Plannen voor ontwikkeling DSO: 1e kwartaal 2026

In het Helpcentrum vinden initiatiefnemers zelf informatie en hulp bij gebruik van het Omgevingsloket. Dit kwartaal wordt verder gewerkt aan doorontwikkeling van het Helpcentrum.

Zo wordt het mogelijk om feedback te geven op helpartikelen. Ook wordt gewerkt aan het verbeteren van de zoekfunctionaliteit.

De onderdelen van het Omgevingsloket hebben een eigen landingspagina. Deze pagina's zijn allemaal op dezelfde manier opgezet en ontworpen.

Dit kwartaal werkt het ontwikkelteam verder aan verschillende verbeteringen voor deze pagina’s:

• Vervolg op een analyse om de landingspagina’s beter aan te laten sluiten bij de verschillende doelgroepen.
• Optimaliseren van het loket voor zoekmachines.
• Zorgen voor een betere aansluiting bij doorklikken naar het loket vanaf andere websites.
• Het mogelijk maken om te experimenteren met ideeën om de digitale dienstverlening te verbeteren.

Om de gebruikersvriendelijkheid van het Omgevingsloket te verbeteren, worden regelmatig gebruikersonderzoeken gedaan. Ook dit kwartaal zijn weer verschillende gebruikersonderzoeken gepland door de onderzoekers van het DSO:

• Vergunningcheck, Aanvragen en Maatregelen op maat: gebruikerstest van het herontwerp
• Regels op de kaart: verkennend onderzoek naar regels op maat en informatieproducten.
• Pagina voor bedrijven: gebruikerstest van het ontwerp en de toegang van de pagina voor bedrijven.
• Welke juridische informatie is relevant voor eindgebruiker: afronden van het verkennend onderzoek naar klantreizen van verschillende doelgroepen en het opleveren van het onderzoeksrapport.

Ook andere partijen doen gebruikersonderzoeken voor het Omgevingsloket, zoals het Rijk en gemeenten. Meer over gebruikersonderzoeken leest u op de pagina Resultaten gebruikersonderzoeken Omgevingsloket.

Dit kwartaal wordt gewerkt aan het webanalyseplatform Piwik om bezoekersgedrag beter te kunnen meten.

Zo kunnen ontwikkelteams bijvoorbeeld verbanden leggen tussen gezochte werkzaamheden en aangeboden en geselecteerde werkzaamheden.

Het Omgevingsloket moet voor iedereen begrijpelijk en toegankelijk zijn. Daarom moet het voldoen aan de WCAG-richtlijnen. WCAG staat voor Web Content Accessibility Guidelines: Richtlijnen voor toegankelijke websites.

Dit kwartaal wordt gewerkt aan de voorbereidingen voor de toegankelijkheidstoets voor Regels op de kaart.

Initiatiefnemers
Overheden

Sinds juni 2025 zijn contactgegevens van gemeenten en waterschappen te zien in het resultaat van de Vergunningcheck. Overheden hebben hiervoor handmatig contactgegevens aangeleverd bij het DSO.

Dit kwartaal sluit het DSO aan het Register van Overheidsorganisaties (ROO). Via dit register worden actuele contactgegevens van gemeenten en waterschappen automatisch opgehaald. Overheden kunnen zelf hun contactgegevens in dit register beheren.

De eerder aangeleverde contactgegevens zijn toegevoegd in het ROO. De ontwikkelteams werken dit kwartaal aan de technische aansluiting op het ROO en aan het tonen van de contactgegevens in het resultaat van de Vergunningcheck.

Bedrijven kunnen meerdere vestigingen hebben. De wens is om bij een aanvraag een specifieke vestiging te kunnen opgeven. Want een hoofdvestiging kan bijvoorbeeld ook een aanvraag doen voor een andere vestiging.

Door het vestigingsnummer zelf te selecteren, worden de juiste adresgegevens automatisch ingevuld. Dit is voor bedrijven en voor overheden efficiënter en duidelijker en voorkomt extra administratieve lasten, vertraging bij de behandeling en problemen bij bijvoorbeeld het betalen van leges.

