Plannen voor ontwikkeling DSO: 3e kwartaal 2026

Regelmatig worden gebruikersonderzoeken uitgevoerd om het Omgevingsloket te verbeteren.

Dit kwartaal voeren onderzoekers samen met de ontwikkelteams een verkennend doelgroepenonderzoek uit naar het gebruik van de Vergunningcheck en het doen van aanvragen.

Ook worden de voorbereidingen getroffen voor een onderzoek naar het goed kunnen vormgeven van de eigen dienstverlening van overheden met behulp van het DSO.
Het doel is om inzicht te krijgen in hoe overheden hun dienstverlening via het DSO willen en kunnen vormgeven, welke behoeften daarvoor bestaan bij zowel overheden als initiatiefnemers, en wat daarvoor nodig is aan functionaliteit en configuratiemogelijkheden. Onderdeel hiervan is het in kaart brengen van de informatiebehoefte van de initiatiefnemer over de status van zijn verzoek na indiening.

Sinds enige tijd is het mogelijk om feedback op te halen via kwantitatief gebruikersonderzoek. Hiermee krijgen gebruikers in de Vergunningcheck via een pop-upscherm de vraag hoe zij de dienstverlening van de Vergunningcheck waarderen op schaal van 1 t/m 7. Dit is een andere functionaliteit dan de standaard feedbackvraag onderaan een helpartikel.

Uit analyse van de eerste resultaten blijkt de feedback pop-up goed te werken en statistisch significante resultaten op te leveren. Dit kwartaal wordt geanalyseerd hoe deze feedbackfunctionaliteit kan worden doorontwikkeld.

Om te zorgen dat het Omgevingsloket voor iedereen begrijpelijk en toegankelijk is, moet het loket voldoen aan de WCAG-richtlijnen. WCAG staat voor Web Content Accessibility Guidelines: Richtlijnen voor toegankelijke websites.

Vorig kwartaal is een audit gedaan en de bevindingen daarvan worden dit kwartaal verwerkt.

Bedrijven en overheden willen dat organisaties een vestigingsnummer kunnen kiezen bij een verzoek. Dit is belangrijk voor bedrijven en andere organisaties met meerdere vestigingen. Nu vullen ze het vestigingsnummer handmatig in, waardoor fouten kunnen ontstaan.

Vanaf begin dit kwartaal is het mogelijk om een vestiging te kiezen uit een keuzelijst. De informatie van de vestiging wordt dan vooringevuld vanuit het Handelsregister. Organisaties kunnen de gegevens daarna niet meer aanpassen.
Logt een organisatie in met een algemeen eHerkenning-account? Dan wordt eerst alleen het KVK-nummer opgenomen en verschijnt een keuzelijst met alle vestigingsnummers van de organisatie. Zo kan de aanvrager kiezen voor welke vestiging de aanvraag is.

Meer hierover vindt u in de releasenotes bij release PI-2026-3.1.

Initiatiefnemers selecteren in de Vergunningcheck werkzaamheden en in het onderdeel Aanvragen activiteiten. Hierbij wordt een lijst bijgehouden van geselecteerde werkzaamheden en activiteiten, vergelijkbaar met een zogeheten ‘winkelwagen’.

Dit kwartaal werken de ontwikkelteams verder aan het herontwerp van de weergave van de selectie, zodat deze duidelijker en gebruikersvriendelijker wordt.

In het onderdeel Aanvragen moeten initiatiefnemers soms een keuze maken uit een lange lijst met opties. Bijvoorbeeld bij N-wegen, Natura 2000-gebieden en beschermde soorten.

Om het aanvraagproces efficiënter te maken en de gebruiksvriendelijkheid te verbeteren, werken de ontwikkelteams dit kwartaal aan een analyse om een beeld te krijgen van de mogelijke oplossingen en de impact daarvan.

Naar verwachting stopt per 1 januari 2027 het Landelijk Asbest Volgsysteem (LAVS). Een aantal meldingen die nu via het LAVS bij de omgevingsdienst en de Arbeidsinspectie terechtkomen, moeten vanaf 2027 via het DSO worden ingediend. Op basis van eerder uitgevoerde analyses wordt dit kwartaal verder gewerkt aan de voorbereidingen hiervoor.

