wél toe (zie hiervoor artikel 6.15a lid 2 en 3):

• Meubilair en decoratie voor zover deze voldoen aan de volgende voorwaarden:
  a) van metaal, steenachtig materiaal of glas
  b) materiaal dat onbrandbaar is volgens NEN 6064 of
  c) materiaal dat voldoet aan brandklasse A1 als bedoeld in NEN-EN 13501-1
• objecten voor bewegwijzering en informatie aan de bewoners
• een foto, een schilderij of een andere afbeelding met een oppervlakte van ten hoogste 0,5 m² bij de toegang van een woning
• een deurmat met een oppervlakte van ten hoogste 0,5 m² bij de toegang van een woning

Meer informatie

• Objecten op vluchtroutes

Regels voor plaatsen airco

In deze periode van het jaar bereiden veel woningeigenaren zich voor op de zomer. Door de hoge prijs van aardgas is er veel belangstelling voor een split-airco, die zowel kan koelen als verwarmen. Dat zien onze bouwdeskundigen terug in de vragen die ze daarover krijgen. Met name of een airco vergunningvrij is.

Onder bepaalde voorwaarden kan een airco inderdaad vergunningvrij worden geïnstalleerd. Deze voorwaarden staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en in het tijdelijk deel van het omgevingsplan, de bruidsschat omgevingsplan. Bij het plaatsen van een airco kan sprake zijn van 2 activiteiten: de technische bouwactiviteit en de omgevingsplanactiviteit voor bouwwerken.

Meer informatie

• Vergunningvrije airco's en warmtepompen

Externe veiligheid

Eerbiedigende werking Basisnet

Onze specialisten moeten regelmatig uitleg geven over de beoordeling van externe veiligheid bij een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA). Zo kregen we vanuit een omgevingsdienst de vraag of de eerbiedigende werking Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent als uitklapper) geldt bij een BOPA voor woningsplitsing nabij een Basisnetroute voor het vervoer van gevaarlijke stoffen.

Dat zit als volgt. Als een omgevingsplan slechts 1 woning toestaat, is woningsplitsing niet toegestaan. Dan is een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) nodig. Bij de besluitvorming moet de gemeente motiveren dat sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (artikel 4.2 Omgevingswet). Ze moet de BOPA toetsen aan de instructieregels van paragraaf 5.1.2.2 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl), waaronder plaatsgebonden risico, aandachtsgebieden en het groepsrisico.

Het Basisnet is een landelijk aangewezen netwerk voor het vervoer van gevaarlijke stoffen. Daar hangen bovenstaande risico's mee samen. Bij woningsplitsing wordt een extra woning pas ná die datum via een BOPA toegestaan en valt deze dus niet onder artikel 5.3a Bkl. De eerbiedigende werking van artikel 5.3a Bkl is hierbij niet van toepassing. Deze geldt alleen voor beperkt kwetsbare, kwetsbare en zeer kwetsbare gebouwen en locaties die op 1 april 2015 al waren toegestaan én aanwezig waren.

Verder is relevant dat het aantal bewoners in de praktijk vaak nauwelijks toeneemt: 2 kleine wooneenheden worden doorgaans door ongeveer evenveel personen bewoond als 1 grotere woning. Hierdoor kan de externe-veiligheidstoets, met name het groepsrisico, veelal goed worden gemotiveerd.

Meer informatie

• Externe veiligheid: kwetsbare gebouwen en locaties
• Aandachtsgebieden en voorschriftengebieden
• Regels voor aandachtsgebieden binnen Basisnet

Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS)

Verandering in formulier Omgevingsloket voor slopen of asbest verwijderen

Behandelt u aanvragen uit het Omgevingsloket bij een gemeente, provincie of omgevingsdienst? Of dient u, bijvoorbeeld als asbestverwijderingsbedrijf, aanvragen in via het Omgevingsloket? Dan is onderstaande informatie relevant voor u.

Per 1 april 2026 is het formulier 'Slopen of asbest verwijderen – melding en informatie' in het Omgevingsloket aangepast. Er zijn aanpassingen gedaan om de gebruikersvriendelijkheid te verbeteren. Dat is gebeurd naar aanleiding van gebruikersonderzoek, feedback en meldingen van overheden bij de helpdesk. De volgorde van de vragen is nu logischer. Daarnaast zijn vragen over data en tijdstippen verduidelijkt.

Overzicht veranderingen Omgevingsloket

Lees op de pagina Veranderingen in formulieren Rijk in Omgevingsloket welke andere veelgebruikte indieningsformulieren en formulieren Vergunningcheck per 1 april 2026 zijn veranderd.

Lucht en geur

Nieuwe beoordelingsrichtlijnen BRL 100 en 200

F-gassen, ofwel gefluoreerde broeikasgassen, zijn synthetische koudemiddelen met een hoog klimaatopwarmend effect. Ze worden onder andere gebruikt in airco's, koelmachines en warmtepompen. Met nieuwe regels willen overheden in Europa het gebruik nog sterker verminderen of uitfaseren.

Vorig jaar is het gewijzigde Besluit gefluoreerde broeikasgassen en ozonlaagafbrekende stoffen in het Staatsblad gepubliceerd. Hiermee is het wettelijk kader geactualiseerd, zodat het aansluit op de herziene Europese verordening.

