Gebruikersonderzoek iteratief herontwerp selectie werkzaamheden en activiteiten (november 2025 – mei 2026)

Op deze pagina

• Over het onderzoek
• Belangrijkste bevindingen
• conclusies en vervolg
• Ontwikkelingen volgen

Over het onderzoek

Aanleiding

In het Omgevingsloket kunnen gebruikers in de Vergunningcheck en het onderdeel Aanvragen respectievelijk werkzaamheden of activiteiten selecteren. Het tonen van de geselecteerde werkzaamheden of activiteiten worden in dit onderzoek voor het gemak 'winkelmand' genoemd. Uit eerdere onderzoeken bleek dat deze winkelmand niet voldoende opvalt en dat het voor gebruikers daardoor soms onduidelijk is welke werkzaamheden of activiteiten zij geselecteerd hebben.

Ook bleek er behoefte aan een goede integratie tussen themapagina's en de Vergunningcheck voor veelvoorkomende werkzaamheden, zodat gebruikers kunnen zien welke werkzaamheden vanuit de themapagina worden meegenomen naar de Vergunningcheck. Themapagina's geven uitleg over de werkzaamheden en wat gebruikers kunnen verwachten voordat ze de Vergunningcheck doen. Op de homepage van het Omgevingsloket wordt via iconen gelinkt naar de themapagina's. In het nieuwe ontwerp voor het onderzoek konden gebruikers ook vragen invullen op de themapagina's. Op basis van deze antwoorden werd een selectie van werkzaamheden gemaakt dat werd meegenomen naar de Vergunningcheck.

Deze signalen vormden de aanleiding voor een iteratief gebruikersonderzoek met aangepaste ontwerpen.

Het onderzoek

Het doel van het onderzoek was het evalueren hoe incidentele en frequente gebruikers activiteiten of werkzaamheden zoeken en selecteren en hoe het nieuwe 'winkelmandje' het beste werkt.

Het onderzoek had de volgende subdoelen:

• inzicht krijgen in hoe gebruikers werkzaamheden en/of activiteiten zoeken en selecteren
• leren of het nieuwe ontwerp van het winkelmandje extra ondersteuning biedt bij het selecteren van werkzaamheden en/of activiteiten
• testen of het nieuwe ontwerp van de themapagina helpt in het selecteren van werkzaamheden en/of activiteiten
• onderzoeken hoe de flow van themapagina naar Vergunningcheck generiek in te richten

De analyse is volledig uitgevoerd vanuit het perspectief van eindgebruikers. Het doel was inzicht verkrijgen in gebruiksgemak, begrijpelijkheid en de effectiviteit van verschillende ontwerpkeuzes.

Aanpak

Voor het onderzoek is gekozen voor een kwalitatieve aanpak uitgevoerd in 4 iteraties. In iedere iteratie is een aangepast ontwerp getest met 5 tot 6 eindgebruikers in online 1-op-1-gesprekken van 45 minuten. De resultaten uit een iteratie vormden steeds de input voor de volgende versie van het ontwerp.

Aan het onderzoek hebben zowel frequente gebruikers van het onderdeel Aanvragen als incidentele gebruikers van de Vergunningcheck deelgenomen.

De test werd begeleid en geanalyseerd door een gebruikersonderzoeker van het DSO. De analyse is vanuit het oogpunt van de eindgebruiker gedaan op een onafhankelijke manier.

Belangrijkste bevindingen

Iteratie 1: activiteiten zoeken en nieuwe winkelmandje

In dit onderzoek is gekeken naar hoe zakelijke gebruikers die meerdere keren per maand een vergunningaanvraag doen, activiteiten zoeken en selecteren. Ook is het ontwerp van het nieuwe winkelmandje geëvalueerd.

Belangrijkste inzichten:

• Winkelmandje:
  
  • Een overzicht van gekozen activiteiten en de mogelijkheid om deze weer te kunnen verwijderen vonden deelnemers fijn.
  • Activiteitnamen waren lang en ingewikkeld en daardoor minder goed scanbaar.
• Filteren: de filters vielen bij de meeste deelnemers niet op.
• Bijvangst: het bleek dat de meeste deelnemers via de Vergunningcheck komen. Tot nu toe werd aangenomen dat de Vergunningcheck en Aanvragen meer los werden gebruikt.

Iteratie 2: werkzaamheden zoeken en selecteren en winkelmandje

Het 2^e onderzoek werd gedaan met potentiële gebruikers, zoals huiseigenaren en ondernemers. De focus van het onderzoek lag op het zoeken en selecteren in de Vergunningcheck en het nieuwe winkelmandje evalueren. In deze iteratie van het ontwerp zijn de werkzaamheden in het winkelmandje beter scanbaar gemaakt en zijn de filters opvallender gemaakt.

