IPLO Uitgelicht december 2025

Asbest

Vrijgave na een asbestsanering

Medewerkers van een bedrijf benaderden ons over een asbestsanering. Zij moesten weer aan het werk op een gesaneerde locatie, maar vroegen zich af of de juiste procedures waren gevolgd. Zij willen zeker weten dat ze weer veilig aan de slag kunnen.

Wij lieten hen weten dat er na een asbestsanering altijd een eindcontrole door een onafhankelijk, geaccrediteerd laboratorium moet plaatsvinden. Pas nadat dit lab het saneringsgebied heeft vrijgegeven, mogen derden (in dit geval de medewerkers) het saneringsgebied weer betreden. Het schriftelijke bewijs van de eindcontrole na asbestsanering heet 'vrijgaverapport' of 'Rapport Eindcontrole na Asbestverwijdering'. Dit is de garantie dat de sanering volledig en goed is uitgevoerd.

Alle stappen van een asbestsanering, inclusief deze eindcontrole en vrijgave, hebben wij op de pagina Asbestverwijdering stap voor stap op een rij gezet.

Bodem

XML-plicht bij aanleveren bodemonderzoeksdata

Gemeenten en omgevingsdiensten vragen zich af of degene die een melding doet of een vergunning aanvraagt, inmiddels verplicht is om de resultaten van bodemonderzoek (de bodemonderzoeksdata) in XML-format aan te leveren. Dat format is van belang. Want met een XML-bestand kunnen bevoegde gezagen de data automatisch inlezen in hun eigen bodeminformatiesystemen, én deze eenvoudig aanleveren aan de Basisregistratie Ondergrond (BRO). Sinds 1 juli 2025 geldt er voor het bevoegd gezag namelijk een aanleverplicht aan de BRO voor milieuhygiënisch bodemonderzoek (SAD). Deze verplichting geldt nu nog niet voor de melder of de aanvrager van een omgevingsvergunning.

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat werkt aan een wijziging van de Omgevingsregeling. Met die wijziging komt er ook voor melders en aanvragers van een omgevingsvergunning een verplichting om de data van een bodemonderzoek in XML-format te verstrekken. Deze wijziging is opgenomen in de Verzamelregeling IENW bodem 2026, die in het najaar van 2025 in consultatie is geweest. De publicatie en inwerkingtreding volgen in het voorjaar van 2026. Houd voor updates Nieuws Bodem in de gaten.

Aangepaste versies BRL SIKB 6000 en 7000

Voorafgaand aan de inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft de Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB) de beoordelingsrichtlijnen BRL SIKB 6000 (milieukundige begeleiding) en BRL SIKB 7000 (uitvoering sanering) aangepast aan de regels onder de Omgevingswet.

Gedurende een overgangstermijn van 1 januari 2024 tot 1 januari 2026 konden certificaathouders stapsgewijs of in 1 keer overstappen naar de aangepaste versies van deze BRL'en. Vanaf 1 januari 2026 moeten alle certificaathouders de nieuwste versies van de BRL SIKB 6000 (versie 6.0) en BRL SIKB 7000 (versie 7.0) met de onderliggende protocollen gebruiken.

Zowel bedrijven als bevoegde overheden constateren dat nog niet alle bedrijven een erkenning voor de meest recente versie van de BRL hebben. Deze bedrijven moeten alsnog zo spoedig mogelijk hun certificaat laten wijzigen door de certificerende instelling en de wijziging van de erkenning doorgeven. IPLO krijgt er momenteel veel vragen over. We beantwoorden deze onder andere onder Veelgestelde vragen graven en saneren, onder het item welke versie van de BRL SIKB 6000 en 7000 en welk onderliggende protocollen nu te gebruiken zijn.

Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)

Papieren machtiging nu ook mogelijk

Vanaf de volgende release is het mogelijk om als gemachtigde in het Omgevingsloket een initiatiefnemer toe te voegen met behulp van een papieren machtiging. Zo hoeft een initiatiefnemer niet eerst een uitnodiging te ontvangen en in te loggen in het Omgevingsloket. De gemachtigde kan de machtigingsovereenkomst scannen en als bijlage toevoegen. Deze release is sinds 8 januari 2026 beschikbaar op de pre-productieomgeving en komt naar verwachting in februari 2026 beschikbaar op de productieomgeving. Hoe het werkt, leest u op de pagina Machtigingsovereenkomst in het Omgevingsloket.

STAM-verzoekbericht bevat nu volledige adres

STAM staat voor Standaard aanvragen en meldingen. Dit is de standaard waarmee het Omgevingsloket aanvragen en meldingen verstuurt. Kozen gebruikers voorheen een projectlocatie op basis van postcode en huisnummer? Dan kwamen de bijbehorende straatnaam en plaatsnaam niet in het STAM-verzoekbericht terecht (XML-element: 'Adresaanduiding'). Dan ontvingen zij ofwel postcode/huisnummer, ofwel straat/huisnummer/plaats. Dat leidde soms tot een zoekplaatje: om welk adres gaat het precies?

