Plannen voor ontwikkeling DSO: 4e kwartaal 2026

Regelmatig worden gebruikersonderzoeken uitgevoerd om het Omgevingsloket te verbeteren. Dit kwartaal wordt verder onderzocht hoe initiatiefnemers de Vergunningcheck en het onderdeel Aanvragen gebruiken. De resultaten moeten inzicht geven in knelpunten, behoeften en verbetermogelijkheden in het aanvraagproces. De onderzoekers gaan verder met de volgende onderdelen:

• Diepte-interviews: interviews met vergunningaanvragers om hun proces, knelpunten en behoeften in kaart te brengen.
• Analyse en rapportage: resultaten uit enquête en interviews worden samengebracht in een overzicht van knelpunten, oorzaken en impact, uitgewerkt in klantreizen.
• Vervolgstappen met stakeholders: stakeholders bepalen op basis van de inzichten de belangrijkste verbeterpunten en mogelijke oplossingen.

Verder bereiden ze een onderzoek voor naar de dienstverlening van overheden via het Omgevingsloket. Daarbij kijken ze onder andere naar de informatie die initiatiefnemers nodig hebben vóór, tijdens en na hun aanvraag. En hoe overheden hierop kunnen aansluiten.

Feedback via kwantitatief gebruikersonderzoek
(besluit)

Via kwantitatief gebruikersonderzoek wordt feedback opgehaald in het Omgevingsloket. Gebruikers krijgen in de Vergunningcheck via een pop-upscherm de vraag hoe zij de dienstverlening van de Vergunningcheck waarderen op schaal van 1 t/m 7. Dit is een andere functionaliteit dan de standaard feedbackvraag onderaan een helpartikel.

Uit analyse van de eerste resultaten blijkt de vorm goed te werken en statistisch significante resultaten op te leveren. Deze feedbackfunctionaliteit wordt verder doorontwikkeld en uitgebreid naar andere delen van het loket. Hiervoor zijn ontwerpen gemaakt. Dit kwartaal wordt over de ontwerpen een besluit genomen.

Om te zorgen dat het Omgevingsloket voor iedereen begrijpelijk en toegankelijk is, moet het loket voldoen aan de WCAG-richtlijnen. WCAG staat voor Web Content Accessibility Guidelines: Richtlijnen voor toegankelijke websites. Zo kunnen ook mensen die gebruik maken van ondersteunende hulpmiddelen werken met het Omgevingsloket.

Op basis van een eerder uitgevoerde toegankelijkheidstoets worden dit kwartaal verschillende verbeteringen gedaan.

Initiatiefnemers selecteren in de Vergunningcheck werkzaamheden en in het onderdeel Aanvragen activiteiten. Hierbij wordt een lijst bijgehouden van geselecteerde werkzaamheden en activiteiten, vergelijkbaar met een zogeheten ‘winkelmand’.

Afgelopen kwartaal is een herontwerp van het scherm voor gekozen activiteiten en werkzaamheden uitvoerig getest. Dit kwartaal starten de ontwikkelteams met de bouw van dit herontwerp. Het doel is om deze schermen duidelijker en gebruikersvriendelijker te maken.

Initiatiefnemers selecteren in de Vergunningcheck werkzaamheden. Het selecteren van extra werkzaamheden gaat niet altijd goed. Bijvoorbeeld als een werkzaamheid via een themapagina meegenomen wordt naar de Vergunningcheck. De initiatiefnemer ziet dan niet altijd dat de werkzaamheid al is geselecteerd. En er zijn teveel stappen in het selecteren.

Dit kwartaal wordt onderzocht hoe dit verbeterd kan worden op de themapagina of in de Vergunningcheck.

Naar verwachting stopt in maart 2027 het Landelijk Asbest Volgsysteem (LAVS). Een aantal meldingen die nu via het LAVS bij de omgevingsdienst en de Arbeidsinspectie terecht komen, worden dan via het Omgevingsloket ingediend.

Op basis van eerdere analyses wordt dit kwartaal verder gewerkt aan de voorbereidingen. Er zijn geen aanpassingen nodig in de software van het DSO, wel wordt verder gewerkt aan nieuwe meldingsformulieren.

