Grote verandering voor indieningsformulieren graven in de bodem in Omgevingsloket per 1 oktober 2026

Op deze pagina

• Voor wie belangrijk
• Vanaf 1 oktober: nieuwe activiteit en nieuwe formulieren
• Gevolgen voor vergunningverleners
• Gevolgen voor aanvragers
• Gevolgen voor leveranciers en ontwikkelaars
• Over veranderingen in formulieren van het Rijk

Voor wie belangrijk

Behandelt u aanvragen uit het Omgevingsloket bij een gemeente of omgevingsdienst? Of stelt u behandeldienstinstellingen in voor deze organisaties? Bent u softwareleverancier of ontwikkelaar en gebruikt u de API’s Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent als uitklapper) voor aanvragen van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)? Of dient u regelmatig aanvragen in voor de activiteiten graven in de bodem? Dan is onderstaande informatie belangrijk voor u.

Vanaf 1 oktober: nieuwe activiteit en nieuwe formulieren

Het Rijk verwerkt ieder kwartaal verbeterpunten en wetswijzigingen in de toepasbare regels voor het Omgevingsloket. Dit kwartaal zijn er grote veranderingen voor de activiteiten voor graven in de bodem. Vanaf 1 oktober 2026 worden de huidige activiteiten samengevoegd in 1 nieuwe activiteit en komen er nieuwe indieningsformulieren.
De regels voor graven in de bodem zijn nu verdeeld over 2 activiteiten:

• Graven in een bodem met kwaliteit kleiner dan of gelijk aan de interventiewaarden
• Graven in de bodem met een kwaliteit groter dan de interventiewaarden

Daardoor is niet altijd duidelijk welke regels gelden bij werkzaamheden in de grond met verschillende bodemkwaliteiten. Daarom worden deze activiteiten in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) samengevoegd tot 1 activiteit. Deze verandering is opgenomen in het Verzamelbesluit Omgevingswet IENW bodem en water 2026 (Stb. 2026, 164). De definitieve datum van inwerkingtreding wordt binnenkort vastgesteld in een apart besluit.

Door deze wijziging ontstaan duidelijkere indieningsformulieren voor initiatiefnemers en ontvangen gemeenten en omgevingsdiensten straks de juiste informatie. Ook hoeven aanvragers minder formulieren in te vullen bij graven in een bodem met verschillende kwaliteiten.

Activiteiten tot 1 oktober 2026

Tot en met 30 september zijn de volgende 2 activiteiten en formulieren beschikbaar:

• Graven in bodem met een kwaliteit boven de interventiewaarde bodemkwaliteit: met indieningsformulieren voor een melding en informatie.
• Graven in bodem met een kwaliteit onder of gelijk aan de interventiewaarde bodemkwaliteit: met een indieningsformulier voor informatie.

Activiteit vanaf 1 oktober 2026

Vanaf 1 oktober 2026 vervallen de 2 bovenstaande activiteiten en is 1 nieuwe activiteit met 2 indieningsformulieren beschikbaar:

• Graven in bodem: met indieningsformulieren voor een melding en informatie.

Gevolgen voor vergunningverleners: nieuwe formulieren en gevolgen voor instellingen

Werkt u als vergunningverlener bij een gemeente of omgevingsdienst en ontvangt u aanvragen uit het Omgevingsloket? Dan ontvangt u vanaf 1 oktober 2 nieuwe indieningsformulieren voor de activiteit graven in de bodem. Dat heeft mogelijk ook gevolgen voor uw werkproces, uw behandeldienstinstellingen en instellingen in uw zaak- of vergunningensysteem.

Rijk past behandeldienstinstellingen aan voor veel gemeenten

Bijna alle gemeenten hebben een omgevingsdienst als behandeldienst ingesteld voor de activiteiten voor graven in de bodem. Is de behandeldienst ingesteld op de 2 activiteiten voor graven in de bodem? Dan werken deze instellingen niet meer vanaf 1 oktober. Op verzoek van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) stelt het Rijk daarom voor deze gemeenten centraal opnieuw de behandeldienst in voor 1 oktober, voor de nieuwe activiteit.

Wanneer het Rijk de instelling omzet

Het Rijk stelt een behandeldienst in voor gemeenten met de volgende instellingen:

• Gemeente heeft behandeldienst ingesteld voor beide activiteiten: heeft u als gemeente nu voor beide activiteiten voor graven in de bodem dezelfde behandeldienst ingesteld? Dan stelt het Rijk deze behandeldienst voor u in op de nieuwe activiteit per 1 oktober. U hoeft hiervoor zelf niets te doen.