Waarom een volledig adres belangrijk is

• Een volledig adres maakt een eenduidige identificatie mogelijk van de fysieke locatie of het object waarop de aanvraag of de melding betrekking heeft. Voor het bevoegd gezag is dit essentieel om de juiste regels toe te passen en de aanvraag correct te beoordelen.
• Het adres is een sleutelgegeven: zonder een volledig en correct adres kan het systeem het verzoek mogelijk niet afleveren, waardoor vertragingen ontstaan.
• Verder gebruiken overheidsinstanties gegevens als het adres voor hun administratie en controle, vaak in relatie tot de Basisregistratie Personen (BRP) of andere basisregistraties. Een accuraat adres zorgt voor consistentie in de gegevensuitwisseling tussen verschillende systemen.
• Tot slot zorgt een duidelijk en volledig adres ervoor dat de aanvrager, eigenaar of initiatiefnemer bereikbaar is voor officiële communicatie, besluiten of vragen over de aanvraag.

Om al deze redenen is de adresaanduiding aangepast en ontvangen bevoegde gezagen nu altijd een volledig adres. U kunt dit nalezen in de Releasenotes bij release PI-36.5 en PI-36.6 (december 2025).

Externe veiligheid

Vuurwerkontwikkelingen

Rond de jaarwisseling ontvangt de helpdesk van het Informatiepunt Leefomgeving de nodige vragen (en ook meningen) over vuurwerk en het landelijk vuurwerkverbod. Hieronder zetten we de feiten op een rij.

Jaarwisseling 2026/2027

Zowel de Tweede als Eerste Kamer heeft ingestemd met de Wet veilige jaarwisseling. De wet regelt een landelijk vuurwerkverbod voor consumenten, met als streven vanaf de jaarwisseling 2026/2027. Het afsteken van F1-vuurwerk blijft het hele jaar toegestaan. Dit heet ook wel fop- en schertsvuurwerk. Denk aan sterretjes, knalerwten, Bengaalse lucifers en kleine fonteintjes. F1-vuurwerk is weliswaar het minst gevaarlijke type vuurwerk, maar het kan nog steeds heet worden en vereist dus aandacht en ouderlijk toezicht. Professionele vuurwerkshows blijven mogelijk.

Voorwaarden inwerkingtreding

Voordat de wet in werking kan treden, moet aan 3 voorwaarden worden voldaan:

1. Ontheffingsmogelijkheid in een algemene maatregel van bestuur: De wetgever werkt aan het Besluit veilige jaarwisseling, waarin de mogelijkheden voor verenigingen worden uitgewerkt, zie Consultatie Besluit veilige jaarwisseling. Met het besluit wordt het onder voorwaarden mogelijk om met een ontheffing van de burgemeester in verenigings- of stichtingsverband aangewezen F2-vuurwerk af te steken.
2. Compensatieregeling: De wetgever werkt aan de uitgangspunten ofwel grondslagen voor de nadeelcompensatieregeling voor de verkopers van vuurwerk. Dit gebeurt in overleg met de vuurwerkbranche.
3. Handhavingsplan: Het handhavingsplan is inmiddels aan de Tweede Kamer verzonden, zie de Kamerbrief over Handhavingsplan jaarwisseling. In het handhavingsplan staat wat er wordt gedaan aan voorlichting, handhaving, opsporing en communicatie. Het beschrijft per thema wat de huidige aanpak en inzet is en welke aanvullende acties vanaf 2026/2027 worden ondernomen.

Beoogde planning

De planning is om de voorhangprocedure begin 2026 te starten. Hiermee streeft de rijksoverheid naar inwerkingtreding van het landelijk vuurwerkverbod in de tweede helft van 2026.

Geluid

Standaardwaarde voor geluid door activiteiten

De standaardwaarde van geluid door activiteiten is niet in elke situatie aanvaardbaar. Als gevolg van de belangenafweging van de gemeente borgt de standaardwaarde namelijk niet altijd wat een gemeente aanvaardbaar vindt. We lichten dit toe aan de hand van een voorbeeld.

Bedrijf vraagt een BOPA aan

Een bedrijf (één activiteit) wil zich vestigen in het rustige buitengebied van een gemeente waar dat nu nog niet mag. Het bedrijf vraagt daarom een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) aan. Het bedrijf wil 45 dB(A) kunnen maken op de dichtstbijzijnde woning en wijst daarbij op de standaardwaarde voor een agrarisch gebied in artikel 5.65, lid 3 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl).

