Prognose ontwikkeling DSO voor de lange termijn - vanaf 3e kwartaal 2026

Een deel van de gebruikers van het Omgevingsloket bezoekt het loket via een mobiel apparaat, zoals een tablet of een smartphone (20 tot 30%). Het Omgevingsloket is daarvoor niet geoptimaliseerd. Bij kleine schermen is de bruikbaarheid van het loket soms beperkt.

Doel: alle functies van het Omgevingsloket moeten eenvoudig en gebruiksvriendelijk beschikbaar zijn, ongeacht het apparaat. Zo kunnen gebruikers altijd en overal toegang hebben tot actuele informatie en werken aan hun plannen.

Q3 2026
(analyse)

Q4 2026 t/m Q1 2027
(realisatie)

Deze periode werken de ontwikkelteams aan het verbeteren van de gebruikersvriendelijkheid van de Vergunningcheck en het aanvraagproces. Hierdoor kunnen gebruikers, zoals inwoners en bedrijven, sneller hun weg vinden in het Omgevingsloket.

Om dit te realiseren wordt onder andere gekeken naar gebruikerservaringen en getest met prototypes.

Doel: minder administratieve lasten, snellere processen en een loket dat aansluit bij de wensen van de gebruiker.

In de eerste 3 kwartalen van 2027 analyseren ontwikkelteams welke verbeteringen ze verder kunnen doen voor de gebruikersvriendelijkheid. Dit is een vervolg op de eerdere verbeteringen.

Verbeterdoelen zijn ook nu: informatie actueler, vollediger, beter en/of sneller inzichtelijk maken, minder administratieve lasten en een gebruikersvriendelijke ervaring – ook op mobiele apparaten.

Q3 t/m Q4 2026 (realisatie)

In het 3^e en 4^e kwartaal van 2026 werken de ontwikkelteams aan een aantal nieuwe functionaliteiten om de Vergunningcheck te verbeteren. Bijvoorbeeld: het mogelijk maken om de stappen in de Vergunningcheck tussentijds op te slaan. En het makkelijker maken voor overheden om herbruikbare vragen te beheren, zodat de initiatiefnemer minder vragen hoeft te beantwoorden.

Q2 2027 t/m Q3 2027
(analyse)

In deze ontwikkeling analyseren de ontwikkelteams hoe de Vergunningcheck eenvoudiger, makkelijker en gebruiksvriendelijker kan worden gemaakt.

Q3 2026 t/m Q4 2026

(analyse)

Deze ontwikkeling  maakt het mogelijk om alle asbestgerelateerde meldingen via het Omgevingsloket te kunnen doen. Hiervoor is eerst een juridische basis nodig, daar wordt in deze ontwikkeling aan gewerkt.

Op dit moment moeten asbestgerelateerde meldingen namelijk vaak via meerdere systemen worden gedaan, waaronder het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS). Omdat LAVS wordt uitgefaseerd, moeten alle meldingen rond asbestverwijdering via het Omgevingsloket gaan.

Doel: 1 centraal loket voor alle asbestgerelateerde meldingen. Dat maakt het proces eenvoudiger, sneller en overzichtelijker.

Q3 2026
(analyse)

Q4 2026 t/m Q4 2027
(realisatie)

Deze ontwikkeling maakt het mogelijk dat initiatiefnemers gelijk de relevante regels voor hun plannen getoond krijgen in Regels op de kaart. Dit voorkomt dat initiatiefnemers niet overspoeld raken door een grote hoeveelheid regels, maar juist geholpen worden om snel en duidelijk te zien wat écht voor hen van toepassing is.

Op dit moment biedt het Omgevingsloket een aantal filteropties, maar de resultaten zijn soms onoverzichtelijk en onvolledig. Dat gaan de ontwikkelteams verbefteren met een stelselbrede aanpak. Denk aan betere ordening van regels, uitgebreidere zoek- en filtermogelijkhedenf, en slimme hulpmiddelen zoals vragenbomen.

Daarom wordt in deze periode gewerkt aan ‘Regels op maat’: een handige manier om regels van meerdere overheden tegelijk te selecteren en te presenteren.

Q3 2026
(realisatie)

Deze ontwikkeling maakt het mogelijk dat de informatiebronnen voor externe veiligheid, geluid en publiekrechtelijke beperkingen worden aangesloten op het DSO.

Hierdoor kunnen initiatiefnemers, bevoegde gezagen en belanghebbenden in Regels op de kaart sneller, vollediger en met minder fouten beschikken over omgevingsinformatie.

Initiatiefnemers kunnen naast alle regelgeving over hun voorgenomen activiteit, ook de bekende omgevingsinformatie raadplegen voor een locatie. Ze weten dan bijvoorbeeld of hun initiatief in of vlakbij een beschermd natuurgebied ligt en of ze natuuronderzoek moeten doen en mogelijk extra maatregelen moeten nemen.