Meer over de afbouw van het LAVS vindt u op de pagina Toekomst LAVS.

Gebruikers van Regels op de kaart

Overheden

Bij publicaties van besluiten is niet altijd duidelijk op welke locaties de vastgestelde of gewijzigde regels precies van toepassing zijn. Daarom wordt gebruik gemaakt van een gebiedsmarkering. Hiermee kunnen overheden aangeven welk gebied relevant is voor een besluit.

Dit gebied wordt gebruikt voor attendering via Berichten over uw buurt en wordt daarnaast zichtbaar gemaakt in Regels op de kaart. Zo kunnen gebruikers sneller kunnen zien op welke locaties een besluit betrekking heeft. Dit kwartaal werkt het ontwikkelteam aan een ontwerp hiervoor.

De ambitie van de bestuurlijke koepels is om in het Omgevingsloket de regelgeving via Regels op de kaart specifieker te tonen. Hoewel er al diverse filteropties zijn, is het voor gebruikers nog steeds een zoekplaatje om alle regels te vinden die gelden bij bepaalde activiteiten.

Vorig kwartaal werkten de ontwikkelteams verder aan het ontwerp voor Regels op maat. En werden de prototypes gevalideerd. Met de nieuwe ontwerpen moet het voor gebruikers eenvoudiger worden om de regels kunnen vinden die relevant zijn voor hun locatie en activiteiten. Deze doorontwikkeling is ook wel bekend onder de werktitel Regels op maat.

Dit kwartaal starten de ontwikkelteams met de realisatie van de ontwerpen. En onderzoeken ze met een Proof of concept (Poc) welke bouwstenen nodig zijn om de gewenste functies mogelijk te maken.

Overheden gebruiken soms bij beleidsdocumenten locaties waarvan de begrenzing indicatief bedoeld is, bijvoorbeeld bij een omgevingsvisie. De begrenzing van zo’n gebied is dan niet exact, zoals een werkingsgebied dat hoort bij juridische regels.

Dit kwartaal gaan de ontwikkelteams verder met het onderzoeken van mogelijkheden voor een begrijpelijke, consistente en generieke ontsluiting van indicatieve geometrie.

Gebruikers van Regels op de kaart

Overheden

Gebruikers van Regels op de kaart

Overheid

Overheden moeten bij een aantal omgevingsdocumenten informatie door kunnen geven over gerechtelijke procedures. Het gaat dan bijvoorbeeld om gerechtelijke procedurestappen zoals ‘Beroep ingesteld’, ‘Uitspraak voorlopige voorzieningen ‘Uitspraak beroep’.

De komende 2 kwartalen werken de ontwikkelteams aan de functie waarmee overheden de volledige procedure-informatie over de beroepsfase kunnen aanleveren.

Om te beginnen gaat de LVBB de datum einde beroepstermijn doorleveren aan het DSO. Deze datum geven overheden mee met een kennisgeving bij een definitief besluit waartegen beroep openstaat. Bij Regels op de kaart staat die datum dan bij de besluitversie van het omgevingsdocument: de versie waarin in renvooi te vinden is welke wijzigingen het besluit in het omgevingsdocument aanbrengt.

Het is wenselijk dat Regels op de kaart op termijn alle procedure-informatie over de beroepsfase laat zien. Dit kwartaal werken de ontwikkelteams verder aan een ontwerp voor het overzichtelijk tonen van die procedure-informatie.

Gebruikers van Regels op de kaart

Overheden

Zoeken: bepalen vervolg AI-experiment voor toeleiding naar juridische regels

Vorig kwartaal voerden de ontwikkelteams een AI-experiment uit om de toeleiding naar juridische regels te verbeteren. Daarbij werd getest in hoeverre gebruikers via natuurlijke taalvragen sneller en eenvoudiger naar de juiste regelgeving kunnen worden geleid. Het experiment was bedoeld om kennis op te doen en inzicht te krijgen in de mogelijkheden en beperkingen van AI binnen Regels op de kaart.

