Verhalen van kosten op ander bestuursorgaan

Bestuursorganen maken soms kosten bij de behartiging van belangen van andere bestuursorganen. Artikel 13.3 van de Omgevingswet regelt het verzoek aan het andere bestuursorgaan om vergoeding van de gemaakte kosten.

Op deze pagina

Wat 'extra kosten' zijn

Artikel 13.3, lid 1 Omgevingswet regelt dat het bestuursorgaan alleen 'extra kosten' kan verhalen op het andere bestuursorgaan. Het gaat om incidentele kosten die het maakt voor de behartiging van de belangen van een ander bestuursorgaan.

Een voorbeeld is een uitgekeerde schadevergoeding voor nadeelcompensatie. Het gaat hierbij alleen om de vergoeding van het deel van de schade dat is veroorzaakt door het verzoek of besluit van het andere bestuursorgaan. Dit zijn de 'extra kosten'.

Geen 'extra kosten' zijn bijvoorbeeld de kosten van het maken van het omgevingsplan. Hieronder vallen deskundigenkosten, apparaatskosten en reguliere onderzoekskosten. En ook de kosten van het nemen van een besluit op een aanvraag om een omgevingsvergunning of eventuele procedurekosten of kosten van de behandeling van het verzoek om nadeelcompensatie. Deze komen niet voor vergoeding in aanmerking. Vaak zullen deze kosten ook al anderszins zijn verzekerd. Bijvoorbeeld door een reguliere uitkering uit het gemeente- of provinciefonds, of ze zijn gedekt via de leges.

Voorwaarden vergoeding extra kosten

De extra kosten komen alleen voor vergoeding in aanmerking als ze:

redelijkerwijs niet ten laste van de rechtspersoon behoren te blijven waartoe het bestuursorgaan behoort
de vergoeding niet anderszins is verzekerd, en
een wettelijk voorschrift niet aan vergoeding in de weg staat

Redelijkerwijs wel ten laste van rechtspersoon waartoe bestuursorgaan behoort

Kosten die redelijkerwijs wel ten laste behoren te blijven van de rechtspersoon waartoe het bestuursorgaan behoort, zijn bijvoorbeeld kosten als gevolg van een instructie die is gegeven vanwege verwaarlozing van een taak of bevoegdheid. Deze komen niet voor vergoeding in aanmerking.

Anderszins verzekerd

Artikel 13.3 Omgevingswet fungeert als een vangnetregeling ten opzichte van andere wettelijke en niet-wettelijke mogelijkheden om kosten te verhalen.

Maakt een bestuursorgaan kosten voor een ander bestuursorgaan, maar is de vergoeding anderszins verzekerd? Dan kan het geen verzoek op grond van artikel 13.3 Omgevingswet doen.

Andere mogelijkheden die de Omgevingswet biedt om kosten te verhalen, zijn:

de regeling van kostenverhaal bij bouwactiviteiten en activiteiten vanwege gebruikswijzigingen (afdeling 13.6 Omgevingswet) en financiële bijdragen voor ontwikkelingen van een gebied (afdeling 13.7 Omgevingswet). Zie de pagina Kostenverhaal gebiedsontwikkeling en financiële bijdragen.
de mogelijkheid tot het sluiten van een schadevergoedingsovereenkomst op grond van artikel 13.3c Omgevingswet en het verhalen van kosten van nadeelcompensatie op grond van artikel 13.3d Omgevingswet via een beschikking. Zie de pagina Nadeelcompensatie.

Aangewezen kostenoorzaken

Alleen de extra kosten komen voor vergoeding in aanmerking als deze het gevolg zijn van:

Een verzoek van een ander bestuursorgaan om een besluit te nemen of een maatregel te treffen die is aangewezen als schadeoorzaak voor nadeelcompensatie in artikel 15.1, lid 1 Omgevingswet.
Een instructie of instructieregel over een specifieke locatie.
Een besluit over de verlening van instemming van een ander bestuursorgaan.

1. Verzoek om een besluit te nemen of een maatregel te treffen die is aangewezen als schadeoorzaak voor nadeelcompensatie in artikel 15.1, lid 1 Omgevingswet.

Hierbij gaat het dus om besluiten, regels of maatregelen op verzoek van een ander bestuursorgaan die rechtsgevolgen hebben voor burgers of bedrijven en tot nadeelcompensatie leiden.

