IPLO Uitgelicht juli 2026

Bodem

Bevoegdheden regels Besluit bodemkwaliteit

Welke overheden kunnen handhavend optreden bij overtreding van de regels over bodemkwaliteit? Het Besluit bodemkwaliteit (Bbk) en de Regeling bodemkwaliteit 2022 (Rbk 2022) stellen regels aan kwaliteitsborging bij bodembeheer (kwalibo), de milieuverklaringen bodemkwaliteit en regels voor het verhandelen van bouwstoffen. De regels hebben een relatie met de regels voor de milieubelastende activiteiten toepassen van bouwstoffen en toepassen van grond of baggerspecie uit het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal).

Gemeenten en omgevingsdiensten vragen zich af in hoeverre zij bevoegd zijn om handhavend op te treden als zij constateren dat de regels uit het Bbk en de Rbk 2022 niet zijn nageleefd. Op de webpagina Besluit en Regeling bodemkwaliteit is verduidelijkt wat de grondslag is van de regels en welke organisaties bevoegd gezag zijn. Voor de regels uit het Bbk en de Rbk 2022 is dat de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Op de pagina over Toezicht en handhaving op kwalibo-stelsel hebben we vermeld wat de rol is van het lokale bevoegd gezag vanuit het Bal. Datzelfde hebben we gedaan op de pagina Toezicht en handhaving op de milieuverklaring bodemkwaliteit.

Registratie nazorg na bodemsanering onder de Omgevingswet

Na een bodemsanering is er soms sprake van nazorg en gebruiksbeperkingen. Een voorbeeld van nazorg is een aangebrachte leeflaag. Een leeflaag is een laag schone grond die is aangebracht boven op een bodemverontreiniging. Die laag moet voorkomen dat er bij normaal gebruik contactmogelijkheden zijn met de verontreinigde laag. Nazorg kan bestaan uit monitoring, maar ook uit het regelmatig inspecteren en in stand houden van de voorzieningen die bij de sanering zijn aangebracht. Ook het respecteren van gebruiksbeperkingen valt onder nazorg.

Registratie is van belang om ervoor te zorgen dat deze nazorgverplichtingen kenbaar zijn. Zowel voor huidige en toekomstige terreineigenaren en gebruikers, als voor initiatiefnemers die werkzaamheden verrichten (zoals graven in de bodem). Dit kan in de vorm van regels in het omgevingsplan, via een maatwerkvoorschrift of via een vergunningvoorschrift. Op de pagina Nazorg onder de Omgevingswet zijn de mogelijkheden uitgelegd. Informatie over gebruiksbeperkingen en (nazorg)maatregelen vindt u bij Publiekrechtelijke beperkingen voor de bodem.

Bouw

Overgangsrecht bij vergunningaanvragen en meldingen onder het Bbl

Regelmatig worden we bevraagd over het overgangsrecht in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Vaak is de vraag of aanvragen en meldingen worden beoordeeld volgens de regels die golden op het moment van indiening. Dat is inderdaad het geval.

Een latere wijziging van het Bbl heeft geen gevolgen voor een lopende vergunningaanvraag of melding. Dat staat in artikel 8.3 van het Bbl. Dit betekent in de praktijk het volgende:

• Een aanvraag om een omgevingsvergunning die is ingediend vóór een wijziging van het Bbl, wordt afgehandeld volgens het recht dat gold op het moment van indiening.
• Hetzelfde geldt voor een melding, een verzoek om toepassing van een gelijkwaardige maatregel of een besluit over maatwerkvoorschriften.

• Ook wanneer tegen een besluit bezwaar of beroep wordt ingesteld, blijft het recht van toepassing dat gold ten tijde van de indiening van de oorspronkelijke aanvraag.
• Dit biedt rechtszekerheid aan zowel initiatiefnemers als bevoegd gezagen, omdat tussentijdse wijzigingen van regelgeving niet leiden tot een herbeoordeling volgens nieuwe regels.

Geldigheidsduur van een bouwmelding

Een bouwmelding als bedoeld in artikel 2.18 Bbl blijft 1 jaar geldig. Dat staat in artikel 8.3, lid 3 van het Bbl. Als binnen dat jaar niet met de bouw wordt begonnen, moet de initiatiefnemer een nieuwe bouwmelding indienen.

Meer informatie

• Integrale nota van toelichting van het Bbl
• Hoofdstuk 8 van het Bbl
• Bouwmelding

DSO

Nieuwe animaties over machtigen in het Omgevingsloket

Het is gebruikers van het Omgevingsloket niet altijd niet duidelijk hoe machtigen werkt en wanneer er iets misgaat. Nieuwe animaties over machtigen in het Omgevingsloket verduidelijken stap voor stap hoe het werkt. De eerste animatie laat zien hoe een initiatiefnemer een persoon of organisatie kan machtigen. De tweede animatie legt uit hoe een gemachtigde namens iemand anders een aanvraag kan starten.