Belangrijkste inzichten:

• Winkelmandje: over de verschillende substappen heen wordt het winkelmandje fijn bevonden. Deelnemers zien dan wat tot nu toe geselecteerd is. Dat geeft zekerheid
• Werkzaamheden zoeken en selecteren: de meeste deelnemers gebruiken direct de zoekbalk.
• Bijvangst: in de stappen voor een bedrijfstak vonden deelnemers de volgorde van de stappen en de melding over het veranderen van een bedrijf verwarrend. Deelnemers hadden het gevoel de BeSi-vragen te kunnen overslaan.

Iteratie 3: flows Vergunningcheck doorlopen

Tijdens het 3^e onderzoek is onderzocht hoe potentiële gebruikers, zoals huiseigenaren en ondernemers de Vergunningcheck doorlopen met de themapagina en de overzichtspagina, en ook zonder. In deze iteratie is de plaatsing van filters onderzocht en is gekeken naar alternatieve manieren om vanaf de themapagina's door te linken en eventueel stappen over te slaan.

Belangrijkste inzichten:

• Themapagina: de snelle checkvragen op de themapagina's zetten deelnemers aan het denken waardoor zij meer werkzaamheden meenemen naar de Vergunningcheck dan wanneer zij direct starten in de Vergunningcheck. Ook bleek er behoeft aan uitleg van bepaalde termen, bijvoorbeeld: wat wordt verstaan onder 'dakkapel'.
• Winkelmandje: deelnemers waren zich niet altijd bewust van het winkelmandje. Ze ijken dit bij simpele opgaves ook niet te missen..
• Filters: de meeste deelnemers vonden werkzaamheden via de zoekbalk. De filters onder het winkelmandje vielen pas op na het selecteren van werkzaamheden.
• Flow: Wanneer men uit de themapagina op de pagina voor het selecteren van werkzaamheden kwam, voelde deze pagina dubbel. Dit was verwarrend.
• Overzichtspagina: het overzicht biedt aan de ene kant voor zekerheid dat de juiste werkzaamheden zijn geselecteerd, maar zorgt soms ook voor twijfel of nodigt uit om werkzaamheden te deactiveren die eerder aangevinkt waren.

Iteratie 4: evalueren filterplekken en micro-animatie winkelmand

Voor het laatste onderzoek is onderzocht hoe potentiële gebruikers, zoals huiseigenaren en ondernemers vanaf de bedrijvenpagina in de Vergunningcheck landen. In deze iteratie van het ontwerp zijn verschillende filterplekken en variaties geëvalueerd en een micro-animatie bij het vullen van het winkelmandje.

Belangrijkste inzichten:

• Landingspagina's: vooral op de bedrijvenpagina scrollen de deelnemers door de pagina om de informatie te lezen. Op de landingspagina van de Vergunningcheck valt de primaire (groene) knop op en nodigt uit om meteen door te klikken, zonder de pagina te kiezen.
• Filters: filters en selectievakjes (checkboxes) geven bevestiging over of de juiste werkzaamheid is geselecteerd. Filters direct onder de zoekbalk blijken beter in de flow te passen. Wanneer ze aan de rechterkant van het scherm staan, vallen ze te laat op.
• Winkelmandje: de micro-animatie in het winkelmandje helpt om men bewust te maken van het winkelmandje en het vullen ervan. Nu het vullen van het winkelmandje meer opvalt en er geen andere issues gevonden zijn, is het winkelmandje voldoende gevalideerd.
• Overzichtspagina: of een overzichtspagina nodig is, bleek situatie- en persoonsafhankelijk. Een voordeel van de overzichtspagina is de knop om extra werkzaamheden toe te voegen als men direct vanaf de themapagina komt.
• Bijvangst: de vragen in stap 3 voelen overweldigend veel. Men verwacht dat je met de knop 'Volgende stap' naar een nieuw scherm gaat, niet naar de vraag eronder.

Conclusies en vervolg

Conclusies

Na de 4 onderzoeksiteraties en meerdere ontwerpkeuzes gevalideerd te hebben, zijn de conclusies per onderdeel als volgt samen te vatten:

Winkelmandje

De onderzoeken laten zien dat gebruikers een overzicht van activiteiten/werkzaamheden fijn vinden. Het winkelmandje tonen aan de rechterzijde van het scherm, gecombineerd met een micro-animatie bij het toevoegen van een werkzaamheid of activiteit, maakt het winkelmandje beter zichtbaar. Daarnaast wordt het prullenbakicoon per werkzaamheid gewaardeerd. Verdere verfijning van het ontwerp, zoals het tonen van werkzaamheden in de volgorde van toevoegen en het afkappen van werkzaamheid- en/of activiteittitels na twee regels, blijkt goed gewaardeerd te worden.