Voorbeelden aangewezen schadeoorzaken

Bijvoorbeeld een verzoek van de minister van Infrastructuur en Waterstaat om besluiten te nemen voor de aanleg van een weg. Of bijvoorbeeld een verzoek van een waterschap om een omgevingsvergunning te verlenen voor een omgevingsplanactiviteit voor een hoogwaterkering.

2. Een instructie of instructieregel over een specifieke locatie.

Voorbeelden instructieregel en instructie over een specifieke locatie met uitleg

Een provinciale instructieregel die opdraagt om voor bepaalde locaties de uitbreidingsmogelijkheden van intensieve veehouderijen in een omgevingsplan te beperken.

Zo'n regel kan – nadat deze in het omgevingsplan is verwerkt – tot schade leiden voor een veehouderij. De veehouder kan de gemeente dan vragen om nadeelcompensatie. Als de gemeente vervolgens nadeelcompensatie uitkeert, kan de gemeente bij de provincie een verzoek doen om een kostenvergoeding.

De instructie om in een omgevingsplan een regel op te nemen in verband met de aanleg van een rijksweg, of de aanwijzing van een gebied in een omgevingsverordening tot natuurgebied die wordt verwerkt in een omgevingsplan.

Leidt dat tot nadeelcompensatie? Dan kan de gemeente een verzoek om kostenvergoeding doen bij het bestuursorgaan dat de instructie gaf.

Instructieregels die het bestuursorgaan in algemene zin opdragen om een bepaald aspect van de fysieke leefomgeving te reguleren, zijn geen grond voor een verzoek om vergoeding van de gemaakte kosten.

Voorbeeld geen instructieregel over specifieke locaties

Een instructieregel met de opdracht om voor het aspect geluid regels in het omgevingsplan op te nemen of om in het omgevingsplan rekening te houden met cultureel erfgoed en daarvoor beschermende regels op te nemen. Deze zijn geen grond voor een verzoek om vergoeding van de gemaakte kosten.

3. Een besluit over de verlening van instemming van een ander bestuursorgaan.

Voorbeeld besluit over instemming

De instemming van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voor een omgevingsvergunning voor een rijksmonumentenactiviteit voor een archeologisch rijksmonument als niet de minister, maar een ander bestuursorgaan het bevoegd gezag is. Dit is geregeld in artikel 13.3, lid 1 Omgevingswet.

Procedure

De te volgen procedure volgt uit de Omgevingswet en de Awb.

Eerst minnelijk overleg

Voordat het bestuursorgaan een formeel verzoek tot kostenvergoeding mag doen, moeten de bestuursorganen eerst overleggen over de te vergoeden kosten en de hoogte van die kosten. Dit volgt uit de in artikel 13.3, lid 1 van de Omgevingswet opgenomen bewoordingen 'en over de toedeling van die kosten geen overeenstemming is bereikt'.

Is het lastig om tot overeenstemming te komen over de (hoogte van de) te vergoeden kosten? Dan kan een gemeente aan Gedeputeerde Staten vragen om te bemiddelen. Artikel 174 van de Provinciewet geeft Gedeputeerde Staten een bemiddelende rol in conflicten tussen gemeenten, waterschappen en openbare lichamen ingesteld bij gemeenschappelijke regeling binnen hun provincie. In andere gevallen kunnen de bestuursorganen een andere bemiddelaar inschakelen.

Geen termijn indienen verzoek

De Omgevingswet stelt geen termijn voor het indienen van een formeel verzoek om vergoeding van de kosten als bedoeld in artikel 13.3. Het verzoekende bestuursorgaan moet zelf beoordelen welk moment het geschiktst is. Logischerwijs wacht het bestuursorgaan hiermee tot de (omvang van de) volledige kosten bekend zijn.

Regels procedure verzoek

Titel 4.1 Awb (Beschikkingen) is van toepassing op het formele verzoek. Deze titel geeft regels over de aanvraag, de voorbereiding en de beslistermijn (8 weken na ontvangst aanvraag).

Bezwaar en beroep

Het verzoek om vergoeding van extra kosten is een Awb-besluit. Daartegen staat bezwaar en beroep bij de bestuursrechter open (artikelen 8:1 en 7:1 Awb).