De ontwikkelteams starten dit kwartaal met de ontwikkeling. Het komt in een volgend kwartaal beschikbaar in het Omgevingsloket.

Bij het selecteren van een kadastraal perceel worden in Vergunningcheck, Aanvragen en via de API’s soms ook werkingsgebieden van aangrenzende percelen teruggegeven. Dit leidt vooral bij randpercelen tot meldingen dat meerdere gemeenten van toepassing zijn, terwijl een perceel altijd in één gemeente ligt.

Het doel is een zuivere selectie, waarbij alleen de werkingsgebieden van het gekozen perceel worden meegenomen. Dit kwartaal onderzoeken de ontwikkelteams de oplossingsmogelijkheden.

Voor de Vergunningcheck, Aanvragen en Maatregelen op Maat wordt gewerkt aan een herontwerp voor het scherm met gekozen werkzaamheden en activiteiten.

Bij het kiezen van werkzaamheden of activiteiten is het overzicht met gekozen werkzaamheden of activiteiten standaard ingeklapt. In het nieuwe scherm blijft dit overzicht altijd zichtbaar, zodat initiatiefnemers overzicht houden en geen werkzaamheden of activiteiten dubbel selecteren.

Dit kwartaal doen ontwerpers aanvullend onderzoek onder incidentele gebruikers om hun wensen en knelpunten beter in kaart te brengen. Daarnaast werken ze verder aan het uitwerken van het nieuwe ontwerp.

Regels op de kaart werkt op dit moment niet optimaal met plannen met grote of veel geometrieën. Deze worden niet altijd getoond op de kaart.

Afgelopen kwartalen hebben ontwikkelteams naar een oplossing gezocht en is er getest. Dit kwartaal krijgt Regels op de kaart een update zodat ook grote of gedetailleerde plannen goed weergegeven kunnen worden. Daarmee wordt het bekijken van locaties voor gebruikers betrouwbaarder en makkelijker.

Uit gebruikersonderzoeken blijkt dat veel gebruikers prikken op de kaart zonder daar een reden voor te hebben. Het geselecteerde gebied wordt hierdoor aangepast, maar dit is voor gebruikers niet altijd duidelijk. Hierdoor kunnen ze regels missen voor de oorspronkelijke locatie.

Bij prikken op de kaart is het belangrijk dat gebruikers weten wat de gevolgen zijn van het kiezen van een andere locatie. Ook de interactie bij het tekenen op de kaart kan beter. Dit kwartaal werken de ontwikkelteams aan het uitwerken en testen van een nieuw ontwerp.

Het zoeken op onderwerp wordt stap voor stap uitgebreid bij Regels op de kaart. Eind 2024 zijn de eerste onderdelen al gerealiseerd: zoeken binnen vastgestelde omgevingsdocumenten en zoeken binnen ontwerpdocumenten.

De volgende stap is het uitbreiden van deze zoekfunctie met besluitversies en IMRO-documenten uit ruimtelijkeplannen.nl. Zodat gebruikers alle relevante regelinformatie vanuit één plek kunnen doorzoeken.

Hier werken teams dit kwartaal aan verder. Het zoeken binnen IMRO-documenten kan vanaf dit kwartaal, het zoeken binnen besluitversies wordt in een volgend kwartaal afgebouwd.

Om gebruikers beter te informeren over kennisgevingen van voorgenomen besluiten, wordt dit kwartaal bij Regels op de kaart een verwijzing toegevoegd naar Berichten over uw Buurt van Logius.

De link komt op de landingspagina van Regels op de Kaart. De tekst van de link wordt: ‘Kennisgevingen van voorgenomen besluiten vindt u in Berichten over uw buurt’, waarbij ‘Berichten over uw buurt’ doorverwijst naar https://www.overheid.nl/berichten-over-uw-buurt.

Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de motie Moonen over het bevorderen van participatie.

De ambitie van de bestuurlijke koepels is om in het Omgevingsloket de regelgeving via Regels op de kaart specifieker te tonen. Hoewel er al diverse filteropties zijn, is het voor gebruikers nog steeds een zoekplaatje om alle regels te vinden die gelden bij bepaalde activiteiten.

Op basis van de inzichten uit het gebruikersonderzoek worden dit kwartaal verschillende oplossingsscenario’s verder uitgewerkt. Hierbij wordt gekeken naar hoe regels beter op maat vindbaar gemaakt kunnen worden.

Gebruikers zoals makelaars, taxateurs en adviesbureaus willen specifieke informatie uit het Omgevingsloket kunnen downloaden. Zoals een bestemming, relevante regels en de kaartcontext van een perceel.

Om deze informatie te gebruiken, maken ze nu schermafdrukken. De wens is om informatie te kunnen exporteren, zoals dat eerder ook mogelijk was in ruimtelijkeplannen.nl.

De ontwikkelteams onderzoeken dit kwartaal welke informatiegebruikers precies moeten kunnen selecteren en downloaden. En hoe gebruikers dit op een begrijpelijke manier via het Omgevingsloket of het Open Stelsel kunnen downloaden.

IMRO-documenten uit ruimtelijkeplannen.nl zoals bestemmingsplannen zijn ook te zien in Regels op de kaart. Maar de weergave van deze plannen is anders dan bij omgevingsdocumenten, zoals omgevingsplannen.

Het doel is om de weergave van alle plannen zoveel mogelijk gelijk te trekken, zonder alle opties bij omgevingsdocumenten na te bouwen. Het gaat onder meer om:

• een uniforme inhoudsopgave
• het kunnen selecteren van een niveau in de inhoudsopgave
• het ontdubbelen van bestemmingen in plekinfo
• het opnemen van gekozen filters en het kaartbeeld in de URL
• het oplossen van enkele bugs rond IMRO-documenten

De ontwikkelteams verkennen dit kwartaal welke verbeteringen haalbaar en zinvol zijn om de gebruikservaring van IMRO-documenten beter te laten aansluiten op die van omgevingsplannen.

Dit kwartaal wordt onderzocht of en hoe locaties die indicatief bedoeld zijn duidelijker zichtbaar gemaakt kunnen worden in Regels op de kaart.

Overheden gebruiken soms bij beleidsdocumenten locaties waarvan de begrenzing indicaties bedoeld is, bijvoorbeeld bij een omgevingsvisie. De begrenzing van zo’n gebied is dan niet exact, zoals een werkingsgebied dat hoort bij juridische regels.

De ontwikkelteams onderzoeken dit kwartaal of en hoe dit visueel weergegeven kan worden.

Regels op de kaart verstuurt en verwerkt grote hoeveelheden data, vooral bij omvangrijke omgevingsplannen met veel annotaties en geometrieën.
Wanneer plannen groter worden, neemt de belasting voor gebruikers toe, zeker op mobiele apparaten.

De ontwikkelteams onderzoeken dit kwartaal mogelijkheden om de verstuurde data te verminderen. Ook kijken ze hoe ze de performance voor het tonen van deze data kunnen verbeteren.

Vorig jaar zijn de nieuwe versie van de Standaard officiële publicaties (STOP 1.4) en het Informatiemodel Omgevingswet (IMOW 3.1) vastgesteld en gepubliceerd. De nieuwe versies van de standaarden bieden meer consolidatiescenario’s en aanvullende mechanismen, zoals besluiten die gelijktijdig in werking treden, een inhaalbesluit en het verwerken van een uitspraak van een rechter.

Dit kwartaal wordt verder gewerkt aan het aanpassen van de toepassingsprofielen (TPOD) aan de nieuwe versies van STOP en IMOW.

De toekomstige versie STOP 1.4 vindt u op GitLab, waar Kennis- en Exploitatiecentrum voor Officiële Overheidspublicaties (KOOP) de documentatie van de standaard publiceert.