Nu de onderzoeken zijn afgerond wordt geanalyseerd hoe AI in de toekomst kan bijdragen aan een betere vindbaarheid en toegankelijkheid van juridische regels.

Gebruikers van Regels op de kaart

Overheden

Dit kwartaal werken de ontwikkelteams aan een ontwerp voor een documentenlijst waardoor er beter onderscheid gemaakt kan worden tussen besluiten, ontwerpen en regelingen. Daarnaast willen de teams ook kijken naar de mogelijkheid om de documenten van alle bestuurslagen in 1 overzicht te tonen.

Hiermee moet een gebruiker beter inzicht krijgen in wat er gaat wijzigen op de locatie (besluiten) en wat de geldende regels (regelingen) zijn op een locatie.

Regels op de kaart werkt niet optimaal op een mobiel apparaat. Er is behoefte om de bestaande versie goed te laten werken, maar ook aan richtlijnen over wat wel/niet via mobiel aan te bieden.

Dit kwartaal onderzoeken de ontwikkelteams hoe Regels op de kaart optimaal bruikbaar kan zijn op mobiele apparaten en bij sterk inzoomen via de browser. Hierbij wordt gekeken naar verschillende schermformaten, waaronder kleine mobiele schermen en tablets.

Het resultaat moet een ontwerpvoorstel opleveren met de belangrijkste ontwerpkeuzes en vervolgstappen voor de optimalisatie van Regels op de kaart voor mobiel gebruik.

Standaarden:
STOP 1.4 en
opstellen TPOD's
(implementatie)

Overheden

Leveranciers

Geonovum werkt aan het actualiseren van de toepassingsprofielen voor omgevingsdocumenten (TPOD’s) naar de nieuwe versies van de Standaard Officiële Publicaties (STOP 1.4) en het Informatiemodel Omgevingswet (IMOW 3.1).

Deze actualisatie betreft onder andere de eigen symbolisatie, consolidatiescenario’s, tekstmodellen voor mededeling en rectificatie en uitgewerkte beroepsprocedures. Hiermee kunnen overheden en softwareleveranciers uiteindelijk de STOP/TPOD-standaard juridisch juist en duurzaam implementeren in hun systemen.

Daarbij is gezorgd dat de toepassingsprofielen zowel voor STOP 1.3/IMOW 3.0 als voor STOP 1.4/IMOW 3.1 bruikbaar blijven. Daardoor kunnen overheden en hun softwareleveranciers geleidelijk overstappen naar de nieuwe versie.

De vernieuwde toepassingsprofielen zullen in 2027 in tranches gepubliceerd worden, waarbij rekening wordt gehouden met de stapsgewijze implementatie in de landelijke voorzieningen van de nieuwe functionaliteiten van STOP en IMOW.

Overheden

Leveranciers

Dit kwartaal wordt gewerkt aan een visie op de samenhang tussen STOP 1.5 en IMOW 3.2. Het gaat om een gezamenlijke richtinggevende visie op een duurzame, robuuste en juridisch houdbare samenhang tussen STOP en IMOW, met name op geometrie (GIO-muteren).

Geonovum en Logius voeren de opdracht uit samen met andere betrokkenen, waaronder de softwareleveranciers.

Tot 15 oktober 2026 was deze eerste versie beschikbaar voor een openbare review. Dit kwartaal verwerkt Geonovum de reacties op de review en wordt naar verwachting de vastgestelde richtlijn gepubliceerd.

(publicatie)

Overheden

Leveranciers

Geonovum heeft vorig kwartaal een handreiking gepubliceerd over het toepassen van locaties. Deze handreiking was tot 1 oktober 2026 beschikbaar voor een openbare review.

Dit kwartaal verwerkt Geonovum de opmerkingen en wordt naar verwachting de definitieve handreiking gepubliceerd.

Overheden

Leveranciers

Dit kwartaal inventariseert Geonovum welke doorontwikkelingen mogelijk zijn voor de Annotatierichtlijn voor omgevingsdocumenten met een artikelstructuur.

Hiermee kunnen ze uitwerken hoe ze in het eerste kwartaal van 2027 met betrokkenen verder gaan met de richtlijn.

