Verzamelbesluit Omgevingswet IenW bodem en water 2026 treedt volledig in werking

Het Verzamelbesluit bevat wijzigingen voor bodem en water in het:

• Besluit activiteiten leefomgeving (Bal)
• Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl)
• Omgevingsbesluit
• Besluit bodemkwaliteit (Bbk)
• Drinkwaterbesluit

Het doel van de wijzigingen is het verduidelijken van de regelgeving, het herstellen van fouten en het aanscherpen of versoepelen van inhoudelijke eisen voor het onderwerp bodem en afvalwater.

Inwerkingtreding per 1 oktober 2026

Via het inwerkingtredingsbesluit van 29 september 2026 is bepaald dat de volgende wijzigingen per 1 oktober 2026 in werking treden.

• Enkele wijzigingen in het Bal voor de activiteiten graven in de bodem, opslaan van grond of baggerspecie en het toepassen van grond of baggerspecie. De belangrijkste wijzigingen zijn hier op een rij gezet:
  • De regels voor de milieubelastende activiteiten graven in de bodem met een kwaliteit kleiner dan of gelijk aan de interventiewaarde en graven in de bodem met een kwaliteit boven de interventiewaarde bodemkwaliteit zijn opgenomen in 1 paragraaf in plaats van 2 aparte paragrafen. Ook zijn wijzigingen doorgevoerd in de meld- en informatieplicht voor de start van de activiteit. En is de termijn voor het verstrekken van het evaluatieverslag na afloop van de activiteit verruimd. Lees meer hierover in een Nieuwsbericht over de wijzigingen voor graven in de bodem.
  • Er zijn enkele indieningsvereisten toegevoegd aan de melding voor de milieubelastende activiteit opslaan van grond of baggerspecie. Het gaat om gegevens die de toezichthouder nodig heeft bij het beoordelen van de melding. Zoals de verwachte startdatum van de activiteit en een vermelding of sprake is van eenmalige opslag (of dat er opslag is van meerdere partijen). Daarnaast is geregeld dat bij eenmalige opslag van een partij de regels voor het ontvangen van afvalstoffen uit paragraaf 4.50 van het Bal niet gelden.
• Voor het onderwerp bodembescherming bij milieubelastende activiteiten wijzigt het Bal ook op een aantal punten. De belangrijkste staan hieronder kort benoemd:
  • Er is verduidelijkt welke regels aan de uitvoering worden gesteld van een bovengrondse opslagtank die gedeeltelijk in de bodem of een terp ligt.
  • Het vuilwaterriool, aangesloten op een vloeistofdichte bodemvoorziening van het aansluitpunt van de vulleiding of leegzuigpunt van een bovengrondse tank voor vloeibare brandstoffen, anders dan diesel, moet vloeistofdicht zijn tot aan de slibvangput en olieafscheider als in de bovengrondse opslagtank vloeibare brandstoffen worden opgeslagen.
  • Als een stalen bovengrondse opslagtank gedeeltelijk in de bodem of een terp ligt is jaarlijks een stroomopdrukproef verplicht als er geen kathodische bescherming op is aangebracht.
  • De keuringstermijnen voor een bovengrondse opslagtanks met de opslag van diesel, gasolie of huisbrandolie waarop ondergrondse leidingen zijn aangesloten zijn aangepast. Dat is gedaan omdat uit onderzoek is gebleken dat door microbiologisch beïnvloede corrosie (MIC) er versneld lekkage van opslagtanks kan ontstaan door putcorrosie.
  • De keuringstermijnen van de opslag van brandbare vloeistoffen in ondergrondse opslagtanks zijn opgenomen in plaats van alleen te verwijzen naar PGS 28 en PGS 31. Zodat duidelijk is dat deze regels ook zijn gesteld met het oog op het voorkomen van verontreiniging van de bodem in plaats van alleen voor veiligheid.
  • De informatieplicht naar het bevoegd gezag over het afkeuren van een ondergrondse opslagtank en het verwijderen of onklaar maken ervan is opgenomen. Omdat er ten onrechte van werd uitgegaan dat dit via PGS 28 was geregeld.
  • Aan de plattegrond bij het eindonderzoek bodem is toegevoegd welke bodembedreigende stoffen worden gebruikt, gemaakt of uitgestoten.
• Voor de glastuinbouw zijn er enkele verduidelijkingen in het Bal. Ook zijn de lozingsregels aangescherpt om emissies van nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen beter te beheersen en het toezicht te versterken. Nieuw is onder meer een meetverplichting voor onderbemalingswater (met grenswaarde voor nitraat) en strengere eisen bij mobiele zuivering (bewaarplicht bewijs). Voor grondteelten gelden vergelijkbare aanscherpingen. Tot slot is het nu mogelijk om afvalwater van gebruikt substraatmateriaal na adequate zuivering via het riool te lozen, wat meer flexibiliteit biedt in gebieden zonder geschikte landbouwgrond.
• Enkele verduidelijken en herstel van fouten in het Bal, Bkl en Bbk.

Per 1 oktober 2026 is het Omgevingsloket (aanvraagformulieren en vergunningcheck) aangepast aan alle wijzigingen uit het Verzamelbesluit.

Inwerkingtreding op 1 juli 2026

Eerder waren al de volgende onderdelen uit het Verzamelbesluit op 1 juli 2026 in werking getreden:

• Een wijziging in het Bal voor de activiteit toepassen van bouwstoffen, waarbij een meld- en informatieplicht geldt voor het toepassen van staalslak.
• Een wijziging in bijlage A van het Drinkwaterbesluit, waar op verzoek van de Europese Commissie een zin is toegevoegd onder de tabellen IIIa en IIIb: 'Algemene opmerking: Het water mag niet agressief of corrosief zijn. Dit geldt in elk geval voor water dat een behandeling ondergaat, zoals demineralisatie, ontharding, membraanbehandeling of omgekeerde osmose.'

• Via een wijziging van het Omgevingsbesluit is verduidelijkt dat het bevoegd gezag voor in opdracht toepassen van bouwstoffen, grond, baggerspecie en (vermengde) mijnsteen zowel bij de Inspectie Leefomgeving en Transport als het lokale bevoegd gezag Bal ligt.

Verzamelregeling IENW bodem 2026

De Verzamelregeling IENW bodem 2026 die eerder in consultatie is geweest, is nog niet gepubliceerd in de Staatscourant. De publicatie zal op korte termijn plaatsvinden. Als datum van inwerkingtreding wordt wel 1 oktober 2026 aangehouden. In de Verzamelregeling zit onder andere een wijziging van de Omgevingsregeling waarmee er een verplichting komt om bodemonderzoeken voortaan ook in XML-bestandsformaat aan te leveren via het Omgevingsloket. Omdat de verwachting was dat publicatie van de Verzamelregeling voor 1 oktober 2026 zou plaatsvinden, is het Omgevingsloket wel per 1 oktober 2026 aangepast. In de aangepaste formulieren staan dus wel al vragen over het aanleveren van XML-bestanden bij bepaalde activiteiten. Wij adviseren initiatiefnemers om bij het aanleveren van bodemonderzoeken al op de wijziging te anticiperen.

Meer informatie

• Inwerkingtredingbesluit Verzamelbesluit (Staatsblad 2006, 297)
• Publicatie Verzamelbesluit Omgevingswet IENW bodem en water 2026 (Staatsblad 2026, 164)
• Nieuwsbericht over alle eerder in werking getreden wijzigingen Verzamelbesluit