Wijzigingen regels voor graven in bodem per 1 oktober 2026
Per 1 oktober 2026 zijn de regels voor graven in de bodem uit het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) vereenvoudigd. De regels staan nu in 1 milieubelastende activiteit graven in bodem in plaats van in 2 aparte milieubelastende activiteiten. De formulieren voor de meld- en informatieplicht in het Omgevingsloket zijn hierop aangepast.
Wijziging via het Verzamelbesluit
De wijziging van het Bal voor de regels over graven in de bodem is opgenomen in het Verzamelbesluit Omgevingswet IENW bodem en water 2026, dat op 30 juni 2026 in het Staatsblad is gepubliceerd. Via het inwerkingtredingsbesluit van 29 september 2026 is deze wijziging per 1 oktober 2026 in werking getreden..
Regels voor graven nu in 1 milieubelastende activiteit
De regels voor de milieubelastende activiteiten graven in de bodem met een kwaliteit kleiner dan of gelijk aan de interventiewaarde en graven in de bodem met een kwaliteit boven de interventiewaarde bodemkwaliteit zijn opgenomen in 1 paragraaf in plaats van 2 aparte paragrafen. Dit is gedaan om onduidelijkheden weg te nemen bij het graven in een bodem die deels beneden en deels boven de interventiewaarde verontreinigd is.
U vindt de aanwijzing van de activiteit nu in paragraaf 3.2.21 van het Bal. Daarin komt het onderscheid in kwaliteit (kleiner of groter dan de interventiewaarden) te vervallen. Paragraaf 3.2.22 van het Bal komt te vervallen.
De regels zelf zijn opgenomen in paragraaf 4.119 van het Bal. Paragraaf 4.120 komt te vervallen. Bij de regels zelf in paragraaf 4.119 wordt voortaan onderscheid gemaakt of deze voor alle graafactiviteiten gelden of alleen voor graven in een bodem boven de interventiewaarden. Bijvoorbeeld in de artikelen over de meld- en informatieplicht en de voorschriften voor tijdelijk uitnemen en voor kwaliteitsborging (milieukundige begeleiding en uitvoering). Met deze wijziging is het duidelijker wanneer welke regels gelden als sprake is van graven in een bodem die gedeeltelijk verontreinigd is boven de interventiewaarden. Hoewel de regels inhoudelijk niet zijn gewijzigd zijn bepaalde voorschriften nu in een ander artikelnummer te vinden.
| Voorschrift | Graven in bodem (nieuw) | Graven in bodem (nieuw) | Graven in bodem (oud) | Graven in bodem (oud) |
|---|---|---|---|---|
| ≤ IW | > IW | ≤ IW | > IW | |
| Toepassingsbereik activiteit | 4.1219 | 4.1219 | 4.1219 | 4.1224 |
| Melding voor start activiteit | - | 4.1220 (4 weken) | - | 4.1225 |
| Informatieplicht voor start activiteit | 4.1221 (1 week) | 4.1221 (4 weken) en 4.1222 (1 week) | 4.1220 | 4.1226 (4 weken) en 4.1227 (1 week) |
| Informatieplicht spoedreparatie | - | 4.1223 (na afloop) | 4.1228 (na afloop) | 4.1228 (na afloop) |
| Voorafgaand bodemonderzoek | 4.1224 | 4.1224 | 4.1221 | 4.1229 |
| Gescheiden ontgraven | 4.1225 | 4.1225 (met aanvullende eisen matig/sterk verontreinigd) | 4.1222 | 4.1230 (met aanvullende eisen (matig/sterk verontreinigd) |
| Tijdelijk uitnemen | 4.1226 | 4.1226 (terug in zelfde ontgravingsprofiel | 4.1222a | 4.1230a (terug in zelfde ontgravingsprofiel) |
| Tijdelijke opslag | 4.1227 | 4.1227 | 4.1223 | 4.1231 |
| Erkenning aannemer | - | 4.1228 | - | 4.1232 |
| Milieukundige begeleiding | - | 4.1229 | - | 4.1233 |
| Informatieplicht einde (evaluatieverslag) | - | 4.1230 (1 week datum, 4 weken evaluatieverslag) | - | 4.1234 (1 week) |
Beperkte inhoudelijke wijzigingen
Inhoudelijk zijn de regels voor graven in de bodem vrijwel niet gewijzigd. Wel zijn op verzoek van decentrale overheden en/of het bedrijfsleven de volgende wijzigingen doorgevoerd:
- Voortaan blijkt uit de melding of informatieplicht voorafgaand aan de activiteit duidelijker of sprake is van graven in een bodem met kwaliteit boven de interventiewaarden of alleen een bodem met een kwaliteit kleiner dan of gelijk aan de interventiewaarden. Deze informatie is van belang voor het bevoegd gezag om gericht toezicht te kunnen houden.