Overheden

Gebruikers Regels op de kaart

Overheden kunnen de kennisgeving nu niet op dezelfde dag aanleveren en publiceren als het ontwerp besluit. Ook kunnen zij niet direct na de aanlevering van een besluit een volgend wijzigingsbesluit valideren en aanleveren.

Dat is wel wenselijk en wordt mogelijk gemaakt door directe doorlevering tussen LVBB en de landelijke voorziening van het DSO (DSO-LV). Het realiseren van de directe doorlevering was gepland voor vorig kwartaal, maar heeft nog meer tijd nodig. Dit kwartaal ronden de ontwikkelteams de laatste werkzaamheden af.

Overheden gebruiken nu standaardsymbolisatie bij objecten op de kaart. Hiermee krijgen objecten bij Regels op de kaart een door de standaard bepaalde symbolisatie: kleur, vulling, arcering en/of randlijnstijl. Alle symbolisatievormen zijn ondergebracht in de Symbolenbibliotheek.

Overheden willen in bepaalde gevallen zelf kunnen bepalen met welke symbolisatie objecten op de kaart worden weergegeven, bijvoorbeeld bij documenten over een specifiek thema. Er zijn gevallen waarin de standaard-symbolisatie onvoldoende onderscheidend werkt. Het kan bijvoorbeeld voorkomen dat met de standaard-symbolisatie bij een programma over water alle objecten op de kaart met dezelfde tint blauw worden weergegeven.

In versie 3.1 van het Informatiemodel Omgevingswet (IMOW) is al de mogelijkheid toegevoegd dat overheden eigen symbolisatie kunnen gebruiken. Dit kwartaal wordt verder gewerkt aan een aantal restpunten. En wordt gewerkt aan het zichtbaar maken van eigen symbolisatie in Regels op de kaart en het aansluiten van Regels op de kaart op de Stelselcatalogus Omgevingsloket.

Voordat overheden eigen symbolisatie kunnen gebruiken, zijn ook aanpassingen nodig in de plansoftware. Dit is onderwerp van gesprek met de planleveranciers.

Overheden

Leveranciers

Gebruikers van Regels op de kaart

Overheden

Leveranciers

Het webportaal van de SWF is ontwikkeld als tijdelijke voorziening. Het uitgangspunt is dat overheden voor samenwerking voor vergunningverlening, toezicht en handhaving steeds meer gebruik maken van softwareoplossingen van leveranciers.

Dit kwartaal wordt verder onderzocht hoe het webportaal in de toekomst kan worden afgebouwd en welke alternatieven hiervoor beschikbaar zijn. Daarbij wordt onder andere gekeken naar het gebruik, de verschillende doelgroepen en de rol van softwareleveranciers. Ook wordt onderzocht welke voorzieningen nodig blijven om de dienstverlening beschikbaar te houden.

Het doel is om meer duidelijkheid te geven aan overheden en marktpartijen over de toekomstige inrichting van samenwerkingen binnen het DSO.

Overheden

Leveranciers

Met de integratie van een producten- en dienstencatalogus (PDC) in de SWF, kunnen partijen gestandaardiseerd en gestructureerd producten en adviezen uitvragen. Hierdoor wordt beter duidelijk welk advies of welke ondersteuning wordt gevraagd en welke informatie daarvoor nodig is.

Dit moet zorgen voor minder afstemming achteraf, een efficiënter behandelproces en een betere ondersteuning van de samenwerking binnen het DSO.

In het 2e kwartaal was er een consultatie bij de leveranciers van zaak- en vergunningensystemen en is een eerste architectuurschets uitgewerkt. Dit kwartaal wordt dit verder uitgewerkt. In het 1e kwartaal van 2027 wordt mogelijk gestart met de realisatie.

Digitalisering bij projectontwikkelaars en architecten heeft de afgelopen 10 jaar een enorme vlucht genomen, mede vanwege het kennisnetwerk DigiGo. Projectontwikkelaars ontwerpen projecten met 3D-bestanden, zoals BIM/IFC-bestanden. Deze bestanden kunnen erg groot zijn, groter dan de huidige limiet van 250 Mb in het DSO.