De toekomstige versie IMOW 3.1 vindt u op de website van Geonovum.

Geonovum heeft in 2025 de Annotatierichtlijn voor omgevingsdocumenten met artikelstructuur opgeleverd.

Dit kwartaal werken ze aan de doorontwikkeling van deze annotatierichtlijn. Dit doen ze voor de volgende 2 onderwerpen:

• Verduidelijken van verhouding tussen annotatierichtlijn en bruidsschat: veel onderdelen van de bruidsschat voldoen niet aan de richtlijn, wat zorgt voor onduidelijkheid: waar gaat de richtlijn precies over, en wat valt erbuiten?
• Verduidelijken van de tekst op verschillende punten binnen gebiedsaanwijzing, activiteit en normen.

Hiervoor verwerken ze dit kwartaal aanpassingen in een tweede versie, zodat de werkgroep deze kan reviewen.

Geonovum gaat dit kwartaal ook verder met de annotatierichtlijn voor omgevingsdocumenten met een vrijetekststructuur. Deze is vooral bedoeld voor het annoteren van omgevingsvisies en programma’s.

Hoewel hiervoor al handreikingen bestaan, ontbreekt een uniforme richtlijn om deze documenten optimaal te digitaliseren en annoteren binnen het DSO. Een consistente annotatierichtlijn helpt overheden om hun visies en programma’s in één keer goed te ontsluiten, waardoor gebruikers deze documenten beter kunnen vinden en begrijpen.

Vorig kwartaal is Geonovum gestart met de analyse en een eerste opzet. Dit kwartaal werken ze de opzet en de richtlijnen verder uit voor een eerste review door de werkgroep. De verwachting is dat volgend kwartaal de openbare reviewronde start voor deze nieuwe annotatierichtlijn.

Dit kwartaal werken ontwikkelteams verder aan het kunnen gebruiken van eigen symbolisatie. Overheden gebruiken nu standaardsymbolisatie bij kaartobjecten. Hiermee krijgen objecten bij Regels op de kaart een bepaalde kleur.

Overheden willen in sommige situaties zelf kunnen bepalen met welke symbolisatie objecten op de kaart worden weergegeven, bijvoorbeeld bij documenten over een specifiek thema. De standaard-symbolisatie is dan te beperkt. Bij een programma over water worden dan bijvoorbeeld alle objecten op de kaart dan met dezelfde tint blauw weergegeven.

In het Informatiemodel Omgevingswet (IMOW) is de mogelijkheid al toegevoegd dat overheden eigen symbolisatie kunnen gebruiken. Dit kwartaal wordt mogelijk gemaakt dat Regels op de kaart eigen symbolisatie ondersteunt. Ook worden stappen gezet om eigen symbolisatie te ondersteunen in de Stelselcatalogus Omgevingswet. Het aanleveren van eigen symbolisatie via de LVBB wordt in een volgend kwartaal mogelijk.

Overheden
Gebruikers Regels op de kaart

Na het aanleveren van omgevingsdocumenten zijn de documenten nu niet direct zichtbaar bij Regels op de kaart. Dit is wel wenselijk, zodat overheden direct na aanlevering nieuwe wijzigingen of een kennisgeving kunnen aanleveren. Ook zijn er dan geen verschillen tussen de portalen van KOOP, zoals officielepublicaties.nl en Regels op de kaart.

Om dit te realiseren moeten de LVBB en het DSO anders met elkaar gaan samenwerken. Het gaat dan om de verwerking van mutaties en de manier waarop kennisgevingen direct kunnen worden opgepakt en gepubliceerd.

Vorig jaar zijn ontwikkelteams gestart met een analyse wat er nodig is om dit mogelijk te maken. Dit kwartaal onderzoeken ze wat verder nog nodig is om dit te realiseren. Naar verwachting starten ontwikkelteams volgend kwartaal dan met de ontwikkeling.