Wanneer het Rijk de instelling niet omzet

Het Rijk stelt geen behandeldienst in voor gemeenten in de volgende situaties:

• Gemeente heeft behandeldienst ingesteld op een bovenliggende activiteit: heeft u als gemeente een behandeldienst ingesteld op een bovenliggende activiteit, zoals de hoogste activiteit ‘activiteit met gevolgen voor de fysieke leefomgeving’? Of voor alle milieuactiviteiten? Dan ontvangt de behandeldienst vanaf 1 oktober ook de meldingen en informatie voor de nieuwe activiteit. U hoeft hiervoor zelf niets te doen.
• Gemeente heeft geen behandeldienst ingesteld voor 1 of beide activiteiten: heeft u als gemeente geen behandeldienst ingesteld voor 1 of beide activiteiten? Dan stelt het Rijk ook geen behandeldienst in. Dan ontvangt u ook na 1 oktober zelf de meldingen en informatie voor de nieuwe activiteit.

Zelf instellen of vragen?

Wilt u niet dat het Rijk een behandeldienst voor u instelt voor de nieuwe activiteit? Bijvoorbeeld omdat u dit zelf doet? Of heeft u nog geen behandeldienst ingesteld voor deze activiteiten en wilt u dat dit alsnog gebeurt? Of heeft u vragen over deze aanpassingen door het Rijk? Neem dan voor 1 september 2026 contact op met de VNG via omgevingswet@vng.nl.

Weet u niet welke behandeldienstinstellingen u nu heeft? Neem dan contact op met uw informatiemanager of functioneel beheerder. Meer over behandeldiensten instellen vindt u ook op Behandeldienst instellen in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)

Controleer gevolgen voor werkproces en instellingen in zaaksysteem

De veranderingen in de activiteiten kunnen ook gevolgen hebben voor uw werkproces en de inrichting van uw zaaksysteem. Bijvoorbeeld als u start met de behandeling van een aanvraag (intake). Of voor de inrichting van standaardbrieven. Bepaal bijvoorbeeld met uw informatiemanager en/of functioneel beheerder wat de gevolgen zijn van deze veranderingen.

Gevolgen voor aanvragers: dien formulieren in voor 1 oktober, of start daarna

Dient u aanvragen in voor graven in de bodem? Dan gebruikt u vanaf 1 oktober nieuwe formulieren. Bent u voor 1 oktober gestart met een formulier en wilt u na 1 oktober verder werken? Dan kunt u dat concept niet meer afronden, omdat het formulier niet meer beschikbaar is. Dit geldt ook voor opgeslagen resultaten van de Vergunningcheck en voor maatregelenoverzichten. Dien indieningsformulieren voor graven in de bodem daarom in vóór 1 oktober. Of wacht met het beantwoorden en invullen van de vragen tot na 1 oktober.

Wilt u na 1 oktober een wijziging doorgeven over een melding of informatie die u eerder heeft ingediend? Bijvoorbeeld voor u start met graven of tijdens het uitvoeren van de graafwerkzaamheden? Of moet u na 1 oktober informatie doorgeven na afloop van uw werkzaamheden? Dan kunt u de nieuwe indieningsformulieren gebruiken.

Gevolgen voor leveranciers en ontwikkelaars: controleer software en koppelingen

Bent u leverancier van zaak- en vergunningensystemen? Of gebruikt u de API’s van het DSO voor het indienen van verzoeken? Beoordeel dan wat de gevolgen zijn van de nieuwe activiteit en formulieren voor uw software.

Veranderingen bekijken

Voorbeeldformulieren begin september beschikbaar via onze website

Het Rijk publiceert de veranderingen op de productieomgeving van het Omgevingsloket met 1 oktober 2026 als datum van inwerkingtreding. Wilt u zich daarvoor al voorbereiden op de veranderingen? Begin september plaatsen we op onze website voorbeelden van de nieuwe indieningsformulieren.

Veranderingen niet beschikbaar op pre-productieomgeving

Deze veranderingen komen niet beschikbaar op de pre-productieomgeving van het Omgevingsloket en de andere onderdelen van het DSO. Het Rijk kan om technische redenen geen nieuwe (sub-)activiteiten publiceren op deze omgeving.

Over veranderingen in formulieren van het Rijk

Het Rijk verwerkt ieder kwartaal verbeterpunten en wetswijzigingen in de toepasbare regels voor het Omgevingsloket. Dit doet het Rijk voor de indieningsformulieren bij Aanvragen en voor de vraagformulieren in de Vergunningcheck en Maatregelen op maat.

Dit kwartaal zijn er grote veranderingen voor de activiteiten voor graven in de bodem. Daarom informeren we u alvast over de gevolgen van deze verandering. Een overzicht van alle andere veranderingen vanaf 1 oktober 2026 vindt u binnenkort op onze website.

Meer informatie

• Overzicht van rijksactiviteiten in het Omgevingsloket met bron in regelgeving: overzicht van alle rijksactiviteiten in het Omgevingsloket met bron in regelgeving. De wijzigingen per 1 oktober 2026 worden eind september in dit overzicht verwerkt.
• Publicatie Verzamelbesluit Omgevingswet IenW bodem en water 2026: meer informatie over de wijzigingen in het verzamelbesluit.
• Graven in de bodem – de interventiewaarde: informatie over de regels en indieningsformulieren voor graven in de bodem.