Let op: bij de verdere implementatie van de F-gassenverordening kan het Besluit, waar nodig, worden bijgewerkt. Bekijk het Besluit op Rijksoverheid.nl. Ook de Regeling is herzien.

Door de herziening van de landelijke wettelijke kaders zijn ook de beoordelingsrichtlijnen voor bedrijven (BRL 100) en personen (BRL 200) herzien. Beide zijn op 5 december 2025 gepubliceerd. De herziening is uitgevoerd in nauwe samenwerking met betrokken partijen en experts uit de branche, certificerende instellingen, de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), de Raad voor Accreditatie (RVA) en examencommissie CerVaKo. Dankzij deze gezamenlijke aanpak zijn de richtlijnen inhoudelijk versterkt en afgestemd op de nieuwe eisen, met oog voor de praktische uitvoering.

Meer informatie

De herziening heeft geleid tot de BRL 100 versie 3.0 en de BRL 200 versie 2.0. De bijbehorende overgangsbepalingen zorgen voor een duidelijke en realistische transitie van de vorige naar de nieuwe richtlijnen.

Nieuwe monitoringsronde CIMLK

Jaarlijks monitort het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat de luchtkwaliteit. Elk jaar is er daarvoor een monitoringsronde. Die is nu gestart. De wegbeheerders controleren en actualiseren de 'eigen' data van onder andere verkeer, omgevingskenmerken, wegen en toets- en rekenpunten. Tegelijk doen de veehouderijen-gemeenten dit voor onder andere de veehouderijen, huisvestingssystemen en toetspunten. Het Centraal Instrument Monitoring Luchtkwaliteit (CIMLK) is de ingang daarvoor.

Om bevoegde gezagen te ondersteunen bij de monitoringsronde, is de IPLO-helpdesk iedere werkdag telefonisch bereikbaar. Bij vragen of problemen kunt u dus gerust telefonisch contact opnemen.

Natuur

Jacht vanuit een voertuig

Jacht op bijvoorbeeld wilde eenden is verboden vanaf of vanuit een voertuig. Dat staat in artikel 11.66 van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Geldt dat verbod alleen voor een rijdend voertuig of ook voor een stilstaand voertuig, was de vraag van een handhaver.

Wij hebben geantwoord dat het verbod ook geldt ook voor een stilstaand voertuig. In het artikel staat namelijk 'voertuig' en maakt de wetgever geen onderscheid tussen 'rijdend' en 'stilstaand'. Dat is bewust gedaan om geen welles-nietesdiscussies te krijgen bij handhaving. Zie ook de Nota van Toelichting hierover (pagina 280/281): 'Uit een oogpunt van handhaving is het aangewezen in de verbodsbepaling geen onderscheid te maken al naar gelang een voertuig […] al dan niet in beweging is.'

Systematiek milieubelastende activiteiten

Bindend advies gemeenteraad en bezwaarfase

De gemeenteraad kan zichzelf als adviseur aanwijzen voor omgevingsvergunningen voor bepaalde gevallen van buitenplanse omgevingsplanactiviteiten (BOPA's). De raad heeft dan een bindend adviesrecht. Dit bindend adviesrecht is nieuw onder de Omgevingswet en leidt tot praktische vragen. Bijvoorbeeld over de rol van de gemeenteraad in de bezwaarfase als de reguliere procedure van toepassing is op de aanvraag.

In de bezwaarfase moet het college van burgemeester en wethouders als bevoegd gezag het bestreden besluit heroverwegen. Daarbij moet het college afwegen of het nodig is om opnieuw een bindend advies te vragen aan de gemeenteraad. Er zijn verschillende situaties mogelijk. Soms is het verstandig om de gemeenteraad om een nieuw bindend advies te vragen. Soms ligt dat minder voor de hand. Om het college bij deze afweging te helpen, heeft IPLO recent enkele situaties en overwegingen beschreven op de pagina Bindend advies gemeenteraad. Op die pagina vindt u ook verdere uitleg, tips en (procedurele) aandachtspunten.

Strengere Europese eisen voor luchtkwaliteit vanaf 2030, wat nu?

Vanaf 2030 gelden er aangescherpte Europese luchtkwaliteitsnormen voor bijvoorbeeld stikstofdioxide en fijnstof. Dat betekent dat het Rijk en decentrale overheden in de tussenliggende periode aan de slag moeten om deze doelen te halen. Daarom heeft IPLO nieuwe webpagina's gepubliceerd over de implementatie van de Europese Richtlijn Luchtkwaliteit naar de Nederlandse regelgeving en zijn er enkele webinars geweest.

Projectdefinities van Bijlage V: wat valt waaronder?

In Bijlage V van het Omgevingsbesluit staan 98 projecten vermeld waarvoor project-mer-verplichtingen kunnen gelden. In kolom 1 van Bijlage V is een omschrijving van het project gegeven. Het is een limitatieve lijst; een project moet op deze lijst staan om project-mer-plichtig of project-mer-beoordelingsplichtig te kunnen zijn. Omdat in kolom 1 slechts een korte aanduiding staat, is soms meer duidelijkheid nodig over wat het project inhoudt.

Op basis van veelgestelde vragen hierover bieden we op de pagina Toelichting projectdefinities Bijlage V uitgebreide informatie over projectdefinities, binnen 11 categorieën. Daaronder vallen onder meer windparken, landinrichtingsprojecten en rioolwaterzuiveringsinstallaties.