Informatieproducten: Informatiebron publiekrechtelijke beperkingen koppelen
(WKPB en overig)

Q3 2026 t/m Q1 2027
(analyse)

Q2 t/m Q3 2027
(realisatie)

Deze ontwikkeling maakt het mogelijk om naast de rijksmonumenten, de overige informatiebronnen uit de Wet kenbaarheid publiekrechtelijke beperkingen onroerende zaken (WKPB) aan te sluiten op het DSO. En raadpleegbaar te maken in Regels op de kaart.

Hiermee kan de initiatiefnemer inzien welke publiekrechtelijke beperkingen gelden op een locatie.

Informatieproducten: Beschikbaar stellen van
2^e set informatiebronnen

Q3 t/m Q4 2026
(analyse)

Q1 t/m Q4 2027
(realisatie)

Deze ontwikkeling maakt het mogelijk om meer informatieproducten aan te sluiten op het DSO en inzichtelijk te maken in Regels op de kaart.

Met het afronden van de generieke oplossing voor het ontsluiten van omgevingsinformatie in het DSO, en het daadwerkelijk aansluiten van de eerste tranche informatiebronnen, ontstaat er mogelijk ruimte voor het aansluiten van de tweede tranche van bronnen.

Voorstellen vanuit verschillende koepelorganisaties:

• bodemloket, beschermde stads- en dorpsgezichten, landelijk asbestsysteem (VNG)
• peilgebieden en aquathermie (Unie van Waterschappen)
• informatiekaart Natuur (Interprovinciaal Overleg)

Omgevingsvergunning: Zichtbaar in het DSO

Q3 2026 t/m Q3 2027
(analyse)

Deze ontwikkeling maakt het mogelijk omgevingsvergunningen inzichtelijk te maken in het DSO. Met name voor toepassing op vergunningen van provincies die niet in officielebekendmakingen.nl staan, zoals de opvolgers van de huidige Wnb-vergunningen (Wet natuurbescherming), milieuvergunningen en ontwerpvergunningen.

Voor de monitoring en handhaving is het belangrijk een volledig en samenhangend beeld te geven van de vergunde situatie. Dit betekent dat het mogelijk moet zijn om de vergunde data bij elkaar op te kunnen tellen. Hiervoor moeten vergunningen naast platte tekst dus ook een data-component bevatten.

Voor de verlening en handhaving is het ook relevant om te weten wat de norm is vanuit de omgevingsdocumenten, wat al is vergund en hoeveel ruimte er is voor nieuwe aanvragen. Hiervoor is een duidelijke administratie van normen en verleende vergunningen nodig.

Q3 2026 t/m Q4 2027
(realisatie)

Deze ontwikkeling ondersteunt de gecontroleerde overgang naar nieuwe versies van de STOP- en IMOW-standaarden. Door middel van ‘concurrent versioning’ kunnen oude en nieuwe versies tijdelijk naast elkaar bestaan.

Hierdoor hebben leveranciers en overheden de ruimte om hun systemen en processen gefaseerd aan te passen, zonder verstoring van de lopende publicaties. Deze ontwikkeling is daarmee een belangrijke randvoorwaarde voor het realiseren van de roadmap en het opschalen van de planketen.

Q3 2026 t/m Q4 2027
(realisatie)

Deze ontwikkeling maakt het mogelijk om wijzigingen in regelgeving geautomatiseerd en juridisch correct te verwerken, ook in situaties waarin meerdere besluiten of mutaties samenkomen. Dit is belangrijk nu de cyclus van het muteren van omgevingsdocumenten op gang komt en complexer wordt.

Door deze consolidatiescenario’s te ondersteunen kunnen overheden efficiënter werken en zijn ze minder afhankelijk van handmatige work-arounds. Dit zorgt voor snelheid en verkleint juridische risico’s in het publicatieproces.

Q3 2026 t/m Q2 2027
(realisatie)

De afronding van STOP 1.0 is gericht op het volledig operationeel maken van bestaande functionaliteiten binnen de planketen. Hierbij gaat het onder andere om verbeteringen in validatie, rapportage, verwerking en presentatie van omgevingsdocumenten. Ook wordt gewerkt aan een snellere verwerking van informatie. Zo zijn publicaties sneller en consistenter beschikbaar in de keten.

Deze ontwikkeling versterkt de basis van het stelsel en verbetert de gebruikersvriendelijkheid en betrouwbaarheid.