Meerdere overheden willen deze bestanden ontvangen voor de vergunningverlening. Met geschikte software om deze bestanden te bekijken is het bijvoorbeeld mogelijk om gedeeltelijk geautomatiseerd validaties uit te voeren. Zo kunnen overheden het vergunningsverleningsproces versnellen en verbeteren.

Er zijn meerdere initiatieven (o.a. het programma digitalisering VTH (https://digitaliseringvth.nl/) waarbij ook behoefte is om bestanden uit te wisselen die groter zijn dan de huidige limiet.

Dit kwartaal start een proef om inzicht te krijgen in de effecten van het aanleveren, valideren, opslaan en verwerken van grote BIM/IFC-bestanden binnen zowel de landelijke voorziening van het DSO als de lokale zaak- en vergunningensystemen van overheden.

Overheden kunnen verzoeken en samenwerkacties doorsturen naar andere organisaties. In de praktijk blijkt niet altijd duidelijk welke organisaties hiervoor beschikbaar zijn en hoe verzoeken worden gerouteerd. Hierdoor kunnen verzoeken onbedoeld terecht komen bij een verkeerde organisatie of is extra controle nodig.

Dit kwartaal wordt onderzocht hoe overheden beter inzicht kunnen krijgen in aangesloten organisaties en ingestelde routeringen. Ook wordt gekeken naar mogelijkheden om deze informatie beter beschikbaar te stellen voor beheer, ondersteuning en samenwerking tussen ketenpartners.

Het doel is om de samenwerking tussen organisaties te vereenvoudigen, fouten te voorkomen en meer transparantie te bieden over de uitwisseling van verzoeken binnen het DSO.

Aansluitpunten:
Diverse verbeteringen  
(bouw)

Met aansluitpunten kunnen overheden toepasbare regels voor lokale maatwerkregels toevoegen aan de toepasbare regels van het Rijk. Bijvoorbeeld voor de Vergunningcheck of voor indieningsvereisten.

Overheden ervaren nu beperkingen met de manier waarop aansluitpunten werken. Ze kunnen bijvoorbeeld geen toelichting toevoegen bij de conclusie in de Vergunningcheck. Ook kunnen ze geen conclusie toevoegen aan de toepasbare regels voor de Vergunningcheck. De huidige techniek ondersteunt dit nu niet goed.

Dit kwartaal werken de ontwikkelteams verder aan de voorbereiding van een vernieuwde aanpak voor aansluitpunten (aansluitpunten 2.0) en de implementatie ervan. Verwachte realisatie is in het 2e kwartaal van 2027.

Meer over aansluitpunten vindt u op de pagina Toepasbare regels voor maatwerkregels toevoegen met een aansluitpunt.

Het Omgevingsloket maakt gebruik van dynamische vragen. Bij dynamische vragen vallen, afhankelijk van de antwoorden, vragen weg. Zo hoeven initiatiefnemers alleen vragen hoeven te beantwoorden die relevant zijn voor hun eigen situatie.

Om een aantal problemen op te lossen en de dynamische vragen verder te verbeteren, is gewerkt aan een vernieuwde opzet. Dit wordt ook wel dynamische vragen 2.0 genoemd. De nieuwe opzet biedt meer mogelijkheden om vragen beter af te stemmen op eerder gegeven antwoorden.

Vorig kwartaal zijn de aanpassingen getest door regelbeheerleveranciers. Dit kwartaal komt dynamische vragen 2.0 beschikbaar. Toepasbare regels die met versie 3.0 van de Standaard toepasbare regels (STTR) zijn gepubliceerd, worden vanaf dat moment als dynamische vragen 2.0 in het Omgevingsloket getoond. Leveranciers kunnen de vernieuwde opzet vanaf dan ook implementeren in hun software.

Meer informatie over de nieuwe opzet voor dynamische vragen vindt u binnenkort op onze website.

Leveranciers

Ontwikkelaars (Open Stelsel)

Sessiemanagement regelt dat informatie die de initiatiefnemer heeft ingevuld (zoals de locatie) van de Vergunningcheck meegenomen wordt bij een Aanvraag.