Ook zijn er andere animaties te zien die al eerder beschikbaar waren. Bijvoorbeeld over het inloggen, aanvragen en indienen. Bekijk de nieuwe animaties over aanvragen en machtigen op Ondersteuning Omgevingsloket.

Nieuwe afdrukfunctie in Regels op de kaart

In de oude viewer van Ruimtelijkeplannen.nl konden bezoekers met een druk op de knop de kaartweergave uitprinten of opslaan als pdf. In Regels op de kaart ontbrak deze afdrukfunctie. Uit het land kwam veelvuldig de wens binnen om deze terug te brengen. Afgelopen maand is hij toegevoegd aan Regels op de Kaart.

Meer hierover leest u in het bericht Nieuwe afdrukfunctie in Regels op de kaart.

Checklist voor gebruikersvriendelijke toepasbare regels

Gebruikersvriendelijke toepasbare regels helpen bij duidelijke en begrijpelijke informatie in het Omgevingsloket. Door vragen logisch op te bouwen en begrijpelijk te formuleren, sluiten deze aan bij de manier waarop initiatiefnemers denken en zoeken. Om overheden hierbij te helpen is er nu een nieuwe Checklist voor gebruikersvriendelijke toepasbare regels.

Externe veiligheid

Toepassing PGS 15-richtlijn

We ontvingen vragen over het toepassen van de juiste versie van de PGS 15-richtlijn Opslag van verpakte gevaarlijke stoffen. Aanleiding was de bekendmaking dat de PGS 15-versie 2025 niet wordt aangewezen in bijlage II van de Omgevingsregeling. Dit komt doordat de PGS 15-versie 2025 wordt aangepast vanwege knelpunten en onduidelijkheden.

Juridische grondslag

In bijlage II van de Omgevingsregeling is de PGS 15-versie 2021 aangewezen. In 2025 is de PGS 15 herzien. De herziene versie is niet aangewezen als BBT-document.

Niet-vergunningplichtige opslagen

Voor niet-vergunningplichtige opslagen is het verplicht om aan de PGS 15-versie 2021 te voldoen. Dit staat in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Wel is het in specifieke situaties mogelijk op basis van gelijkwaardigheid of maatwerk de PGS 15-versie 2025 toe te passen. Het bevoegd gezag zal hierover gemotiveerd een besluit nemen. Gelet op bestaande jurisprudentie over het ambtshalve aanpassen van een vergunning op basis van 'ontwikkeling van de technische mogelijkheden' zijn die mogelijkheden beperkt. Wanneer een initiatiefnemer komt met een verzoek tot maatwerk of gelijkwaardigheid, ontstaat meer speelruimte.

Vergunningplichtige opslagen

Voor vergunningplichtige opslagen geldt de PGS 15-versie die in de vergunning is aangewezen. Dit kunnen ook nog oudere versies zijn. Bij aanpassing moet het bevoegd gezag bezien of het de PGS 15-versie 2021 opneemt in de vergunning. Bij een nieuwe vergunning is de PGS 15-versie 2021 aangewezen als beste beschikbare techniek Klik hier voor uitleg over dit begrip (opent als uitklapper).

Het kan om verschillende redenen (techniek, kostenefficiëntie) toch wenselijk zijn om de PGS 15-versie 2025 toe te passen in plaats van de 2021-versie. Het bevoegd gezag kan in specifieke gevallen gemotiveerd afwijken van de beste beschikbare technieken (BBT).

Meer informatie

• Vooruitlopen op toekomstige PGS-richtlijnen
• 2025-versie PGS 15 niet aangewezen in Omgevingsregeling

Geluid

Geluid door activiteiten en een niet-geluidgevoelige gevel met bouwkundige maatregelen

Gemeenten hadden vragen over de aanwijzing van niet-geluidgevoelige gevels met bouwkundige maatregelen. De instructieregels over geluid door activiteiten bieden niet de mogelijkheid om een gevel van een toe te laten woning in het omgevingsplan aan te wijzen als een niet-geluidgevoelige gevel met bouwkundige maatregelen (voorheen dove gevel).

Aanwijzing niet-geluidgevoelige gevel met bouwkundige maatregelen

De aanwijzing van een gevel als niet-geluidgevoelige gevel met bouwkundige maatregelen is mogelijk bij het toestaan van een woning langs een (spoor)weg of bij een industrieterrein met geluidproductieplafonds (paragraaf 5.1.4.2a.4. van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Deze aanwijzing kan als het geluid op de woning hoger is dan de geldende grenswaarde (artikel 5.78y Bkl). Zo is, binnen de afweging van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties, ook op hoog belaste locaties woningbouw mogelijk.