Meer over de afbouw van het LAVS vindt u op de pagina Toekomst LAVS.

Gebruikers willen via de standaard printfunctie van hun browser (ctrl+p) een bruikbare afdruk of pdf kunnen maken van het scherm in Regels op de kaart. Zodat ze geen schermafdrukken meer hoeven te maken met knip- en plakwerk.

Begin dit kwartaal hebben de ontwikkelteams de ondersteuning van de standaard printfunctie in de browser opgeleverd. Hiermee kunnen gebruikers een bruikbare afdruk of pdf maken van informatie op het scherm, inclusief geselecteerde regels, filters en de kaart in context.

Meer hierover vindt u in de releasenotes Regels op de kaart juli 2026, bij de veranderingen van 3 juli.

Uit gebruikersonderzoeken blijkt dat veel gebruikers prikken op de kaart zonder daar een reden voor te hebben. Het geselecteerde gebied wordt hierdoor aangepast, maar dit is voor gebruikers niet altijd duidelijk. Hierdoor kunnen ze regels missen voor de oorspronkelijke locatie.

Dit kwartaal realiseren de ontwikkelteams het nieuwe ontwerp voor het selecteren van locaties op de kaart. Daarbij wordt ervoor gezorgd dat gebruikers beter begrijpen wanneer een locatie wordt gewijzigd en wat de gevolgen daarvan zijn voor de informatie die wordt getoond.

Hiermee wordt de kans op onbedoelde locatiewijzigingen verkleind en krijgen gebruikers meer zekerheid dat zij de juiste regels voor hun gekozen locatie raadplegen.

Gebruikers willen binnen Regels op de kaart eenvoudig informatie kunnen terugvinden zonder handmatig door verschillende schermen en documenten te hoeven zoeken. De huidige zoekfunctie is beschikbaar binnen de tabbladen Regels, Toelichting en Bijlagen, maar ontbreekt nog in andere onderdelen van de gebruikerstoepassing. Daarnaast wordt de functionaliteit nog niet overal op dezelfde manier ondersteund.

Dit kwartaal werken de ontwikkelteams verder aan de doorontwikkeling van de zoekfunctionaliteit binnen Regels op de kaart. Daarbij wordt de zoekfunctie uitgebreid naar de tab Plekinfo en wordt de ondersteuning voor IMRO-documenten verder afgerond. Ook worden verbeteringen doorgevoerd om gebruikerskeuzes en navigatie beter te bewaren, bijvoorbeeld door selecties en doorklikacties op te slaan in de url.

Gebruikers van Regels op de kaart

Overheden

Het zoeken op onderwerp wordt stap voor stap uitgebreid bij Regels op de kaart. Eerder zijn functionaliteiten gerealiseerd voor het zoeken op activiteiten, thema’s en gebiedsaanwijzingen binnen omgevingsdocumenten en voor het zoeken op bestemmingen en gebiedsaanduidingen binnen IMRO-documenten.

Dit kwartaal werken de ontwikkelteams verder aan de doorontwikkeling van het zoeken op onderwerp, zodat gebruikers op meerdere kenmerken tegelijk kunnen zoeken. Ook wordt verwerk gewerkt aan het zoeken op hoofdlijnen, omgevingsnormen en omgevingswaarden.

Hiermee wordt de gebruiksvriendelijkheid van Regels op de kaart verder verbeterd en wordt het eenvoudiger om de juiste informatie te raadplegen.

Gebruikers van Regels op de kaart

Overheid

Binnen visies, programma’s en projectbesluiten kunnen overheden annotaties toevoegen, zoals hoofdlijnen, omgevingsnormen en omgevingswaarden. Hoewel deze informatie beschikbaar is in de onderliggende data, kunnen gebruikers hier in Regels op de kaart nog niet documentoverstijgend op filteren. Hierdoor blijven mogelijkheden om gericht relevante informatie te vinden onbenut.