Centrale regel in artikel 5.59 Bkl

De gemeente moet de aanvraag beoordelen op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL). Ze moet ook op grond van artikel 8.0b Bkl de instructieregels uit paragraaf 5.1.4.2 Bkl toepassen. Artikel 5.59 Bkl geeft de belangrijkste sturing aan de invulling van ETFAL. Artikel 5.59, lid 1 Bkl schrijft voor dat rekening gehouden moet worden met het geluid door activiteiten op geluidgevoelige gebouwen. De gemeente betrekt in haar afweging daarom lokale specifieke omstandigheden, zoals de aard van de omgeving en de locatie van het bedrijf. Het tweede lid van artikel 5.59 doet dat door het stellen van regels aan één activiteit in het omgevingsplan of een BOPA. Die borgen dat het geluid van dat bedrijf aanvaardbaar is.

Bevoegd gezag bepaalt wat aanvaardbaar is

Het is aan de gemeente om te bepalen en te onderbouwen wat aanvaardbaar is. Dit kan bijvoorbeeld op basis van een omgevingsvisie of een aanwezig geluidbeleid. Zo kan de gemeente, gezien de aard van de omgeving en haar ambities voor dat gebied, 40 dB(A) voor dat bedrijf aanvaardbaar vinden. Is dat, door maatregelen te nemen, ook haalbaar voor het bedrijf? Dan borgt de gemeente die waarde als voorschrift bij een omgevingsvergunning voor een BOPA.

Gebiedsgerichte regels in het omgevingsplan

Een aanvraag voor een BOPA is ook een goede aanleiding om na te denken over gebiedsgerichte regels in het omgevingsplan. Het is belangrijk dat de gemeente bewuste keuzes maakt: wat wil ze bereiken in het buitengebied en hoe borgt ze dat via regels in het omgevingsplan? Een dergelijke afweging van beschermen en benutten zat namelijk niet in het Activiteitenbesluit. Dat stelde regels voor de feitelijke situaties. Het omgevingsplan stelt regels aan geluid voor de toegelaten activiteit. Dus wat een gemeente aanvaardbaar vindt, hoeft niet altijd overeen te komen met de standaardwaarde uit het Bkl.

Meer informatie

• Grondslag en taak voor het stellen van regels over geluid in het omgevingsplan
• Instructieregels over geluid voor toelaten van de meeste activiteiten op een locatie

Landbouw

Vragen geurbeleid rond veehouderijen

IPLO krijgt relatief veel vragen over het geurbeleid rond veehouderijen. Het gaat bijvoorbeeld om de status van (mantelzorg)woningen bij bestaande of voormalige veehouderijen: in hoeverre zijn deze beschermd tegen geuroverlast of beperken ze de bestaande veehouderijen? Daarnaast is er veel belangstelling voor de voortgang van nieuw geurbeleid. Onze deskundigen zetten hierover regelmatig updates op de pagina Beleidsontwikkelingen geurhinder en veehouderij.

Lucht

Voornemen intrekken stuifklassen zand, grond en brokken klei

In de periode vóór de Omgevingswet golden regels over stuifgevoelige goederen ook voor bepaalde soorten grond. Bijvoorbeeld zand en leemgrond. Bij het omzetten van de regels naar het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) hadden deze moeten vervallen, door alle soorten grond uit de lijst met stuifgevoelige goederen te verwijderen. Dit is nog niet gebeurd. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft het voornemen om enkele wijzigingen door te voeren in de stuifklassenlijst in bijlage IV van het Bal. Een exacte datum is nog niet bekend, maar de verwachting is dat dit in 2027 gebeurt.

Bevoegdheden toezicht en handhaving bij F-gassen

F-gassen (gefluoreerde broeikasgassen) zijn synthetische koudemiddelen met een hoog klimaatopwarmend effect. Ze worden onder andere gebruikt in airconditioningsystemen, koelmachines en warmtepompen.

Sinds de inwerkingtreding van de nieuwe F-gassenverordening hebben omgevingsdiensten veel vragen over de toepassing van de regels en de exacte bevoegdheden voor toezicht en handhaving. Hierop heeft het ministerie van Klimaat en Groene Groei een document opgesteld dat beschrijft welke toezichthouders voor welke bepalingen in het domein van de gefluoreerde broeikasgassen en ozonlaagafbrekende stoffen bevoegd zijn. Ook omschrijft dit document de juridische basis van deze bevoegdheden. We hebben de belangrijkste zaken uit dit document weergegeven op de pagina Toezicht en handhaving van beleid en regelgeving over ozonlaagafbrekende stoffen en F-gassen.