Filters

Filters hebben vooral een ondersteunende functie wanneer gebruikers via de zoekbalk niet direct de gewenste werkzaamheid vinden. Selectievakjes geven gebruikers extra bevestiging dat zij de juiste selectie maken. Uit het onderzoek blijkt dat filters het beste werken wanneer zij direct onder de zoekbalk worden getoond.

Themapagina's

Een snelle check met vragen op de themapagina's helpen gebruikers om breder na te denken over werkzaamheden en leiden daardoor tot meer geselecteerde werkzaamheden. Door vooraf context te geven sluiten de daaropvolgende werkzaamheden beter aan bij de behoefte van de gebruiker. Daarnaast laten de onderzoeken zien dat toelichtingen van de vragen of termen in de vragen via informatie-iconen potentie hebben om complexe begrippen beter uit te leggen.

Overzichtspagina

De meerwaarde van de overzichtspagina blijkt afhankelijk van de gebruiker en de complexiteit van de situatie. Voor eenvoudige situaties wordt een overzicht vaak niet gemist, terwijl gebruikers bij complexere scenario's het prettig vinden om nog 1 keer te controleren of alle relevante werkzaamheden zijn geselecteerd. De clustering op basis van bedrijfstakken op de overzichtspagina blijkt niet storend: gebruikers die hier behoefte aan hebben kunnen deze gebruiken, terwijl anderen eraan voorbij kunnen gaan zonder dat dit voor verwarring zorgt. Een bijkomend voordeel van de overzichtspagina is dat gebruikers vanaf daar eenvoudig extra werkzaamheden kunnen toevoegen wanneer zij vanuit een themapagina in de Vergunningcheck terechtkomen.

Vervolgstappen en aanpak

Winkelmandje live zetten

Het onderzoek toont aan dat het herontwerp van het winkelmandje positief wordt gewaardeerd. De vervolgstap is daarom om het herontwerp van het winkelmandje live te zetten.

Themapagina's doorontwikkelen

• Met de uitkomsten en input uit de onderzoeken kunnen de ontwikkelteams verder met de technische realisatie van de doorontwikkeling van de themapagina's.
• Nadenken over hoe meer mensen langs de themapagina's gestuurd kunnen worden. Bijvoorbeeld door de topwerkzaamheden ook op de Vergunningcheck landingspagina te tonen.

Vervolgonderzoeken

• Omdat het nog niet met zekerheid is te zeggen dat de overzichtspagina generiek overgeslagen kan worden, zou dit kwantitatief met een prototype of op de live omgeving, door de overzichtspagina tijdelijk uit te zetten, getest kunnen worden.
• Met de extra werkzaamheden stap wordt niet alles afgevangen, hier zou nog een nieuwe ontwerpslag op gemaakt kunnen worden waardoor het (visueel) duidelijk is wat het doel is van de stap. Ook wordt extra werkzaamheden in relatie tot bedrijfstak soms als verwarrend ervaren.

Ontwikkelingen volgen

Wilt u op de hoogte blijven van de ontwikkelingen in het Omgevingsloket? Dat kan op de volgende manieren:

• Bekijk de plannen per kwartaal. Op de pagina Plannen voor ontwikkeling DSO vindt u per kwartaal waaraan de ontwikkelaars werken.
• Bekijk de langetermijnprognose voor het DSO. Op de pagina Prognose ontwikkeling DSO voor de lange termijn vindt u de prognose voor de komende 6 kwartalen.
• Volg de release-informatie. Verbeteringen en veranderingen komen tijdens het kwartaal op meerdere momenten beschikbaar. Op de pagina Release-informatie DSO vindt u per release een overzicht van de opgeleverde verbeteringen en veranderingen.
• Bezoek de tweewekelijkse sprintdemodagen (sprint review. De ontwikkelteams presenteren iedere 2 weken hun werk aan elkaar. Als overheid, leverancier of geïnteresseerde in het open stelsel voor derden kunt u deze demodagen bijwonen. U kunt zich hiervoor aanmelden bij de organisatie: TBO-DSO-LV@kadaster.nl.
• Bekijk de wensen. Op de pagina Wensen voor ontwikkeling DSO vindt u een overzicht van alle bekende wensen.
• Abonneer u op de nieuwsbrief. Abonneer u op de nieuwsbrief IPLO Update DSO. Deze nieuwsbrief ontvangt u eens in de 2 weken met nieuws en actuele ontwikkelingen over het DSO en het Omgevingsloket.

Meer informatie

• Het volledige onderzoeksrapport vindt u binnenkort op de pagina Gebruikersonderzoeken van het Ontwikkelaarsportaal.
• Blijf op de hoogte van het laatste DSO-nieuws met de nieuwsbrief IPLO Update DSO.