Dit kwartaal werken de ontwikkelteams aan de doorontwikkeling van de filterfunctionaliteit binnen Regels op de kaart. Daarbij wordt onderzocht en uitgewerkt hoe gebruikers kunnen filteren op annotaties zoals hoofdlijnen, omgevingsnormen en omgevingswaarden over meerdere omgevingsdocumenten en bestuurslagen heen. Hiermee ontstaat een extra zoekingang voor gebruikers, waardoor relevante beleidsinformatie sneller en gerichter gevonden kan worden.

De ambitie van de bestuurlijke koepels is om in het Omgevingsloket de regelgeving via Regels op de kaart specifieker te tonen. Hoewel er al diverse filteropties zijn, is het voor gebruikers nog steeds een zoekplaatje om alle regels te vinden die gelden bij bepaalde activiteiten.

Dit kwartaal bouwen de ontwikkelteams verder op de inzichten uit het eerder gebruikersonderzoek en de eerder uitgewerkte oplossingsscenario’s. Daarbij wordt het UX-ontwerp voor Regels op maat verder uitgewerkt en doorontwikkeld. En worden de prototypes gevalideerd. Met de nieuwe ontwerpen moet het voor gebruikers eenvoudiger worden om de regels kunnen vinden die relevant zijn voor hun locatie en activiteiten. Deze doorontwikkeling is ook wel bekend onder de werktitel Regels op maat.

Gebruikers van Regels op de kaart

Overheden

Gebruikers vinden het soms lastig om de juridische regels te vinden die voor hen relevant zijn binnen de beschikbare informatie in Regels op de kaart en het Omgevingsloket. Hierdoor kost het oriënteren op regelgeving tijd en bestaat het risico dat relevante regels over het hoofd worden gezien.

Dit kwartaal voeren de ontwikkelteams een experiment uit naar het verbeteren van de toeleiding naar juridische regels met behulp van AI en een chatfunctionaliteit. Daarbij wordt in een gebruikersonderzoek getest in hoeverre gebruikers via natuurlijke taalvragen sneller en eenvoudiger bij de juiste regelgeving kunnen worden gebracht.

Het experiment is bedoeld om kennis op te doen en inzicht te krijgen in de mogelijkheden en beperkingen van AI binnen Regels op de kaart. Het experiment wordt gebruikt om te bepalen of en hoe AI in de toekomst kan bijdragen aan een betere vindbaarheid en toegankelijkheid van juridische regels.

Vorig jaar zijn de nieuwe versie van de Standaard officiële publicaties (STOP 1.4) en het Informatiemodel Omgevingswet (IMOW 3.1) vastgesteld en gepubliceerd. De nieuwe versies van de standaarden bieden meer consolidatiescenario’s en aanvullende mechanismen, zoals besluiten die gelijktijdig in werking treden, een inhaalbesluit en het verwerken van gerechtelijke procedurestappen zoals In beroep, Voorlopige voorziening getroffen en Uitspraak beroep.

Er wordt nu gewerkt aan een serie vernieuwde TPOD’s met daarin onder andere:

• Wijzigingen uit IMOW 3.1 (o.a. eigen symbolisatie)
• Wijzigingen en aanvullingen uit STOP 1.4
• Beroepsprocedure uitgewerkt
• Wijzigingen in wetgeving

Deze TPOD’s houden rekening met de overgang naar nieuwe versies van de STOP en IMOW standaarden. Door middel van ‘concurrent versioning’ kunnen oude en nieuwe versies tijdelijk naast elkaar bestaan.

Dit geeft softwareleveranciers en overheden de ruimte om hun systemen en processen gefaseerd aan te passen, zonder verstoring van de lopende publicaties.

Naar verwachting zijn de eindconcepten van de vernieuwde TPOD’s eind 2026 beschikbaar.

Na de annotatierichtlijn voor omgevingsdocumenten met artikelstructuur komt er ook een vervolg voor de documenten met een vrijetekststructuur. Deze is vooral bedoeld voor het annoteren van omgevingsvisies en programma’s.

Dit kwartaal werkt een werkgroep de richtlijn met voorbeelden verder uit. De verwachting is dat de eerste versie eind dit kwartaal beschikbaar is voor een openbare review.

