Bodemonderzoeksgegevens voortaan verplicht aanleveren in XML-formaat.
Via een wijziging van de Omgevingsregeling is het vanaf 1 oktober 2026 verplicht om de milieuhygiënische gegevens uit bodemonderzoeken ook in XML-formaat aan te leveren via het Omgevingsloket. Het XML-formaat moet voldoen aan de standaard volgens SIKB 0101. De verplichting geldt voor initiatiefnemers die bodemonderzoeken moeten bijvoegen bij meldingen, informatieplichten en aanvragen om omgevingsvergunningen voor bepaalde activiteiten.
Verzamelregeling
De wijziging van de Omgevingsregeling is onderdeel van de Verzamelregeling IenW bodem 2026 die op 20 november 2026 in de Staatscourant is gepubliceerd. Deze wijziging is met terugwerkende kracht per 1 oktober 2026 in werking getreden.
Verschillende soorten bodemonderzoek
De verplichting om XML-bestanden aan te leveren via het Omgevingsloket geldt voor verschillende soorten bodemonderzoeken die worden uitgevoerd in het kader van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) paragrafen 5.2.1 (eindonderzoek) en 5.2.2 (voorafgaand bodemonderzoek) en bij aanvragen voor een omgevingsvergunning (artikel 7.2 Omgevingsregeling). Het geldt voor onderzoeken die bij een informatieplicht, melding of vergunningaanvraag aangeleverd moeten worden als indieningsvereiste.
Betere gegevensuitwisseling
De nieuwe regeling komt tegemoet aan de behoefte van gemeenten, provincies en andere bevoegde gezagen om bodemgegevens in een uniforme digitale vorm te ontvangen. Hierdoor kunnen gegevens eenvoudiger worden verwerkt, gedeeld en gebruikt voor de uitvoering van wettelijke taken. Daarnaast sluit de wijziging aan op de recente uitbreiding van de Basisregistratie Ondergrond (BRO). Sinds 1 juli 2025 is het registratieobject milieuhygiënisch bodemonderzoek toegevoegd aan de BRO. Hierdoor moeten resultaten van bodemonderzoeken als officiële brondocumenten worden opgenomen in de landelijke registratie.
Minder handmatig werk
In de praktijk werden bodemonderzoeksrapporten nog vaak alleen als PDF-bestand aangeleverd. Overheden moesten deze gegevens vervolgens omzetten naar XML voordat zij de informatie kunnen gebruiken of doorleveren aan de BRO. Dit kostte tijd en vergrootte de kans op fouten.
Door rapporten aanvullend ook in XML volgens SIKB0101 aan te leveren, vervalt deze extra omzettingsstap. Dat maakt het proces sneller, efficiënter en betrouwbaarder.
Sector is al grotendeels voorbereid
De nieuwe verplichting levert voor de meeste bodemadviesbureaus geen grote verandering op. De gehele keten van veldwerk tot aan adviesbureaus ondersteunt de SIKB0101-standaard al. Daardoor kunnen gebruikers XML-bestanden eenvoudig genereren en uitwisselen.
Eenmalig registreren, meervoudig gebruiken
De maatregel ondersteunt ook het uitgangspunt van de basisregistraties uit de BRO: gegevens slechts één keer aanleveren en vervolgens meerdere keren gebruiken. Wanneer een bodemonderzoek al in de BRO is geregistreerd, is het voldoende om bij het indienen van een melding of vergunningsaanvraag om het BRO-ID in te vullen. Hierdoor wordt dubbele registratie voorkomen. Ook als blijkt uit vooronderzoek dat gegevens al bekend zijn bij het bevoegd gezag, hoeft er geen aanvullend XML-bestand toegevoegd te worden.
Deze verplichting brengt niet mee dat gegevens die vóór die datum zijn opgesteld, alsnog in XML-formaat moeten worden opgesteld als zij destijds niet in dat formaat zijn opgesteld. Dit kan zich bijvoorbeeld voordoen wanneer een initiatiefnemer vóór 1 oktober 2026 een bodemonderzoek heeft laten uitvoeren, maar het onderzoek destijds niet aan het bevoegd gezag hoefde te verstrekken. Dan kan het voorkomen dat geen XML-bestand beschikbaar is. De verplichting brengt dan niet mee dat de initiatiefnemer het oude onderzoek alsnog naar XML-formaat moet omzetten. Een omzettingsverplichting met terugwerkende kracht is niet beoogd. Het is in deze uitzonderlijke situatie niet redelijk om van de initiatiefnemer te verlangen dat alsnog een XML-bestand wordt opgesteld.
Wat betekent dit voor de praktijk?
Voor bodemadviesbureaus, initiatiefnemers en overheden betekent de wijziging dat bodemonderzoeksgegevens voortaan aanvullend op pdf-rapporten voorzien moeten zijn van een XML-bestand volgens de landelijke standaard SIKB0101. Daarmee zijn gegevens beter uitwisselbaar. En is opname in de BRO sneller mogelijk. Uiteindelijk moet dit leiden tot een efficiëntere uitvoering van overheidstaken en een betere beschikbaarheid van betrouwbare bodeminformatie.