Door deze aanwijzing in het omgevingsplan of omgevingsvergunning bopa borgen de regels van het Besluit bouwwerken leefomgeving dat een niet-geluidgevoelige gevel met bouwkundige maatregelen aan specifieke voorwaarden voldoet. Hierdoor is de akoestische kwaliteit binnen de woning gewaarborgd. Paragraaf 5.1.4.2. Bkl (Geluid door activiteiten) bevat niet de bevoegdheid voor het aanwijzen van niet-geluidgevoelige gevel met bouwkundige maatregelen.

Aangewezen niet-geluidgevoelige gevel met bouwkundige maatregelen

Is sprake van een niet-geluidgevoelige gevel met bouwkundige maatregelen aangewezen gevel? Dan zijn de instructieregels voor geluid door activiteiten niet van toepassing (artikel 5.55, lid 2, onder b Bkl). De gemeente zorgt er met een regel in het omgevingsplan voor dat de waarden voor geluid door activiteiten niet gelden op een dergelijke gevel.

Meer informatie

• Geluid en gevel
• Instructieregels toelaten geluidgevoelig gebouw bij een activiteit

Systematiek en ruimte

Wanneer milieueffecten de grenzen overschrijden

Wat gebeurt er wanneer milieueffecten de grenzen van een land overschrijden? Of wanneer projecten en plannen in andere landen milieueffecten hebben in Nederland?

Meer informatie hierover leest u op de pagna Grensoverschrijdende milieueffecten. We hebben deze pagina onlangs bijgewerkt met meer gedetailleerde informatie. Bijvoorbeeld over kennisgeven aan andere landen wanneer een plan of project in Nederland aanzienlijke milieueffecten over de landsgrenzen heen kan hebben. De pagina biedt ook stapsgewijze informatie over hoe u buurlanden kunt betrekken bij de procedure voor grensoverschrijdende milieueffecten. Daarnaast leggen we uit welke procedures van toepassing zijn wanneer projecten of plannen in andere landen aanzienlijke milieueffecten in Nederland kunnen hebben. Neem voor vragen over grensoverschrijdende milieueffecten contact op met onze experts.

Eerste uitspraken Raad van State over BOPA

Op 24 juni 2026 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State voor de 1e keer in hoger beroep uitspraken gedaan over de omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA). Het ging over de weigering van een omgevingsvergunning voor een BOPA. In het ene geval voor een bed and breakfast (ECLI:NL: RVS: 2026:3652), in het andere voor een paardenkraamhotel ECLI:NL: RVS: 2026:3406).

Deze uitspraken zijn van belang voor de praktijk, omdat de Afdeling hierin een aantal zaken aangeeft:

• Het bevoegd gezag beoordeelt een aanvraag om een BOPA-omgevingsvergunning aan de hand van het criterium ‘evenwichtige toedeling van functies aan locaties’ (ETFAL) en dat omvat een afweging van de betrokken belangen.
• De Afdeling oordeelt niet zelf of met de BOPA-omgevingsvergunning sprake is van ETFAL.
• De Afdeling toetst BOPA-omgevingsvergunningen aan de hand van de aangevoerde beroepsgronden aan het recht en aan het evenredigheidsbeginsel. Bij die laatste toets beoordeelt de rechter of de nadelige gevolgen van het besluit niet onevenredig zijn in verhouding tot de met het besluit te dienen doelen.
• Een BOPA-omgevingsvergunning geeft alleen toestemming om de aangevraagde activiteit uit te voeren en houdt geen wijziging van het omgevingsplan in.

Op de pagina Keuze omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) of wijziging omgevingsplan stond al vermeld dat een BOPA de regels in het omgevingsplan niet wijzigt. Dit wordt dus bevestigd door de uitspraken van de Afdeling.

Op de pagina Beoordelen BOPA is toegevoegd dat voor de beoordeling van een BOPA-aanvraag een afweging van de betrokken belangen en een toets aan het evenredigheidsbeginsel nodig zijn.

Water

Handvatten om met de droogte om te gaan

Particulieren vragen IPLO of we handvatten hebben voor hoe ze het beste met de droogte kunnen omgaan. We verwijzen ze in dat geval naar de websites van de Rijksoverheid en Milieu Centraal.

Bewuster omgaan met drinkwater

De Rijksoverheid is in juni gestart met een landelijke campagne om mensen bewuster met drinkwater om te laten gaan. De campagne geeft onder meer tips over korter douchen, de kraan uitzetten tijdens het tandenpoetsen en de wasmachine alleen laten draaien als deze vol is.

Ook Milieu Centraal geeft praktische adviezen om thuis drinkwater te besparen, bijvoorbeeld door waterzuinige apparaten te gebruiken en regenwater op te vangen voor de tuin.

Meer informatie

• Landelijke campagne voor bewuster drinkwatergebruik | Rijksoverheid.nl
• Word geen Douchebag | Leven met water
• Zo bespaar je drinkwater