Geonovum heeft begin dit kwartaal een handreiking gepubliceerd over het toepassen van locaties. De handreiking is tot 1 oktober 2026 beschikbaar voor een openbare review. Volgend kwartaal verwerkt Geonovum alle opmerkingen.

Meer over de openbare review vindt u op de website van Geonovum: Openbare review Handreiking locaties in omgevingsdocumenten.

Overheden

Gebruikers Regels op de kaart

Overheden kunnen de kennisgeving nu niet op dezelfde dag aanleveren en publiceren als het ontwerp- of definitieve besluit. Ook kunnen zij niet direct na de aanlevering van een besluit een volgend wijzigingsbesluit valideren en aanleveren.

Dat is wel wenselijk en wordt mogelijk gemaakt door directe doorlevering tussen LVBB en het DSO-LV. Dit kwartaal wordt deze directe doorlevering gerealiseerd door de ontwikkelteams.

Overheden gebruiken nu standaardsymbolisatie bij objecten op de kaart. Hiermee krijgen objecten bij Regels op de kaart een door de standaard bepaalde symbolisatie: kleur, vulling, arcering en/of randlijnstijl. Alle symbolisatievormen zijn ondergebracht in de Symbolenbibliotheek.

Overheden willen in bepaalde gevallen zelf kunnen bepalen met welke symbolisatie objecten op de kaart worden weergegeven, bijvoorbeeld bij documenten over een specifiek thema. Er zijn gevallen waarin de standaard-symbolisatie onvoldoende onderscheidend werkt. Het kan bijvoorbeeld voorkomen dat met de standaard-symbolisatie bij een programma over water alle objecten op de kaart met dezelfde tint blauw worden weergegeven.

In versie 3.1 van het Informatiemodel Omgevingswet (IMOW) is al de mogelijkheid toegevoegd dat overheden eigen symbolisatie kunnen gebruiken. Dit kwartaal wordt gewerkt aan een aantal restpunten.

Voor overheden eigen symbolisatie kunnen gebruiken, zijn ook aanpassingen nodig in de plansoftware. Dit is onderwerp van gesprek met de planleveranciers. Het zichtbaar maken van eigen symbolisatie in Regels op de kaart wordt in een volgend kwartaal gepland.

Het verwijderen van samenwerkingen in de Samenwerkfunctionaliteit (SWF) is begin dit kwartaal gewijzigd. Een samenwerking wordt niet langer 1 jaar na de start van de samenwerking verwijderd. In plaats daarvan bewaakt de SWF de periode waarin er geen activiteit is in een samenwerking.

Na overleg met leveranciers is vorig kwartaal besloten om het sluiten en verwijderen van samenwerkingen vanaf 15 juli aan te zetten.

Meer informatie vindt u op de pagina Samenwerkfunctionaliteit: notificaties en automatisch sluiten en verwijderen samenwerkingen vanaf 15 juli aan.

Het webportaal van de SWF is als tijdelijke voorziening ingericht. Overheden, leveranciers en marktpartijen willen graag duidelijkheid over de toekomst van het webportaal.

Om hier duidelijkheid over te krijgen is vorig kwartaal een analyse gestart naar onder andere gebruik, doelgroepen en marktpositie. Mogelijk wordt dit kwartaal een besluit genomen over de toekomst.

DSO verstuurt verzoeken naar overheden. Overige communicatie gaat buiten het loket om. Er kunnen vanuit zaaksystemen geen notificaties teruggestuurd worden naar het Omgevingsloket.

Dit kan wel wenselijk zijn, bijvoorbeeld om een afgehandeld verzoek af te sluiten. Als overheden een verzoek kunnen sluiten, wordt het onmogelijk voor de initiatiefnemer om een afgehandeld verzoeken aan te vullen of in te trekken. Dit komt nu in de praktijk soms voor en is ongewenst. Ook willen initiatiefnemers soms meer duidelijkheid over de status van hun verzoek.

Dit kwartaal wordt hiervoor een oplossing geanalyseerd.

Met aansluitpunten kunnen overheden toepasbare regels voor maatwerkregels toevoegen aan bijvoorbeeld de toepasbare regels van het Rijk. Bijvoorbeeld voor de Vergunningcheck of voor indieningsvereisten.