Q3 2026 t/m Q4 2026
(analyse)

Deze ontwikkeling verkent de mogelijkheden om op een uniforme en veilige manier interbestuurlijk te kunnen samenwerken aan concept-omgevingsdocumenten vóór publicatie. Op dit moment gebeurt dit vaak via versnipperde en niet-gestandaardiseerde middelen, met risico’s voor de kwaliteit en consistentie.

De oplossing moet bijdragen aan efficiëntere planvorming, betere afstemming tussen partijen en het voorkomen van fouten in latere stappen van de keten. Op dit moment ligt de focus op het analyseren en het bepalen van de verdere richting.

Q1 t/m Q2 2027
(analyse)

Deze ontwikkeling richt zich op het structureel uitwisselen van omgevingsplannen tussen verschillende partijen en softwaresystemen.

In de praktijk werken gemeenten vaak samen met externe adviesbureaus die andere plansoftware gebruiken, wat risico’s geeft bij het overdragen van planwijzigingen. De huidige validatieservice biedt hiervoor tijdelijk ondersteuning, maar maakt nog geen onderdeel uit van het landelijk stelsel.

Begin 2027 wordt gewerkt aan een structurele service binnen het stelsel. Dit verbetert de technische kwaliteit, vermindert fouten in de keten en maakt het publicatieproces betrouwbaarder.

Vanaf Q4 2027 (realisatie)

Deze ontwikkeling speelt in op de groeiende behoefte om complexere juridische situaties correct te ondersteunen, zoals gefaseerde inwerkingtreding, terugwerkende kracht of afhankelijkheden tussen besluiten.

Daarnaast maakt deze versie het mogelijk om gerichte mutaties op geografische informatieobjecten door te voeren, in plaats van deze volledig te moeten vervangen. Dit sluit beter aan bij de praktijk en draagt bij aan een flexibeler en nauwkeuriger beheer van omgevingsdocumenten.

Vanaf Q4 2027
(realisatie)

Deze ontwikkeling is gericht op het afronden van de rijksbrede automatiseringsketen voor omgevingsregelgeving. Momenteel is deze keten nog niet volledig gesloten, waardoor bepaalde regelgeving nog niet volledig geautomatiseerd kan worden gepubliceerd en ontsloten. Het is belangrijk om hiervoor koppelingen tussen de LVBB, het Staatsblad en wetten.nl te realiseren.

Aanvragen:
Statusinformatie over aanvragen

Q3 t/m Q4 2026
(analyse)

Deze ontwikkeling richt zich op het mogelijk maken om statusinformatie over aanvragen te delen via het Omgevingsloket. Op dit moment krijgt de initiatiefnemer na indiening van de aanvraag geen statusupdate, terwijl het behandelproces daarna doorgaat bij overheden en ketenpartners.

Met deze ontwikkeling krijgen initiatiefnemers inzicht in de voortgang en status van hun aanvraag. Dit zorgt voor meer transparantie, een betere gebruikerservaring en meer regie en inzicht tijdens het proces.

Samenwerken:
Producten- en dienstencatalogus in SWF

Q3 2026
(analyse)

Q4 2026 t/m Q3 2027
(realisatie)

Deze ontwikkeling richt zich op het verbeteren en professionaliseren van de samenwerking tussen overheden en ketenpartners bij het behandelen van aanvragen. Door een producten- en dienstencatalogus (PDC) in de SWF te integreren, kunnen partijen gestandaardiseerd en gestructureerd producten en adviezen uitvragen. Dit vervangt foutgevoelige vrije tekst en maakt het proces efficiënter, uniformer en beter koppelbaar met VTH-systemen.

Dit draagt bij aan een snellere en betrouwbaardere samenwerking binnen de verkorte behandeltermijnen.

Samenwerken:
Ondersteuning toezicht en handhaving in SWF

Q3 2026 t/m Q4 2026
(realisatie)

Deze ontwikkeling breidt de SWF uit zodat deze niet alleen ingezet kan worden voor het behandelen van aanvragen, maar ook voor samenwerking binnen toezicht en handhaving.

Hiermee wordt de keten verbreed en ontstaat 1 uniforme werkwijze voor samenwerking tussen betrokken partijen gedurende de gehele cyclus van vergunningverlening. Voor de realisatie zijn zowel technische uitbreidingen als aanpassingen in wet- en regelgeving nodig.

Deze ontwikkeling draagt bij aan betere informatie-uitwisseling en meer samenhang tussen vergunningverlening en toezicht.

Toepasbare regels:
Doorontwikkeling

Deel 1 : Q3 2026 t/m Q4 2026
(realisatie)

Deel 2 : Q2 2027 t/m Q3 2027
(analyse)

Deze ontwikkeling betreft het doorlopend verbeteren en uitbreiden van toepasbare regels die initiatiefnemers helpen bij het oriënteren en indienen van aanvragen.