- Als na afloop van de sanering een evaluatieverslag van de milieukundige begeleiding overlegd moet, geldt voortaan een termijn van 4 weken in plaats van 1 week. Dit is gedaan om initiatiefnemers en BRL SIKB 6000 erkende organisaties meer tijd te geven om het evaluatieverslag samen te stellen. De termijn voor het doorgeven van de datum waarop de activiteit beëindigd is, blijft wel op 1 week staan.
- De resultaten van het bodemonderzoek moeten voortaan bij de melding of informatieplicht ook in xml-formaat aangeleverd worden. De aanleiding hiervoor is de verplichte aanlevering voor het bevoegd gezag aan de Basisregistratie Ondergrond (BRO) voor milieuhygienische informatie. De verplichting tot aanlevering via xml-formaat volgt uit een wijziging van de Omgevingsregeling via de Verzamelregeling bodem 2026. De publicatie van de Verzamelregeling bodem 2026 volgt naar verwachting in de loop van oktober en treedt met terugwerkende kracht vanaf 1 oktober 2026 in werking.
Wijzigingen in het Omgevingsloket
Vanaf 1 oktober 2026 is ook het Omgevingsloket gewijzigd voor graven in de bodem. Omdat de 2 activiteiten voor graven zijn samengevoegd tot 1 activiteit, zijn ook de indieningsformulieren voor de melding en de 2 informatieformulieren gewijzigd. Voortaan is er 1 formulier voor de melding (Graven in bodem – Melding (Rijk) en nog maar 1 formulier voor de informatieplicht (Graven in bodem – Informatie (Rijk). Uiteraard is ook de vergunningcheck aangepast.
De wijziging heeft gevolgen voor gemeenten, omgevingsdiensten en aanvragers. Een uitgebreide toelichting hierop staat in dit eerdere bericht: Grote verandering voor indieningsformulieren graven in de bodem in Omgevingsloket per 1 oktober 2026. Als voor 1 oktober 2026 een melding of informatieplicht is gedaan voor de activiteiten graven in de bodem en de activiteit start pas na die datum, is het niet nodig om een nieuwe melding of informatieplicht te verrichten.
Impact op maatwerkregels in het omgevingsplan
Sommige gemeenten hebben maatwerkregels in het omgevingsplan met afwijkende of aanvullende regels ten opzichte van de regels voor graven in de bodem. De wijziging van het Bal betekent dat deze regels gewijzigd moeten worden, omdat de maatwerkregels mogelijk naar de verkeerde artikelen of artikelonderdelen wijzigen. Dat wijzigen kan de gemeente uiteraard niet onmiddellijk doen. De maatwerkregels uit het omgevingsplan blijven gewoon doorwerken en komen dus niet te vervallen. Omwille van de duidelijkheid voor initiatiefnemers is het wel belangrijk dat de gemeente deze verwijzingen wel aanpast. En bij voorkeur zo snel als mogelijk.