Overheden ervaren nu moeilijkheden met de manier waarop aansluitpunten werken. Ze kunnen bijvoorbeeld geen toelichting toevoegen bij de conclusie in de Vergunningcheck. Ook kunnen ze geen conclusie toevoegen aan de toepasbare regels voor de Vergunningcheck.

De huidige techniek voor toepasbare regels kan dit nu niet goed ondersteunen. Dit kwartaal werkt het ontwikkelteam verder aan een oplossing voor deze problemen (aansluitpunten 2.0).

Meer over aansluitpunten vindt u op de pagina Toepasbare regels voor maatwerkregels toevoegen met een aansluitpunt.

Het Omgevingsloket maakt gebruik van dynamische vragen. Bij dynamische vragen vallen vragen weg die niet relevant zijn, afhankelijk van de gegeven antwoorden. Zo hoeven initiatiefnemers niet alle vragen te beantwoorden die voor hen zijn klaargezet. Er zijn meerdere scenario’s waarin het volledig invullen van de vragenlijst niet nodig is. Daarom wordt gewerkt aan een nieuwe opzet: dynamische vragen 2.0.

De aangepaste functionaliteit is vorig kwartaal getest door overheden samen met hun regelbeheerleveranciers. Naar verwachting komt dit volgend kwartaal beschikbaar onder bepaalde voorwaarden. Dit kwartaal worden deze voorwaarden verder uitgewerkt. Ook leveranciers worden hierbij betrokken.

Duidelijke en begrijpelijke toepasbare regels zijn belangrijk voor een gebruikersvriendelijk Omgevingsloket. Om te zorgen dat de toepasbare regels in het loket onder andere voldoen aan toegankelijkheidseisen, is een contentanalysetool ontwikkeld om toepasbare regels automatisch te analyseren.

Deze tool maakt overzichten voor overheden, waarmee ze de kwaliteit van hun eigen toepasbare regels op een aantal punten kunnen controleren. Vanaf begin dit kwartaal kunnen overheden hiervoor 9 verschillende overzichten opvragen.

Meer hierover vindt u op Verbeter uw toepasbare regels: snel inzicht met nieuwe overzichten.

Via het Open Stelsel van het DSO moet het ook mogelijk zijn om sessiegegevens, zoals locatie of een activiteit, mee te kunnen nemen tussen de verschillende onderdelen van het Omgevingsloket.

Dit kwartaal gaan de ontwikkelaars verder met een analyse om een oplossing uit te werken.

De API's van de landelijke voorziening van het DSO (DSO-LV) moeten voldoen aan de NL API Design Rules.

Dit kwartaal wordt verder gewerkt aan het controleren en verbeteren van de API's als ze niet voldoen aan deze richtlijnen.

Dit kwartaal wordt verder gewerkt aan de analyse voor het realiseren van een set samenhangende dataproducten die de functionaliteit van de huidige Kruismatrix en DSO Verzoekenmonitor vervangen en toekomstvast beschikbaar maken binnen Monitoring DSO.

Het doel is om de informatie die nu via deze (tijdelijke) toepassingen beschikbaar is, structureel en centraal aan te bieden als herbruikbare dataproducten. Zo kunnen overheden en andere afnemers deze inzetten voor hun bedrijfsvoering, monitoring en analyse.

Er wordt gewerkt aan het aansluiten van informatiebronnen voor externe veiligheid, geluid, natuur en publiekrechtelijke beperkingen op het DSO. Zo komt deze informatie via 1 loket beschikbaar voor initiatiefnemers, overheden en andere belanghebbenden.

Ze kunnen dan niet alleen alle relevante regelgeving vinden, maar ook bekende omgevingsinformatie raadplegen voor een locatie. Zo weten ze bijvoorbeeld of hun initiatief ligt in of bij een beschermd natuurgebied. En dat ze daardoor natuuronderzoek moeten doen en mogelijk extra maatregelen moeten nemen om schade aan of verstoring van beschermde soorten te voorkomen.

Dit kwartaal kunnen leveranciers van informatieproducten voor externe veiligheid en geluid aansluiten op de leverancierstestomgeving (LTO). En kan worden getest of het werkt zoals gewenst.