Toepasbare regels vormen de basis van de Vergunningcheck, Maatregelen op maat en Aanvragen in het Omgevingsloket. Door deze regels beter beschikbaar te stellen en door te ontwikkelen, wordt het voor initiatiefnemers makkelijker om te zien welke verplichtingen gelden en welke stappen nodig zijn.

Het prioriteren van verbeteringen is een continu proces.

Data:
Publiceren van Europese Hoogwaardige Datasets

Q3 2026
(realiseren)

Deze ontwikkeling zorgt ervoor dat belangrijke datasets binnen het DSO voldoen aan de Europese Open Data Richtlijn. De aangewezen datasets worden doorontwikkeld tot High Value Datasets (HVD), ofwel Hoogwaardige Datasets.

Daarvoor worden bestaande datasets, zoals OZON en IHR, beter op elkaar afgestemd en aangepast aan de HVD- en INSPIRE-eisen.

Door deze datasets beter beschikbaar en herbruikbaar te maken, wordt het eenvoudiger voor derden om innovatieve toepassingen te ontwikkelen. Dit draagt bij aan meer maatschappelijke en economische waarde, en ondersteunt de inzet van data voor bijvoorbeeld AI en datagedreven dienstverlening.

Open Stelsel:
Betere API’s en dienstverlening voor externe gebruikers

Q3 t/m Q4 2026
(analyse)

Q1 t/m Q3 2027
(realisatie)

Deze ontwikkeling versterkt de positie van het DSO als open stelsel waarin data, API’s en functionaliteit breed toegankelijk zijn voor derden.

De focus ligt op het stimuleren en ondersteunen van softwareontwikkelaars en andere partijen bij het ontwikkelen van toepassingen op basis van DSO-data. Dit gebeurt onder andere via verbeterde dienstverlening, kennisdeling en ondersteuning in verschillende ontwikkelfases (oriënteren, ontwikkelen en beheren).

Dit geeft invulling aan de visie van het DSO als fundament waarop marktpartijen en overheden innovatieve diensten kunnen bouwen, zonder dat alle functionaliteit binnen het Omgevingsloket zelf gerealiseerd hoeft te worden.

API Bestuurlijke Gebieden: Aanbieden als basisvoorziening

Q3 2026 t/m Q4 2026
(realisatie)

Deze ontwikkeling richt zich op het vervangen van een DSO-specifieke oplossing voor bestuurlijke grenzen door een generieke, landelijk beheerde voorziening. Het aansluiten op een bredere basisvoorziening uit het programma ‘Zicht op Nederland’ bevordert standaardisatie en voorkomt dubbele functionaliteit.

De ontwikkeling draagt bij aan een robuuster en toekomstbestendiger stelsel, waarbij beheer en verantwoordelijkheid logisch zijn belegd buiten het DSO zelf.

Beheer:
Automatiseren van beheeractiviteiten

Q3 2026
(realisatie)

Deze ontwikkeling richt zich op het efficiënter beheren van het DSO door bestaande componenten eenvoudiger te maken en beheerprocessen verder te automatiseren.

Deze ontwikkeling helpt beheerlasten te beperken en het stelsel toekomstbestendig te maken, zeker gezien de leeftijd van sommige onderdelen.

Dit gebeurt onder andere door werkwijzen op elkaar af te stemmen, tools te verbeteren en het uitrollen en beheren van systemen eenvoudiger te maken. Hierdoor wordt het beheer beter schaalbaar en tegen lagere kosten ingericht.

Beheerportaal voor overheden

Q3 2026
(analyse)

Q4 2026 t/m Q1 2027
(realisatie)

Deze ontwikkeling richt zich op het verder uitbreiden van het beheerportaal voor overheden. Met dit portaal krijgen overheden beter inzicht in hun eigen processen binnen het DSO. De focus ligt op het beschikbaar maken van informatie voor monitoring, sturing en verantwoording.

In de analysefase wordt de informatiebehoefte van overheden vertaald naar concrete datasets, indicatoren en services.

AI:
Verkenning van AI-toepassingen binnen het DSO

Q3 2026
(analyse)

Q4 2026
(realisatie)

Deze ontwikkeling verkent de rol en mogelijkheden van kunstmatige intelligentie binnen en rondom het DSO. Daarbij wordt gekeken naar verschillende toepassingsrichtingen, zoals het gebruik van DSO-data in AI-toepassingen, inzet van AI binnen het stelsel zelf en ondersteuning van ontwikkelprocessen.

De focus ligt op het in kaart brengen van kansen, risico’s en impact op architectuur, standaarden en wettelijke kaders. De analysefase legt de basis voor toekomstige besluitvorming over de inzet van AI binnen het DSO.