De wens is om verleende vergunningen ook te delen via het DSO. Bijvoorbeeld om deze te tonen bij Regels op de kaart in het Omgevingsloket. Maar ook voor het opbouwen van een vergunningenregister, voor een altijd actuele digitale vergunning.

Vorig jaar is een verkenning gestart door ontwikkelteams van het DSO, samen met gemeenten, provincies en andere partners. Dit kwartaal gaat deze verkenning verder.

Overheden kunnen waardes uit waardelijsten gebruiken bij het annoteren van omgevingsdocumenten.

Dit kwartaal wordt gewerkt aan een testvoorziening voor waardelijsten. Hiermee kan de Stelselcatalogus Omgevingswet controleren of het publiceren van omgevingsdocumenten goed blijft werken bij veranderingen in waardelijsten.

Als een initiator van een samenwerking de samenwerking verwijdert is het wenselijk dat de partners hierover een notificatie krijgen. Hiermee krijgen partners de mogelijkheid om eventuele documenten nog op te slaan.

In de huidige situatie moeten partners contact opnemen met de initiator, die bestanden achteraf moet delen. Dit kwartaal werken de ontwikkelteams verder aan de realisatie van een notificatie.

Het webportaal van de SWF is als tijdelijke voorziening ingericht. Overheden, leveranciers en marktpartijen willen graag duidelijkheid over de toekomst van het webportaal.

Om hier duidelijkheid over te krijgen wordt dit kwartaal een analyse gestart naar onder andere gebruik, doelgroepen en marktpositie.

Met aansluitpunten kunnen overheden toepasbare regels voor maatwerkregels toevoegen aan bijvoorbeeld de toepasbare regels van het Rijk. Bijvoorbeeld voor de Vergunningcheck of voor indieningsvereisten.

Overheden ervaren nu moeilijkheden met de manier waarop aansluitpunten werken. Ze kunnen bijvoorbeeld geen toelichting toevoegen bij de conclusie in de Vergunningcheck. Ook kunnen ze geen conclusie toevoegen aan de toepasbare regels voor de Vergunningcheck.

De huidige techniek voor toepasbare regels kan dit nu niet goed ondersteunen. Dit kwartaal werkt het ontwikkelteam verder aan een oplossing voor deze problemen (aansluitpunten 2.0). Dit wordt naar verwachting het volgend kwartaal afgerond.

Meer over aansluitpunten vindt u op de pagina Toepasbare regels voor maatwerkregels toevoegen met een aansluitpunt.

Het moet mogelijk zijn dat een initiatiefnemer niet alle vragen hoeft te beantwoorden die voor hem zijn klaargezet. Er zijn meerdere scenario's waarin het volledig invullen van de vragenlijst niet nodig is. Het Omgevingsloket gebruikt hiervoor het principe van dynamische vragen.

Eerder hebben ontwikkelteams met overheden en leveranciers een nieuwe opzet getest voor dynamische vragen. Dit kwartaal doen teams voorbereidingen om uitgebreider te testen met leveranciers.

Via het Open Stelsel moet het ook mogelijk zijn om sessiegegevens mee te kunnen nemen tussen de verschillende onderdelen van het Omgevingsloket, zoals de locatie of een activiteit.

Vorig kwartaal zijn de ontwikkelaars gestart met een analyse om een oplossing uit te werken. Daar gaan ze dit kwartaal mee verder.

Ook dit kwartaal werken de ontwikkelteams aan wat gebruikers uit de zakelijke markt nodig hebben voor ze de API's van het DSO gaan gebruiken. En bieden ze hier ondersteuning bij.

Vorig jaar is een community opgericht onder leiding van een communitymanager. Voor de gebruikers van het Open Stelsel wordt 4 keer per jaar een overleg georganiseerd. De volgende bijeenkomst is op 19 maart 2026 en staat in het teken van AI en het Open Stelsel. Meer over deze bijeenkomst vindt u op het Ontwikkelaarsportaal.