Via het Open stelsel van het DSO moet het ook mogelijk zijn om sessiegegevens, zoals locatie of een activiteit, te kunnen gebruiken. Bijvoorbeeld bij het aansluiten van decentrale loketten. Hiermee kan decentraal voor de initiatiefnemer 1 loket worden geboden, waarbij voor de Omgevingsvergunning naar het DSO wordt doorgeleid en voor andere vergunningen naar een ander systemen.

Hiervoor moet sessiemanagement ook via een API beschikbaar zijn. Een eerste analyse heeft plaatsgevonden. Dit kwartaal gaan de ontwikkelaars verder met het uitwerken van de analyse.

Leveranciers

Ontwikkelaars (Open stelsel)

De API's van de landelijke voorziening van het DSO (DSO-LV) moeten voldoen aan de NL API Design Rules.

Dit kwartaal wordt verder gewerkt aan het controleren en verbeteren van de API's als ze niet voldoen aan deze richtlijnen.

Ook wordt gewerkt aan het automatiseren van het versioneren en publiceren van API's. Zo kunnen wijzigingen sneller, consistenter en met minder beheerinspanning beschikbaar komen voor gebruikers van de API's en bezoekers van developers.overheid.nl.

Leveranciers

Ontwikkelaars (Open stelsel)

Dit kwartaal wordt verder gewerkt aan een set samenhangende dataproducten die de functionaliteit van de huidige Kruismatrix en DSO Verzoekenmonitor vervangen en toekomstvast beschikbaar maken.

Het doel is om de informatie die nu via deze (tijdelijke) toepassingen beschikbaar is, structureel en centraal aan te bieden als herbruikbare dataproducten. Zo kunnen overheden en andere afnemers deze inzetten voor hun bedrijfsvoering, monitoring en analyse.

Dit kwartaal wordt gewerkt aan databeleid, zodat alle data beschikbaar gesteld kan worden. En wordt gewerkt aan een API, waarop overheden kunnen aansluiten om de data te gebruiken in eigen software of tools.

Er wordt gewerkt aan het aansluiten van informatiebronnen rondom externe veiligheid, geluid, natuur en publiekrechtelijke beperkingen op het DSO. Zo komt deze informatie via 1 loket beschikbaar voor initiatiefnemers, overheden en andere belanghebbenden.

Ze vinden dan niet alleen alle relevante regelgeving, maar kunnen ook bekende omgevingsinformatie raadplegen voor een locatie. Zo weten ze bijvoorbeeld of hun initiatief ligt in of bij een beschermd natuurgebied. En of ze daardoor natuuronderzoek moeten doen en mogelijk extra maatregelen moeten nemen om schade aan of verstoring van beschermde soorten te voorkomen.

Dit kwartaal wordt getest met vooringvulde informatie in de Vergunningcheck en wat de invloed daarvan is op de klantreis. Begrijpt een initiatiefnemer wat er gebeurt en heeft deze het gevoel regie te hebben op het proces?

Voor gemeenten, waterschappen en provincies is er een dashboard over het gebruik van de Vergunningcheck. Dit helpt om voor het eigen ambtsgebied de bezoekers van het Omgevingsloket te begrijpen.

Begin dit kwartaal is een nieuwe versie van het dashboard beschikbaar gesteld. Dit geeft inzicht in het gebruik van de Vergunningcheck vanaf 18 maart 2026. De eerdere data is via de eerdere versie nog te vinden.

Verder start dit kwartaal ook een analyse voor de doorontwikkeling van het nieuwe dashboard met aanvullende parameters. De analyse richt zich op de inhoud en de vorm: welke aanvullende data is gewenst en hoe kan de extra informatie overzichtelijk worden gepresenteerd.

Meer over het vernieuwde dashboard vindt u in het bericht Nieuwe versie beschikbaar van dashboard over gebruik Vergunningcheck.

De ontwikkelaars en onderzoekers van het DSO gebruiken het webanalyseplatform Piwik om het bezoekersgedrag van het Omgevingsloket te meten.

Dit kwartaal worden wensen voor de verschillende dashboards in Piwik vertaald naar meetplannen om te bepalen hoe de data verzameld moet worden.