Stroomschema graven in de bodem

Overgangsrecht Wet bodembescherming

In specifieke gevallen gelden de regels uit de voormalige Wet bodembescherming nog voor een locatie, omdat er sprake is van overgangsrecht. De regels voor graven uit de Omgevingswet gelden dan niet. Het is mogelijk dat er gedeeltelijk overgangsrecht geldt en dan kunnen de regels uit de Wet bodembescherming en de Omgevingswet naast elkaar gelden. Wilt u weten of voor de locatie waar u gaat graven overgangsrecht geldt, raadpleeg dan de website of het bodeminformatiesysteem van de gemeente, omgevingsdienst of provincie.

Omvang van de ontgraving

De omvang van de ontgraving is samen met de kwaliteit van de bodem bepalend voor welke regels er gelden. Als de omvang van de ontgraving groter dan 25 m3 is, dan gelden de regels uit de milieubelastende activiteit graven in bodem.

Het gaat hier om het totale bodemvolume, zoals dat in-situ in de bodem zit. Dit is bijvoorbeeld te bepalen door de ontgravingsoppervlakte te vermenigvuldigen met de ontgravingsdiepte. Daarbij is het niet relevant wat de omvang van het bodemvolume verontreinigde bodem boven de interventiewaarde is.

Het is niet toegestaan om een activiteit bewust op te knippen om daarmee niet onder de regels uit het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) te vallen. Als redelijkerwijs aannemelijk is dat er sprake is van 1 aaneengesloten ontgraving, dan kan het bevoegd gezag handhavend optreden. Advies is om bij twijfel over de exacte hoeveelheid vooraf afstemming te zoeken met het bevoegd gezag.

Spoedreparatie vitale infrastructuur

Bij een spoedreparatie aan vitale ondergrondse infrastructuur gelden er afwijkende regels. Een snelle reparatie is namelijk noodzakelijk vanuit algemeen belang. Vooraf melden of voldoen aan een informatieplicht is dan vaak niet mogelijk. Wel moeten dan achteraf gegevens aan het bevoegd gezag gestuurd worden.

Kwaliteit van de bodem bepalen door voorafgaand bodemonderzoek

De kwaliteit van de bodem is samen met de omvang van de ontgraving bepalend voor welke regels er gelden. Bij de milieubelastende activiteit graven in bodem uit het Bal is een voorafgaand bodemonderzoek verplicht. De kwaliteit van de bodem wordt dan via dit onderzoek vastgesteld.

De kwaliteit van de bodem is van belang omdat voor graven in een bodem die (gedeeltelijk) verontreinigd is boven de interventiewaarde bodemkwaliteit meer regels gelden dan voor graven in een bodem die verontreinigd is kleiner dan of gelijk aan de interventiewaarden. Als de bodem deels boven de interventiewaarden en deels beneden de interventiewaarden, dan geldt altijd de meldplicht voor de activiteit. Ook als slechts een (klein) deel van de bodem verontreinigd is boven de interventiewaarden. Voor de inhoudelijke regels geldt dat de regels die alleen gelden voor een bodem die verontreinigd is boven de interventiewaarden ook alleen gelden voor dat gedeelte van de ontgraving. Een voorbeeld hiervan is de erkenningsplicht voor de uitvoerend aannemer.
Als er sprake is van kleinschalig graven in de bodem (tot 25 m³), dan gelden er geen regels uit het Bal en dus ook geen onderzoeksplicht. Hiervoor kunnen wel decentrale regels gelden. Via de bruidsschat hebben gemeenten regels in het omgevingsplan voor kleinschalig graven. De gemeente kan deze regels aanpassen, schrappen of uitbreiden.

Daarnaast is vaak toch bodemonderzoek nodig vanwege andere redenen, bijvoorbeeld in verband met de Arbeidsomstandighedenregelgeving.

Tijdelijke uitname

De definitie van tijdelijke uitname van grond staat in bijlage I van het Bal en luidt: 'het uitnemen van grond uit de bodem, waarna die grond weer wordt teruggebracht op of in de bodem, onder dezelfde omstandigheden en zonder te zijn bewerkt.' De voorwaarden waaronder de uitgekomen grond weer teruggebracht kan worden, verschillen voor het graven in een bodem met een kwaliteit onder de interventiewaarde en graven in een bodem met een kwaliteit boven de interventiewaarde. Lees meer hierover op de pagina Tijdelijk uitnemen van grond of baggerspecie.

Als er sprake is van tijdelijk uitnemen van grond (dus geen afvoer van grond), dan gelden een aantal uitzonderingen op de regels in het Bal. Afvoer van grond is dan niet zonder meer mogelijk. Mocht toch tijdens de activiteit blijken dat niet alle grond teruggeplaatst kan worden, dan moet u het bevoegd gezag hierover informeren.

• Dat kan bij het graven in de bodem kleiner dan of gelijk aan de interventiewaarden door alsnog gegevens en documenten te overleggen (voldoen aan de informatieplicht) en daarbij aan te geven dat onverwacht toch afvoer van grond plaatsvindt. Formeel moet u dan alsnog rekening houden met een termijn van 1 week voor de informatieplicht. Met het bevoegd gezag (gemeente of omgevingsdienst) kunt u hierover in gesprek gaan.
• Bij het graven in de bodem die verontreinigd is boven de interventiewaarden moet u de gegevens van de eerdere melding wijzigen. Formeel moet u dan alsnog rekening houden met een termijn van 1 week voor het wijzigen van de melding. Met het bevoegd gezag (gemeente of omgevingsdienst) kunt u hierover in gesprek gaan.

Twijfelt u voorafgaand aan de activiteit of alle grond teruggeplaatst kan worden, beroep u dan niet bij voorbaat op de uitzonderingen voor de meld- en informatieplicht.

Milieukundige begeleiding

Bij het graven in de bodem die verontreinigd is boven de interventiewaarden is milieukundige begeleiding verplicht als afvoer plaatsvindt van (een deel van) de grond. Dit volgt uit artikel 4.1229 van het Bal. Mocht tijdens de activiteit blijken dat toch afvoer van grond gaat plaatsvinden, dan is alsnog milieukundige begeleiding nodig. Als de hoeveelheid af te voeren grond beperkt blijft tot maximaal 25 m3, geldt een uitzondering. In de artikelsgewijze toelichting van het voormalige artikel 4.1233 in het Aanvullingsbesluit bodem Omgevingswet staat namelijk: 'Omdat het praktisch gezien bijna nooit mogelijk is om alle grond weer terug te brengen in het profiel van de ontgraving wordt hiervoor een ondergrens gehanteerd van 25 m³'. Dit wil zeggen dat wordt voldaan aan de genoemde voorwaarde als ten hoogste 25 m³ verontreinigde grond niet kan worden teruggeplaatst en van de locatie moet worden afgevoerd.