Nieuwsbrief over F-gassenverordening

IPLO heeft een mailinglist geopend voor iedereen die dit jaar op het certificeringsvlak veel gaat merken van de implementatie van de F-gassenverordening. U kunt zich aanmelden op IPLO Update F-gassenverordening. Zo blijft u op de hoogte van alle ontwikkelingen en bijeenkomsten rondom de F-gassenverordening.

Natuur

Verlenging omgevingsvergunning jachtgeweeractiviteit

De omgevingsvergunning voor een jachtgeweeractiviteit (voorheen: jachtakte) geldt maximaal 1 jaar en steeds tot uiterlijk 1 april. De jaarlijkse verlenging van die omgevingsvergunning vindt daarom vaak plaats in de eerste maanden van het kalenderjaar. Aanvragers moeten hun verzoek indienen bij de afdeling Korpscheftaken van de politie. Niet iedereen ontvangt automatisch een brief om de vergunning te verlengen. De verantwoordelijkheid voor een tijdige verlenging ligt altijd bij de vergunninghouder zelf. Een aanvraag loopt niet via het Omgevingsloket, maar via het aanvraagformulier van de politie. Voor de juiste procedure verwijst onze helpdesk vraagstellers door naar de pagina Aanvragen omgevingsvergunning jachtgeweeractiviteit.

Meer informatie

• Omgevingsvergunning jachtgeweeractiviteit (overzichtspagina)

Systematiek en Ruimte

Webinar Mer-beoordeling: wat kan en mag het bevoegd gezag?

Op 27 november 2025 zou tijdens de Schakel Special in Leeuwarden de sessie 'Mer-beoordeling: wat kan en mag het bevoegd gezag?' plaatsvinden. Helaas moesten we deze bijeenkomst toen annuleren. Omdat er veel belangstelling was, bieden wij de sessie alsnog online aan in de vorm van een webinar. Dit webinar vindt plaats op 5 februari 2026 van 10.00–11.00 uur via Microsoft Teams. Meer informatie vindt u op de pagina van Leerplatformmirt.nl: Webinar Mer-beoordeling: wat kan en mag het bevoegd gezag?. Aanmelden kan via de aanmeldpagina van Rijkswaterstaat. Na aanmelding ontvangt u automatisch de deelnamelink.

Vernieuwde pagina's over het instrument programma

Veel overheden ontwikkelen nieuw beleid. In dat kader is er veel belangstelling voor het Omgevingswetinstrument programma: een flexibel beleidsinstrument dat de overheid kan inzetten voor beleidsontwikkeling, uitwerking, doorwerking of uitvoering van beleid.

Bestuursorganen vragen zich af waarvoor ze het instrument kunnen inzetten. Ze willen bijvoorbeeld weten hoe de relatie is tussen bestaand beleid, de omgevingsvisie en een programma onder de Omgevingswet, welke soorten programma's er zijn en hoe ze een gezamenlijk (regionaal) programma kunnen vaststellen. Verder zijn ze benieuwd wat de voordelen van een programma zijn boven het vaststellen van bijvoorbeeld een beleidsnota, welke eisen ervoor gelden en hoe ze de participatie moeten vormgeven.

Om aan deze vragen tegemoet te komen, hebben onze experts de webpagina's over het programma aangevuld. Zo leest u bijvoorbeeld welke eisen de wet aan een programma stelt, en waarom het verstandig is om beleid vast te stellen als programma. Ook leggen onze experts uit wanneer een programma nodig is als u andere instrumenten inzet. En dat bestuursorganen ook gezamenlijk een programma kunnen maken, maar dat zij het wel ieder voor zich moeten vaststellen.

Meer informatie

Meer informatie kunt u lezen op de pagina's over het Programma.

Water

Immissietoets

De webapplicatie immissietoets is een veelgebruikte tool voor het beoordelen van stoflozingen en temperatuurlozingen. Deze applicatie wordt al langere tijd vanuit Rijkswaterstaat beheerd en onderhouden. Waterschappen en omgevingsdiensten gebruiken de immissietoets veelvuldig. Relatief veel gebruikers benaderen IPLO met vragen hierover. Daarnaast stelt Rijkswaterstaat het op prijs als gebruikers storingen in de functionaliteit melden.

Voor ingrepen in de waterbodem die mogelijk leiden tot negatieve beïnvloeding van de waterkwaliteit, heeft men een aparte tool ontwikkeld: de waterbodemimmissietoets.

Meer informatie

• Inhoudelijke informatie over de immissietoets krijgt u op de pagina Emissie-immissietoets.
• De immissietoets krijgt regelmatig een update, zie Wijzigingen immissietoets.
• Vragen over de functionaliteit, data-input of conclusies die eruit volgen, kunt u stellen aan de IPLO Helpdesk via het Vragenformulier.